Pantelidis
Vittis
papamixail
Ανακοινώσεις

“ΕΛΠΙΔΑ” – Γεωργία Ζεμπιλιάδου: Η Δίκαιη Μετάβαση μετά το 2027 χρειάζεται αυτοτελές ευρωπαϊκό Ταμείο …

Η Δίκαιη Μετάβαση μετά το 2027 χρειάζεται αυτοτελές ευρωπαϊκό Ταμείο, με αυξημένους πόρους και σαφείς δεσμεύσεις. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) το προτείνει.

Ο Περιφερειάρχης γιατί δεν το διεκδικεί;

Η διαπραγμάτευση για το νέο Δημοσιονομικό Πλαίσιο και το νέο ΕΣΠΑ της περιόδου 2028–2034 ( Εθνικό & Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο/ ΕΠΕΣ) παραμένει ανοιχτή.

Για τη Δυτική Μακεδονία, το κρίσιμο ερώτημα είναι: με ποιους κατοχυρωμένους πόρους θα συνεχιστεί η Δίκαιη Μετάβαση μετά το 2027;

Η απάντηση του Περιφερειάρχη κ. Αμανατίδη δεν μας καθησυχάζει.

Αντίθετα επιβεβαιώνει ότι η Περιφερειακή Αρχή δεν θέτει ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση αυτό που της προσφέρει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Τη διατήρηση ενός Αυτόνομου και με αυξημένη χρηματοδότηση Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την περίοδο 2028-20341

Δεν αξιοποιεί ούτε τις αναφορές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τουΕυρωπαϊκού Συμβουλίου, που κατονομάζουν το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, προτάσσουν την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης 2,3

Ο Περιφερειάρχης, επιλέγει να διεκδικεί ειδική χρηματοδοτική στήριξη μέσω διακριτού Εδαφικού Κεφαλαίου στο νέο ΕΠΕΣ, χωρίς να διασφαλίζει ότι οι πόροι αυτοί θα είναι πρόσθετοι, αποκλειστικά προορισμένοι για τις περιοχές που πλήττονται από την απολιγνιτοποίηση και προστατευμένοι από άλλες χρηματοδοτικές προτεραιότητες.

Πρόκειται για μια ουσιαστική πολιτική διαφοροποίηση, η οποία δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, στην παράγραφο 1.8 της γνωμοδότησής της για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, ζητά να διατηρηθούν αυτόνομα το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, με αυξημένη χρηματοδότηση.

 

Γιατί, λοιπόν, ο Περιφερειάρχης δεν υιοθετεί χωρίς αστερίσκους αυτή τη διεκδίκηση, τη στιγμή που αφορά άμεσα το μέλλον της Περιφέρειάς μας;

 

Η ανησυχία μας ενισχύεται από τον προσωρινό πίνακα κατανομών, για την Ελλάδα4, στον οποίο δεν αποτυπώνεται αυτοτελής χρηματοδοτική γραμμή για το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Η ελάχιστη κατανομή για τις λιγότερο ανεπτυγμένες Περιφέρειες (15,4δις€), αφορά το σύνολο των 13 Περιφερειών και δεν αποτελεί ειδική χρηματοδοτική εγγύηση για τις λιγνιτικές περιοχές.

Ας είμαστε σαφείς: ένα Εδαφικό Κεφάλαιο δεν εγγυάται από μόνο του πρόσθετους πόρους. Το πραγματικό ζητούμενο είναι ποιο θα είναι το ύψος της χρηματοδότησής του, από ποιες πηγές θα προέρχεται, με ποιες θεσμικές εγγυήσεις θα προστατεύεται και ποιος θα έχει ουσιαστικό ρόλο στη διαχείρισή του.

Το πραγματικό ζητούμενο είναι αν την ώρα της «εθνικής μοιρασιάς» των 49,5δις€ για τη Χώρα, δημιουργηθεί,  αυτόνομο Ταμείο όπως ζητά η αρμόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή (όπως πχ το «Ταμείο για την Ασφάλεια και την Μετανάστευση (3,5δις€)» ή το Κοινωνικό ΚλιματικόΤαμείο (2,8δις€)4

Γιαυτό ζητούμε από την Κυβέρνηση και τον Περιφερειάρχη να διεκδικήσουν τηδιατήρηση αυτοτελούς ευρωπαϊκού Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, με αυξημένηχρηματοδότηση και ειδική πρόβλεψη για τη Δυτική Μακεδονία. Οι πόροι αυτοί πρέπει να είναι πρόσθετοι σε εκείνους που δικαιούται η Περιφέρειά μας στο πλαίσιο της γενικότερης αναπτυξιακής και περιφερειακής πολιτικής.

Θέτουμε, επομένως, συγκεκριμένα ερωτήματα, στα οποία η Περιφερειακή Αρχή οφείλει να απαντήσει δημόσια:

➢ Ποιο ακριβώς ύψος χρηματοδότησης διεκδικεί για τη Δυτική Μακεδονία μετά το 2027;
➢ Πρόκειται για πρόσθετους πόρους ή για ανακατανομή των υφιστάμενων κονδυλίων της πολιτικής Συνοχής;
➢ Ποια θεσμική εγγύηση θα προστατεύει τους πόρους της Μετάβασης από μεταφορές σε άλλες προτεραιότητες;
➢ Ποιος θα είναι ο ρόλος της Περιφέρειας στον σχεδιασμό, στη διαχείριση και στην παρακολούθηση της αξιοποίησής τους;

Η διεκδίκηση αυτοτελούς Ταμείου δεν είναι ζήτημα ονομασίας ή διαχειριστικής επιλογής. Είναι ζήτημα αναγνώρισης της ιδιαίτερης ευρωπαϊκής ευθύνης απέναντι στις περιοχές που επωμίζονται το δυσανάλογο οικονομικό και κοινωνικό κόστος της απανθρακοποίησης.

