Mega Data Center στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου, η «Ωραία Ελένη» της Οικονομικής Κατάρρευσης και της Κοινωνικής Αποδιάρθρωσης της Δυτικής Μακεδονίας

Mega Data Center στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου, η «Ωραία Ελένη» της Οικονομικής Κατάρρευσης και της Κοινωνικής Αποδιάρθρωσης της Δυτικής Μακεδονίας.
Εισαγωγή: Διαβάζουμε σε πρόσφατα δημοσιεύματα (14-10-2026, kozan.gr), «μέχρι τον Μάρτιο του 2027 αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να έχει υπογραφεί η οριστική συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την έναρξη κατασκευής του mega Data Center των 300 MW στον πρώην Ατμοηλεκτρικό Σταθμό «Άγιος Δημήτριος» στη Δυτική Μακεδονία. Η προετοιμασία στο πεδίο, πάντως, πρόκειται να αρχίσει από το αμέσως επόμενο διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό, θα δρομολογηθούν εργασίες αποξήλωσης υποδομών των λιγνιτικών μονάδων του Σταθμού που έχουν αποσυρθεί, όπως για παράδειγμα των πύργων ψύξης. Οι παρεμβάσεις θα «ανοίξουν χώρο» τόσο για το Κέντρο Δεδομένων όσο και για τα έργα που θα υποστηρίζουν τη λειτουργία του, μεταξύ των οποίων και οι μονάδες αντλησιοταμίευσης».                                                                                                                                                

Παράλληλα, κίνημα πολιτών  προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπου κατατέθηκε αίτηση ακύρωσης και αναστολής κατά της ΔΕΗ με στόχο να μπλοκαριστεί η προγραμματισμένη κατεδάφιση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, τονίζοντας ότι η διαχείριση των λιγνιτικών μονάδων δεν είναι ένα απλό εταιρικό ζήτημα της ιδιωτικοποιημένης ΔΕΗ, αλλά ένα ζήτημα εθνικής σημασίας που αφορά, την ενεργειακή ασφάλεια, αυτονομία και επάρκεια της χώρας, την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς, το μέλλον και την επιβίωση των τοπικών κοινωνιών της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, που πλήττονται οικονομικά και πληθυσμιακά από τη βίαιη απολιγνιτοποίηση.                                           Τίθεται, επομένως, το ερώτημα: τι σημαίνει στην πράξη η εξέλιξη της πρόωρης και βίαιης απολιγνιτοποίησης για τους κατοίκους της Δ. Μακεδονίας και της χώραςγενικότερα ;

1. Οι απόψεις του υπογράφοντα το παρόν για τις αποφάσεις της ιδιωτικής, από το 2022 ΔΕΗ ΑΕ, στα πλαίσια της πρόωρης απολιγνιτοποίησης της χώρας, διατυπώθηκαν στις δύο δημοσιεύσεις με τίτλο, «ΔΕΗ ΑΕ (ιδιωτική), Πρόωρη Απολιγνιτοποίηση και Mega Data Center: το Τυρί και η ….Φάκα στη Δυτική Μακεδονία!», https://kozan.gr/archives/621686, 08/05/2025, (σχετ. Νο 1) και«Ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ και Απολιγνιτοποίηση, Ζοφερές Προοπτικές για τη Δυτική Μακεδονία, kozan.gr» 03/08/2026, (σχετ. Νο 2), με αφορμή ανακοίνωση της ΔΕΗ στις 24/6/2026 με τίτλο:  «Από τους αποσυρμένους εκσκαφείς στο mega data center της ΔΕΗ: Η αλήθεια για την απολιγνιτοποίηση και το αναπτυξιακό μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας» (σχετ. Νο 3).                                                                                                                                                         Στα πιο πάνω κείμενα (σχετ. Νο 1 & 2)αναδεικνύεται διεξοδικά η μεθόδευση της πρόωρης και βίαιης στην πράξη απολιγνιτοποίησης της χώρας για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του ολιγοπωλίου της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (Η.Ε.) με εισαγόμενο φυσικό αέριο (φ.α.), οι στρεβλώσεις της χρηματιστηριακής αγοράς Η.Ε. κ.ο.κ. Παράλληλα, αναδύονται στο προσκήνιο οι πολύ δυσμενείς μέχρι σήμερα επιπτώσεις στο ηλεκτρικό ισοζύγιο (Η.Ι.) της χώρας, στην οικονομία και την κοινωνία της Δ. Μακεδονίας, που είναισυνοπτικά οι ακόλουθες:                                                                                  

