Πτολεμαΐς 1930-1940 – το κίνημα Μοντερνισμού στην διαμόρφωση της Πόλεως (ντοκουμέντο) Πολεοδομία-Ιστορία-Πολιτισμός… γράφει Ο Χρήστος Πολιτίδης
Κάνουμε βύθιση στο παρελθόν 90 έτη σχεδόν πίσω!!! Αλήθεια, πόσο
γρήγορα περνούν οι αιώνες…
Τα Καϊλάρια λοιπόν ή στο τέλος της 10ετίας του 1920 η Πτολεμαΐς, έτσι εβαπτίσθη σύμφωνα με πρόταση του Συμπολίτη μας κυρίου Παντελή Μελανοφρύδη, ο οποίος και είναι ο Νονός της.
Βλέπετε υπάρχουν Νονοί που καταστρέφουν τα πάντα, σαν τον κύριο Άδωνη και Νονοί που οικοδομούν Πολιτισμό.
Η Πόλις, η νεοπαγής Πόλις αναζητά ταυτότητα, φυσικά Πολεοδομική.
Εμφανίζεται το πρώτο Πολεοδομικό Σχέδιο στο τέλος της 10ετίας του 1920.
Δεν το έχω και θα το αναζητήσω στην Υπηρεσία Πολεοδομίας του Δήμου Εορδαίας, φαντάζομαι θα βρω άκρη.
“Βασανίζοντας” συνεχώς τον πασίγνωτο κύριο Γεώργιο Αράπη (αγαπητό φίλο και διάσημο για το άκοφτο τσίπουρο του που δημιουργεί λαχτάρες σε θεριακλήδες) μου αποκάλυψε ότι έχει το δεύτερο σχέδιο της Πόλεως, το οποίο δημιουργήθηκε κάπου στο μέσον του 1930-40.
Μου το έδωσε λοιπόν.
Το σχέδιο Πόλεως είναι το νούμερο 2 κατά σειράν. Εδημιουργήθη από κάποιον Πολιτικό Μηχανικό επονομαζόμενο Παπά, ο κύριος Παπάς λοιπόν στο δεύτερο σχέδιο της Πτολεμαΐδος “αποτυπώνει ότι βλέπει”.
Αναζήτησα πληροφορίες για αυτόν τον άνθρωπο, εις μάτην όμως, το 1930 που έκανε το σχέδιο θα βάδιζε σίγουρα στην ηλικία των 50 Ετών.
Όταν μου το έδωσε το σχέδιο ο κύριος Αράπης (παρεμπιπτόντως είναι Δημογέροντας της προφορικής παραδόσεως και της Περιπατητικής Σχολής, ενώ εγώ της σχολής του γραπτού λόγου) μου είπε να δώσω βάση στην κοπή (λοξοτομή) και την καθαίρεση των γωνιών των οικοπέδων, σε ορισμένα σταυροδρόμια και ακόμη ότι όσο και κακοποιημένη να είναι η Πόλις, ο σχεδιασμός της είναι μοντέρνος.. Και ακόμη (είναι ατελείωτα αυτά τα ακόμη), επέμενε σε αυτό, αυτές οι κοπές των γωνιών διευκολύνουν των ορατότητα των διελευσάντων οδηγών.
Μεγίστη απορία!!! Γιατί, πότε, ποιος.
Σκαλίζοντας στο διαδίκτυο αναζητώντας πληροφορίες βρήκα τον μίτο της Αριάδνης:
«Ο μοντερνισμός, με την ευρύτερη έννοια της λέξης, είναι η μοντέρνα σκέψη και η πρακτική της εφαρμογή, στο πλαίσιο της νεωτερικότητας.
Ο μοντερνισμός στην τέχνη υπήρξε μία αντίδραση στις συντηρητικές αξίες του ρεαλισμού.
