Β’. Ο ΠΙΟ ΕΠΕΙΓΩΝ ΔΙΑΛΟΓΟΣ… ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ π. ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΜΑΝΑΔΗΣ
Β’. Ο ΠΙΟ ΕΠΕΙΓΩΝ ΔΙΑΛΟΓΟΣ… ΓΡΑΦΕΙ Ο
ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ π. ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΜΑΝΑΔΗΣ
-Ψυχή μου, ψυχή μου, ἀνάστα τὶκαθεύδεις;…
Πόση εἶναι ἡἀξία τῆς ψυχῆς;
Βλέποντας ὁἱερὸς Χρυσόστομος τὸν Ἀδὰμ νὰδίνη ὀνόματα σὲὅλα τὰπλάσματα καὶ«τὰὀνόματά τους νὰπαραμένουν μέχρι σήμερα» θαυμάζει καὶλέγει. «Σκέψου, λοιπόν, ἀπὸαὐτὸτὸγεγονός, πόση ἦταν ἡδύναμι ἐκείνου τοῦἐμφυσήματος καὶπόση ἡσοφία τῆς ἀσωμάτου ψυχῆς, τὴν ὁποία χάρισε σαὐτὴν ὁΔεσπότης. Ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἕνα θαυμαστὸκαὶλογικὸ πλάσμα ἀπὸδύο οὐσίες. Συνέπλεξε τὴν ἀσώματη οὐσία τῆς ψυχῆς μὲτὸσῶμα σὰν σὲκάποιο ὄργανο ἕναν ἄριστο τεχνίτη» (Ἰω Χρυσ. εἰς Γένεσιν ὁμ. ΙΔ’ ΕΠΕ 2,372 καὶ374).
Μεγαλειώδης εἶναι καὶἡἀναφορὰτοῦΜ. Βασιλείου γιὰτὴν ψυχή. Λέγει «Ὅσο διαφέρει ὁοὐρανὸς ἀπὸτὴγῆκαὶαὐτὰποὺὑπάρχουν στὸν οὐρανὸἀπὸαὐτὰποὺὑπάρχουν στὴγῆ, τόσο διαφέρει ἡψυχὴἀπὸτὸσῶμα. Ἡψυχὴεἶναι μίμημα τοῦοὐρανοῦ. Διότι σαὐτὴν κατοικεῖὁΚύριος. Ἐνῶτὸσῶμα εἶναι γήϊνο» (Λόγος ἀσκητικὸς Α’8-9 ΕΠΕ 8,118,22-25).
Ὁἅγιος Μακάριος βλέποντας τὶς μεγάλες ὑποσχέσεις ποὺἀναμένουν τὸν χριστιανὸστὴν μέλλουσα ζωὴλέγει γιὰτὴν ψυχή. «Εἶναι τόσο μεγάλες καὶἀπερίγραπτες οἱἐπαγγελίες ποὺπρόκειται νὰζήση ὁχριστιανὸς στὴν αἰωνιότητα. Αὐτὸσυμπεραίνεται ἀπὸτὸγεγονός, ὅτι μπροστὰσὲμιὰπιστὴψυχὴδὲν εἶναι ἄξια ὅλη ἡδόξα καὶἡὀμορφιὰτοῦοὐρανοῦκαὶτῆς γῆς. Ἀκόμα δὲκαὶἡὑπόλοιπη διακόσμησι, ἡποικιλία, ἡὡραιότητα, ὁπλοῦτος καὶἡἀπόλαυσι τῶν βλεπομένων» (ὁμ.4,17 Φιλοκαλλία ΕΠΕ 7,80).
Καὶὁὅσιος Νεῖλος ὀνομάζει τὴν ψυχή κόσμημα τοῦκόσμου. «Εἶσαι κόσμημα τοῦκόσμου. Γιαὐτὸλοιπόν, ὅλην τὴν κτίσι νὰτὴν βλέπης μέσα στὸν ἑαυτό σου. Ὅλα νὰτὰἐξετάζης μέσα στὸν ἑαυτό σου. Μὴν κοιτᾶς πρὸς τὰἔξω, ἀλλὰστρέψε ὅλην τὴν παρατήρησι τοῦνοῦσου στὸνοερὸταμεῖο τῆς ψυχῆς σου» (ἐπιστολὴΒ’119η Migne PG 79,252B).
Τὶδὲν εἶναι καὶτὶεἶναι ἡψυχή;
Μᾶς ἀπαντᾶὁἅγιος Μακάριος ὁΑἰγύπτιος. «Ἡψυχὴδὲν εἶναι σὰν τὴν φύσι τῆς θεότητος, οὔτε καὶσὰν τὴν φύσι τῶν πονηρῶν πνευμάτων τοῦσκότους. Εἶναι ὅμως κτίσμα νοερό, ἄϋλο, μεγάλο, θαυμαστὸκαὶκαλό. Εἶναι ὁμοίωμα καὶεἰκόνα τοῦΘεοῦ. Ἐξ αἰτίας ὅμως τῆς παραβάσεως εἰσῆλθε σαὐτὴν ἡπονηρία τῶν παθῶν τοῦσκότους» (ὁμιλία Α’ 1,7 Φιλοκαλλία ΕΠΕ 7,28).
