“Έχοντας κι εγώ πατρίδα μου την Κοζάνη” του Γιάννη Νεβεσκιώτη

Έχοντας κι εγώ πατρίδα μου την Κοζάνη και έχοντας δημιουργήσει εδώ την οικογένειά μου, παρακολουθώ τις εξελίξεις γύρω από την απολιγνιτοποίηση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στο παρελθόν εργάστηκα στην τοπική δημοσιογραφία, ενώ τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιούμαι ως αρχαιολόγος έργου, με καθημερινή παρουσία στους εργοταξιακούς χώρους.

Χωρίς αφορισμούς και αρνητικότητα, νομίζω πλέον έχουμε επεξεργαστεί το αρχικό σοκ από την αιφνιδιαστική απόφαση για τη διακοπή λειτουργίας των μονάδων της ΔΕΗ.

Βέβαια, ο κατά το δυνατόν θετικός τρόπος με τον οποίο διαχειρίζομαι εγώ αυτή την αλλαγή δεν αποτελεί δείκτη για το αν η συνολική διαχείριση της κατάστασης ήταν σωστή ή λανθασμένη. Ούτε ισχυρίζομαι ότι γνωρίζω τί είναι σωστό και τί λάθος σε κάθε επιμέρους ζήτημα. Θεωρώ, ωστόσο, μείζονος σημασίας να μπορούμε να συζητάμε με ευγένεια και επιχειρήματα, από όποια θέση κι αν βρισκόμαστε, έχοντας ως κοινό στόχο τον ουσιαστικό διάλογο.

Θέλω εξαρχής να ξεκαθαρίσω ότι όσα γράφω αποτελούν αποκλειστικά προσωπικές μου απόψεις και δεν εκφράζουν σε καμία περίπτωση το συντονιστικό όργανο της ΕΛΑΣ.

Η απολιγνιτοποίηση ήταν μια αλλαγή που αργά ή γρήγορα θα ερχόταν. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο προχώρησε χωρίς να ακουστούν όσο έπρεπε οι άνθρωποι που ζουν και εργάζονται εδώ, έχει αφήσει ανοιχτά ερωτήματα και προβληματισμούς.

Νομίζω ότι έχει έρθει η ώρα να ανοίξει ένας διαφορετικός κύκλος συζήτησης. Συμμετοχικος. Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, με τα πολυτεχνικά και οικονομικά του τμήματα, αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες, έχουν ενεργό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Εκτιμώ, μάλιστα, ότι η ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή του Πανεπιστημίου μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ποιότητα και την ορθότητα αυτού του εγχειρήματος. Δεν είναι τυχαίο ότι καθηγητές του περιλαμβάνονται στις λίστες του Stanford με το 2% των επιστημόνων με τη μεγαλύτερη επιστημονική επιρροή παγκοσμίως.

Προχθές, η ΔΕΗ μας παρουσίασε μια πολύ καλά προετοιμασμένη δουλειά για τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη ή πρόκειται να υλοποιηθούν και τα οποία θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομία και τις ζωές τις δικές μας, αλλά και των επόμενων γενεών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο διάλογος ολοκληρώθηκε. Αντίθετα, πρέπει να συνεχιστεί και να γίνει ακόμη πιο συγκεκριμένος.

Στο περιθώριο της παρουσίασης διατυπώθηκαν αρκετές σκέψεις και προβληματισμοί που θεωρώ ότι αξίζουν περαιτέρω διερεύνησης.

Για παράδειγμα, πρέπει να εξεταστεί σοβαρά η δυνατότητα ανάπτυξης θερμοκηπιακών μονάδων, η αξιοποίηση της θερμότητας από τα νερά ψύξης του data center, αλλά και το πώς θα διασφαλιστεί απόλυτα ότι οι θέσεις εργασίας και τα οφέλη από τις νέες επενδύσεις θα επιστρέφουν στην τοπική κοινωνία, στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Η πλήρης αποκατάσταση των απωλειών σε σχέση με τα «χρυσά» χρόνια της περιοχής δεν φαίνεται, τουλάχιστον σήμερα, να είναι ρεαλιστική προσδοκία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να διεκδικήσουμε το καλύτερο δυνατό.

Παράλληλα, θεωρώ ότι ο λιγνίτης δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως κάτι που διαγράφεται οριστικά από τον ενεργειακό σχεδιασμό, αλλά να διατηρηθεί ως στρατηγικό απόθεμα για λόγους ενεργειακής ασφάλειας. Είναι σαφές ότι πρόκειται για μια ακριβότερη μορφή παραγωγής ενέργειας. Όταν, όμως, το δίλημμα μπορεί να είναι αν θα έχουμε ή όχι επαρκή ηλεκτρική ενέργεια, για παράδειγμα σε συνθήκες διεθνών αναταράξεων και κρίσεων στην ευρύτερη γειτονιά μας, τότε το ζήτημα της ενεργειακής επάρκειας και της ασφάλειας αποκτά άλλη βαρύτητα.

Εκείνο που με προβληματίζει περισσότερο είναι να μη βρεθούμε ξανά μπροστά στο ίδιο έργο που είδαμε με την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Σοβαρές επενδύσεις, ως συγκέντρωση των ευκαιριών σε λίγους ισχυρούς παίκτες και περιορισμένη συμμετοχή των ανθρώπων της περιοχής.

Η μετάβαση πρέπει να δώσει περισσότερο χώρο στους πολίτες, στους μικρούς παραγωγούς και στις τοπικές επιχειρήσεις. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να αλλάξουμε το ενεργειακό μοντέλο, χωρίς να αλλάξουν πολλά για την κοινωνία που καλείται να σηκώσει το βάρος αυτής της αλλαγής.

Η Κοζάνη έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία. Μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για το πώς μια περιοχή περνά σε μια νέα εποχή, χωρίς να αφήνει πίσω τους ανθρώπους της. Για να γίνει αυτό, όμως, χρειάζονται συνεργασία και πάνω απ’ όλα εξαντλητικός διάλογος με την κοινωνία και όχι μόνο παρουσίαση αποφάσεων όσο καλές κι αν είναι. Που μπορώ να πω πως η παρουσίαση στο περιφερειακό ήταν άριστα δομημένη από ανθρώπους που γνωρίζουν την επιστήμη τους και την περιοχή, όμως είμαστε πιεσμένοι και θέλουμε περισσότερη συμμετοχή στο σχεδιασμό. Και να ενεργοποιηθούμε!

Μπορούμε να αφήσουμε στην άκρη τις κομματικές ταμπέλες; Να είμαστε ρεαλιστές στις προσδοκίες μας και να μένουμε εντός θέματος στις συζητήσεις μας;

Νομίζω πως αυτό είναι που χρειαζόμαστε.

Ευχαριστώ για τον χρόνο που αφιερώσατε στην ανάγνωση.

Καλημέρα!

 

Του Γιάννη Νεβεσκιώτη