Οι ευρωπαϊκές γνωμοδοτήσεις, ασφαλώς, δεν αποτελούν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Αποτελούν, όμως, ισχυρά πολιτικά και θεσμικά ερείσματα για να τη διεκδικήσουμε. Και ακριβώς επειδή η διαπραγμάτευση δεν έχει ολοκληρωθεί, η σημερινή περίοδος είναι καθοριστική. Δεν είναι ώρα αναμονής, αλλά ώρα ουσιαστικής πολιτικής παρέμβασης.

Οι ενημερώσεις και οι συναντήσεις διαβούλευσης που επικαλείται ο Περιφερειάρχης είναι χρήσιμες. Δεν αρκούν, όμως, χωρίς συγκεκριμένο διεκδικητικό πλαίσιο. Ζητούμε να γνωστοποιηθούν το αίτημα που έχει υποβληθεί προς την Κυβέρνηση, οι απαντήσεις που έχουν δοθεί και οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις που επιδιώκει η Περιφερειακή Αρχή. Η ενημέρωση πρέπει να μετατραπεί σε κοινή περιφερειακή στρατηγική και οργανωμένη διεκδίκηση.

Η «ΕΛΠΙΔΑ» έχει καταθέσει προτάσεις παρεμβάσεων και συμμετέχει ενεργά στον σχεδιασμό. Η τεκμηρίωση των έργων και η ωρίμανση των προτάσεων είναι αυτονόητες προϋποθέσεις. Εξίσου απαραίτητη, όμως, είναι η πολιτική μάχη για την εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων. Δεν αρκεί να σχεδιάζουμε πώς θα αξιοποιήσουμε τα χρήματα που ενδεχομένως θα λάβουμε. Οφείλουμε πρώτα να διεκδικούμε όσα πραγματικά χρειάζεται ο τόπος.

Παράλληλα, η αναφορά του Περιφερειάρχη στην «κατά τη συνήθη πρακτική της» στάση της κ. Ζεμπιλιάδου δεν απαντά στην ουσία της παρέμβασής μας.

Η τεκμηριωμένη κριτική, ο έλεγχος της Περιφερειακής Αρχής, η κατάθεση προτάσεων και η απαίτηση δημόσιων απαντήσεων αποτελούν θεμελιώδεις υποχρεώσεις της αντιπολίτευσης. Η Δυτική Μακεδονία δεν έχει ανάγκη από προσωπικές αιχμές, αλλά από πολιτικές απαντήσεις και αποτελέσματα.

Το ίδιο ισχύει και για το ζήτημα της προσιτής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις δεν θεσπίζουν αυτομάτως ειδικό περιφερειακό τιμολόγιο. Απαιτείται συγκεκριμένη πολιτική πρόταση, με σαφείς παρεμβάσεις για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις τηλεθερμάνσεις, και οργανωμένη διεκδίκηση της εφαρμογής της.

Η έκταση των απωλειών μας επιβάλλει ανάλογη ένταση διεκδίκησης και όχι συμβιβασμούς στις διαπραγματευτικές μας θέσεις.

Καλούμε τον Περιφερειάρχη να φέρει άμεσα στο Περιφερειακό Συμβούλιο ολοκληρωμένη πρόταση για τη χρηματοδότηση της Δίκαιης Μετάβασης μετά το 2027 και να αναλάβει πρωτοβουλία για τη συγκρότηση κοινού μετώπου με τους βουλευτές, την ΠΕΔ, τους δημάρχους και τους παραγωγικούς και κοινωνικούς φορείς της περιοχής.

Η Δίκαιη Μετάβαση δεν μπορεί να γίνει με υποσχέσεις. Χρειάζεται εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, πολιτική βούληση και συλλογική διεκδίκηση.

Για την παράταξη «ΕΛΠΙΔΑ»
Γεωργία Ζεμπιλιάδου
Περιφερειακή Σύμβουλος – Επικεφαλής

 

1. Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το ΠΔΠ 2028–2034 — C/2026/1974   28 .4.2026 σημείο 1.8 «Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το ΕΚΤ+ και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης θα πρέπει να παραμείνουν αυτόνομα μέσα στο επόμενο ΠΔΠ με αυξημένη χρηματοδότηση»
2. Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — COM(2026) 208 final, 3.6.2026 (PDF) Αιτιολογική Σκέψη (23) κατονομάζει το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης στα προγράμματα Συνοχής.
3. Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ για την Ελλάδα, 10.7.2026, C/2026/3921 (αιτιολογική σκέψη (22) Σύσταση συνέχισης της υλοποίησης του σημερινού Προγράμματος Δίκαιης Μετάβασης. Κατονομάζει το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης μεταξύ των Ταμείων που στηρίζουν τα σημερινά προγράμματα Συνοχής. Η 2η Ειδική Σύσταση ζητά να διατηρηθεί ο ρυθμός υλοποίησης αυτών των προγραμμάτων.
4. Πίνακας προσωρινών κατανομών για την Ελλάδα (δις €, σε τρέχουσες τιμές)