Στὸτέλος καὶσυμπερασματικὰκαταλήγει σὲθαυμασμὸγιὰτὴν ψυχὴλέγοντας, «Εἶναι μεγάλο, καὶἔργο Θεοῦἡψυχή. Πραγματικὰἡψυχή εἶναι θαυμαστὸἔργο» (ὁμιλία 46,5 ΕΠΕ 7,610).
Αὐτὴἡἐξέτασι καὶπροσοχὴστὸν ἑαυτό μας δὲν εἶναι ἐφεύρεμα ἀνθρώπου, οὔτε ἀσκητῶν, οὔτε ἀνατολίτικων διαλογιστικῶν μεθόδων, ἀλλὰτὴν ὑπογραμμίζει ὁἴδιος ὁΘεὸς ἀκόμη ἀπὸτὴν ΠαλαιὰΔιαθήκη. ΣτὸΔευτερονόμιο 15,9 δίδεται αὐτὴἡδιαχρονικὴἐντολή. Λέγει, «Πρόσεχε σεαυτῷ, μὴγένηται ρῆμα κρυπτὸν ἐν τῇκαρδίᾳσου ἀνόμημα». Πρὶν ἀπὸὅλους τοὺς φιλοσόφους, τοὺς νηπτικοὺς ἀσκητὰς καὶτοὺς φωτισμένους πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας δόθηκε αὐτὴἡτόσο νηπτικὴκαὶπνευματικὴἐντολὴστὸν ἄνθρωπο. Τὸπαράγγελμα, «Πρόσεχε σεαυτῷ», ἔγινε ἀργότερα στὴν χριστιανικὴγραμματεία ἀφορμὴσυγγραφῆς πνευματικῶν λόγων ἀπὸμεγάλους πατέρες τῆς Ἐκκλησίας.
Παραδίδει, λοιπόν, ἡἱστορία, ὅτι ἔκαμναν τέτοιον πνευματικὸδιάλογο μὲτὸν ἑαυτό τους ὁμέγας φιλόσοφος-μαθηματικὸς Πυθαγόρας ὁΣάμιος (580-490π.Χ.) καὶοἱδιάδοχοί του, οἱΠυθαγόρειοι ὀνομαζόμενοι μαθηταί του. Αὐτοὶκάθε βράδυ, πρὶν νὰκατακλιθοῦν γιὰὕπνο, ἀνέκριναν τὸν ἑαυτό τους μὲτρία ἐρωτήματα. Ἔλεγαν, «Πῆπαρέβην; Τὶδ’ ἔρεξα; Τὶδέ μοι δέον οὐκ ἐτελέσθη;». Δηλαδή, «Σὲποιὸπρᾶγμα ἔκανα παράβασι; Ποιὸκαλὸἔπραξα; Καὶτὶἔπρεπε νὰπράξω καὶδὲν τὸἔπραξα;» «Εἶναι ἄξιο θαυμασμοῦ, ὅτι οἱἄνθρωποι αὐτοὶἔκαναν τὰχριστιανικώτατα αὐτὰἐρωτήματα στὸν ἑαυτό τους, ἂν καὶἔζησαν τέσσερις αἰῶνες πρὸΧριστοῦ, καὶμ’ αὐτὰἐξήταζαν τὸν ἑαυτό τους ἀρνητικὰκαὶθετικά» (ἀρχιμ. Ἀθ. Σιαμάκη Η ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ εἰσήγησι στὸΙΘ’ ΓενικὸἹερατικὸΣυνέδριο ἹΜΦλωρίνης Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΙΕΡΕΩΣ σελ 67-68 ΑΘΗΝΑΙ 1989).
Τὸἔτος 1988 εἴχαμε μὲτὸν μακαριστὸΓέροντα π.Αὐγουστῖνο ΓενικὸἹερατικὸΣυνέδριο μὲθέμα Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΙΕΡΕΩΣ καὶἐξετάσθηκαν τότε ἐπὶμέρους πτυχὲς τοῦγενικοῦθέματος μὲτεκμηριωμένες εἰσηγήσεις καὶπρακτικὲς ἐπισημάνσεις σὲὅλες τὶς εἰσηγήσεις ἀπὸμέρους τοῦΓέροντος ἐπισκόπου π.Αὐγουστίνου.
Μετὰἀπὸτὸν διάλογο ποὺἔκαναν οἱΠυθαγόρειοι μὲτὸν ἑαυτό τους ἐρχόμαστε πλέον νὰἰδοῦμε, πῶς τὸν ἔβλεπαν καὶοἱπατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας. Οἱἴδιοι ἐβίωσαν μετὰἀκριβείας αὐτὴν τὴν διαρκῆἐξέτασι τοῦἐσωτερικοῦτους. Καὶτὸἀποτέλεσμα βεβαίως ἦταν ἡσμιλευμένη καὶἁγία ζωή τους, ἡὁποία κληρονομήθηκε στὶς γενιὲς τῶν χριστιανῶν μέχρι σήμερα καὶμέχρι συντελείας τοῦαἰῶνος. Βλέπουμε τὶς εἰκόνες τους καὶδιδασκόμαστε. Διαβάζουμε τὰσυγγράμματά τους καὶφωτιζόμαστε.
Τρίτη 7.4.2020
εἴθε νὰτελειώση ὁκορωνοϊὸς
ἀρ.νι.μα.