Στον χώρο των εικαστικών τεχνών ο μοντερνισμός αποκρυσταλλώνεται αρχικά στο γαλλικό κίνημα του ιμπρεσιονισμού, το οποίο επικρατεί έναντι του ρομαντισμού
Το συγκεκριμένο Πολεοδομικό σχέδιο ακολουθεί τις κινηματικές πρακτικές του αρχιτεκτονικού μοντερνισμού του Μεσοπολέμου.
Με την ευρηματική διαμόρφωση της γωνίας (κοπή γωνίας), είναι ανεξάντλητο το θέμα».
Μελετώντας επίμονα το σχέδιο άντλησα πολλές πληροφορίες που αφορούν την Ιστορία της Πόλεως. Το 1930, η 25η Μαρτίου που νομίζουμε ότι ήταν και τότε ο κεντρικός δρόμος της Πόλεως, ονομαζόταν ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ (παραθέτω φωτογραφίες του σχεδίου), Ήταν μέρος όπως σχεδόν και τώρα του εθνικού δικτύου.
Είχε κανάλι παράπλευρα, απομάκρυνσης των υπό συνεύρεση υδάτων, από παρακείμενους χειμάρρους.
Ήτο το φυσικό όριο της Άνω και Κάτω Πτολεμαΐδος, αυτό βέβαια το γνωρίζουν πολλοί.
25η Μαρτίου ονομαζόταν ο δρόμος που φέρει σήμερα το όνομα οδός Δημοκρατίας.
Το παλαιό πάρκο που νομίζουμε ότι είναι αβάπτιστο ( ο όρος “αβάπτιστο” ανήκει στον αεικίνητο, κύριο Μιχάλη Ραμπίδη), βαπτισμένο είναι, αναφέρεται στο Πολεοδομικό σχέδιο ως ΑΝΘΟΚΗΠΟΣ. Αγαπητοί φίλοι μεγαλείο!!! Ανθόκηπος.
Πριν ένα Έτος περίπου έκανα αίτημα στο Δημοτικό Συμβούλιο να ονομαστεί το Παλαιό Πάρκο ως πάρκο Παντελή Μελανοφρύδη (ως ελάχιστη τιμή στον Λόγιο Συμπολίτη μας). Ανασκεύασα την πρόταση λόγο του ότι υπάρχει και η βιβλιοθήκη εκεί και δεδομένου του παράγωγου Μακεδονικού, Έλληνο-Αιγυπτιακού Πολιτισμού που η Πόλις φέρει το όνομα του.
Να ονομαστεί Ανθόκηπος Κωνσταντίνου Καβάφη και των τριών Λογίων της Πόλης μας, ονομαστικά.
Φαντάζομαι ο κύριος Πλακεντάς δεν θα έχει στο μυαλό του κάτι σαν πάρκο Σάκη Ρουβά.
Ανθόκηπος λοιπόν, Κωνσταντίνου Καβάφη και των τριών Λογίων της Πόλης μας.
Βέβαια δεν υπάρχει κανένας ανθόκηπος εκεί, σε πλήρη παρακμή είναι το πάρκο αλλά ευελπιστούμε στο Μέλλον.
Καιρός γαρ εγγύς….
Επιμύθιον
Το σημαντικότερο βέβαια το φύλαξα για το τέλος.
Το κεντρικό θέμα της Πόλεως όπως το οραματίστηκε και το σχεδίασε ο Πολιτικός Μηχανικός στο τέλος του 1920 (θα μάθουμε το όνομα του και πληροφορίες για αυτόν) είναι η οδός ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ ΣΟΦΙΑΣ και η σταυροτέμνουσα οδός Βασιλέως Κωνσταντίνου, αυτό αποτυπώνει το σχέδιο Πόλεως του κυρίου Παπά.
Ζούμε σε μια όμορφη Πόλη, διότι σχεδιάστηκε όμορφα εν τη γενέσει της. Δυστυχώς κακοποιείται διαρκώς.
Η ιστορία καθηλώνεται ανίσχυρη, μπρος στην τραγικότητα των Διακυβερνήσεων της Πόλεως.