1ο) Η τεράστια αύξηση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας (Η.Ε.) στην Ελλάδα, αφού η χώρα μας είχε την ακριβότερη μεγαβατώρα (MWh) στην αγορά χονδρικής στην Ε.Ε.- 27 από τα μέσα 2021 έως και το 2023. Το 2025, στη λιανική αγορά ήταν η τρίτη ακριβότερη στην Ευρώπη καιη ακριβότερη σε όρους αγοραστικής δύναμη. Ήδη, τον ΣΕΠ 2026 σημειώθηκε η υψηλότερη μέσημηνιαία τιμή Η.Ε. στην εγχώρια αγορά χονδρικής μετά τον ΙΑΝ 2023, ενώ η διεθνής ενεργειακή κρίση συνεχίζεται και απειλεί με εξαφάνιση τη βαριά βιομηχανία στην Ε.Ε.-27, χωρίς κανείς να είναι σε θέση να εγγυηθεί καλύτερες προοπτικές για το μέλλον, το αντίθετο μάλιστα.                                                              

2ο) Η αποσάθρωση της οικονομίας και της κοινωνίας της Δ. Μακεδονίας, δεδομένου ότι:                                                     α) μειώθηκε το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης ως προς το μ.ο. της Ε.Ε.-27, από 85% το 2009 σε 48% το 2024, ενώ της Αττικής διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα, 95% και 94%, αντίστοιχα. Υπόψη, ότι η λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγική δραστηριότητα στον άξονα Κοζάνη – Πτολ/δα – Αμύνταιο – Φλώρινα συνέβαλλε  πάνω από 30% στο συνολικό ΑΕΠ της περιφέρειας της Δ. Μακεδονίας στην 30ετία 1980 – 2010.                                                                                                                                                                                             β) Αποδιαρθρώθηκε ο κοινωνικός ιστός με τη μεγαλύτερη μεταξύ των περιφερειών της χώρας  μείωση του πληθυσμού της (-11%) στην πρόσφατη 10ετία και το μεγαλύτερο δείκτη θανάτων ανά γέννηση (2,4) στη 2ετία 2020 – 22, όταν ο μέσος όρος της Ελλάδας ήταν 1,68, αντίστοιχα, εξαιτίας της φυγής των νέων για ανεύρεση εργασίας στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό.

2. Τα νέα έργα της ΔΕΗ, δηλ. τα δύο έργα αντλησιοταμίευσης στα ορυχεία Καρδιάς και Νοτίου Πεδίου, τα μεγαΦ/Β πάρκα ισχύος έως 2.130 MW σε εκτάσεις 51.500 στρ. των ορυχείων του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας (ΛΚΔΜ) και η μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με φ.α. στο χώρο της αποσυρόμενης(;) εντός του 2026 νέας υπερσύγχρονης λιγνιτικής μονάδας Πτολ/δα 5,   θα λειτουργούν, κυρίως, για τη συνεχή τροφοδοσία με Η.Ε. του Data Center στον ΑΗΣΑΔ, με πολύ μικρότερη, όμως, απασχόληση εργαζομένων συγκριτικά με τα ορυχεία και τους ΑΗΣ.                                                                                                                           Αναρωτιέται κάθε καλόπιστος γνώστης της περιοχής: γιατί η ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ εγκαθιστά στο χώρο του ΑΗΣΑΔ το Data Center, προχωρώντας στην κατεδάφιση όλων των πύργων ψύξης των λιγνιτικών μονάδων, κι όχι στον ΑΗΣ Καρδιάς ή/και στον ΑΗΣ Αμυνταίου που αποσύρθηκαν οριστικά, ήδη, από το Μάιο 2021; Έτσι θα εξασφαλίζονταν η συνεχής λειτουργία του ΑΗΣΑΔ 5 με  λιγνίτη έως το 2040, όπως πρωτοαποφασίστηκε το 2014 κι αργότερα με συμφωνία της Ε.Ε. (σχετ. Νο 2).                                          

