Η σημερινή κοινή αδελφική προσευχή των δύο Προκαθημένων, του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου και του Παπά Ρώμης Λέοντα XIV, στη Νίκαια της Βιθυνίας (σήμερα: İznik), αποτελεί μία ηχηρή πρόσκληση της Εκκλησίας σε ενότητα.
Η μνήμη των 1700 (325-2025) χρόνων από την Α´ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια δεν είναι μία επετειακή εκδήλωση, αλλά η επιστροφή στους χρόνους και τη θεολογία της πρώτης Εκκλησίας, της Εκκλησίας με ενότητα και κοινή προοπτική προς τα έσχατα.
Η ομολογία της Νίκαιας είναι η κοινή πίστη στην Αγία Τριάδα και τη θεότητα του Ιησού. Η σύνοδος της Νίκαιας καθόρισε την πορεία της Εκκλησίας κατά την πρώτη χιλιετία, πάνω στη στέρεη βάση της κοινής πίστης και παράδοσης. Η δεύτερη χιλιετία δέχτηκε το βάρος πολλών ιστορικών γεγονότων και αλλαγών, που κατέστησαν τα δόγματα πεδία (δια)μάχης και υπαρξιακής θανάτωσης, προβάλλοντας την πίστη ως θρησκεία και το δόγμα ως κριτήριο αποδοχής ή απόρριψης των μελών της Εκκλησίας. Η τρίτη χιλιετία (που διανύουμε πλέον), με όλες τις γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές διαιρέσεις και τις παγκόσμιες ανακατατάξεις επιτάχυνε την αυτονόμηση των πιστών από την Εκκλησία, καθιστώντας τον καθένα μία «Εκκλησία», με τους όρους «αίρεση» και «αιρετικός» να αποδίδονται κατά το δοκούν, μάλιστα, καταιγιστικά
Σήμερα, 1700 χρόνια μετά, η μνήμη γίνεται πρόσκληση προς «επανεύρεση» της ιστορικής ρίζας της Εκκλησίας, του βιώματος της ενότητας και της κοινότητας· έννοιες και πραγματικότητες που έχουν λησμονηθεί. Το μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχου και του Πάπα Ρώμης είναι η συνειδητοποίηση της ευθύνης όλων των χριστιανών στον αγώνα για την ενότητα και την κοινή ευχαριστιακή σύναξη, καθώς η βάση της πίστεως ενώνει όλους τους Χριστιανούς, ενώ οι έννοιες της «Αγίας Τριάδος» και της «θεότητας» του Χριστού είναι αυτές που κατ’ ουσίαν χαρακτηρίζουν τον Χριστιανισμό.
Η ενότητα της Αγίας Τριάδος δημιούργησε δι' αγάπης τον άνθρωπο και την κτίση· η ενότητα της Εκκλησίας αναδημιουργεί δι' αγάπης τον άνθρωπο και την κτίση. Καλούμαστε, λοιπόν, να απεγκλωβιστούμε από την ανάμνηση του παρελθόντος, και, παράλληλα, να «εγκλωβιστούμε» στην «ανάμνηση του μέλλοντος» (Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας), βιώνοντας τη Βασιλεία υπό το φως των εσχάτων της Εκκλησίας. Αυτή, όμως, η οπτική και προοπτική των εσχάτων δεν βιώνεται αυθαίρετα και ατομικά, αλλά, κοινοτικά και, κατ' εξοχήν, στην κοινή ευχαριστιακή σύναξη, η οποία είναι το ύψιστο εσχατολογικό γεγονός, συγκεράζοντας το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον σε ένα «άχρονο» χρόνο· τη Βασιλεία.
Ραφαήλ Καραβασιλειάδης