Το έργο του DATA CENTER θα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές Η.Ε. στην Ελλάδα, με τα οφέλη να καρπώνονται πρώτιστα από την εταιρία  Amazon, στερώντας τους ζωτικότατους πόρους «γη και ύδωρ» των ορυχείων από τους δυτικομακεδόνες. Ειδικότερα,                                                                                                                                       θα χρησιμοποιηθούν διαχρονικά από τη ΔΕΗ δεκάδες εκατ. κ. μ. νερού στην αντλησιοταμίευση και τις ψυκτικές ανάγκες του Data Center.  Όμως, οι ποσότητες νερών που συγκεντρώνονται στα ορυχεία Καρδιάς και Ν. Πεδίου (σχετ. Νο 1), δεν επαρκούν καν για το σχηματισμό των τελικών λιμνών και την ορθολογική αποκατάσταση των εδαφών με τη δημιουργία υγροβιοτόπων, χώρων αναψυχής κλπ., σύμφωνα με τις εγκεκριμένες περιβαλλοντικές μελέτες (ΜΠΕ).                                                                             Κατ’ ανάγκη, λοιπόν, θα αντληθούν από το υδροηλεκτρικό φράγμα Πολυφύτου σε απόσταση ~20 χλμ. και με υψομετρική διαφορά  πάνω από 400μ., καταναλώνοντας περίπου 3πλάσια Η.Ε. από όση θα παράγονταν από τα νερά αυτά κατά τη ροή τους μέσα από τους τρεις στη σειρά ΥΗΣΠολυφύτου, Σφηκιάς και Ασωμάτων του Αλιάκμονα ποταμού, αθροιστικής ισχύος 783 MW.       Υπόψη του αναγνώστη, ότι ο ΥΗΣ Σφηκιάς (315 MW) είναι αναστρέψιμος, δηλ. λειτουργεί και ως αντλητικός (ταμιευτικός). Ακόμη, τονίζεται ιδιαίτερα, ότι στη συνέχεια τα νερά αυτά αξιοποιούνται για την ύδρευση της πόλης της Θεσ/νίκης ή για την άρδευση πολύ υψηλής απόδοσης γεωργικώνκαλλιεργειών σε πεδινές εκτάσεις των  Ν. Ημαθίας, Πιερίας και Θεσ/νίκης.                                        Από όλα τα προαναφερθέντα προκύπτει η αναγκαιότητα για άμεση επανεξέταση από τη ΔΕΗ και την κυβέρνηση της απόφασης για εγκατάσταση Data Center στο χώρο του ΑΗΣΑΔ.

Επισημαίνεται, επίσης, ότι για παρεμφερείς κατά περίπτωση λόγους αντιδρούν οι κάτοικοι στις ΗΠΑ, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες, με το ενδιαφέρον πλέον για την εγκατάσταση των Data Center  να στρέφεται στο βορρά, π.χ. στην Ισλανδία, Σκανδιναβία και Καναδά, αξιοποιώντας  τη χαμηλή θερμοκρασία του αέρα για ψύξη κι όχι πολύτιμα νερά (σχετ. Ν4 8 & Νο 5).

3. Επιπρόσθετα, η ΔΕΗ ΑΕ αναφέρει (σχετ. Νο 3) , ότι «.. έχουν αποκατασταθεί πλήρως πάνω από 80.000 στρέμματα πρώην λιγνιτωρυχείων. Από αυτά, περίπου 55.000 στρέμματα παραχωρούνται σταδιακά στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω της εταιρείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. προκειμένου να αποδοθούν για άλλες χρήσεις προς όφελος της τοπικής κοινωνίας».  Ας δούμε, όμως, ποιοι  ωφελούνται και ποιοι βλάπτονται με τις «νέες» αποκαταστάσεις των εδαφών των ορυχείων. Ειδικότερα:                                                                                   3.1. Στο ορυχείο Αμυνταίου – Λακκιάς (ΟΠΑ) έως το 2018 είχαν αποκατασταθεί 18.100 στρ. (9.200 για αγροτικές καλλιέργειες και 8.900 ως δενδροφυτεμένες εκτάσεις), προβλέπονταν δε σύμφωνα με την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/33466/2301/         07-04-2021 έως το 2030, εκτάσεις 20.800 στρ. για καλλιέργειες, 21.600 στρ. για δασικές χρήσεις και 2.050 στρ. θα καλύπτονταν από τη νεοσχηματιζόμενη βαθύτερη (150 μ.) ελληνική λίμνη στο ΟΠΑ, όγκου ~ 500 εκ. κ. μ. ανανεούμενου νερού.  Όμως, όπως αναφέρεται στη νέα ΑΕΠΟ για το ΟΠΑ, (ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/41170/2952/16-04-2024), με το  Ν. 4759/2020 (Α΄ 245), άρθρο 155, η περιοχή επέμβασης εντάσσεται στη ζώνη Απολιγνιτοποίησης Κοζάνης (Ζ.ΑΠ Κοζάνης).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