Η Θεία Ευχαριστία υπερβαίνει όλων των ειδών τις διαιρέσεις! (γράφει ο Αστέριος Καρακώστας)

Ακούγοντας στο ραδιόφωνο πριν λίγες μέρες τη θεία

Λειτουργία από Ναό των Αθηνών έμεινα έκπληκτος, αλλά και στεναχωρημένος, γιατί στο τέλος, πριν την απόλυση βγήκε ο ιερέας και ανακοίνωσε στους πιστούς ότι αύριο θα έχουμε στην Εκκλησία τον Επίσκοπο, οπότε να μην έλθουν, τα μικρά παιδιά,  οι γέροντες – οι παππούδες και οι γιαγιάδες, διότι θα τελεστεί θεία Λειτουργία «αποκλειστικά, ατομικά και ιδιωτικά» μόνο για τους νέους, μόνο για τους μαθητές, μόνο δηλ. για αυτούς που θα δώσουν πανελλήνιες εξετάσεις για να εισαχθούν στα ανώτατα ιδρύματα τις χώρας.

Και διερωτώμαι, πως εκλαμβάνουμε το θεσμό της Εκκλησίας; Πως κατανοούμε την ταυτότητα, το εκκλησιαστικό γεγονός της Εκκλησίας, ως μία ατομική πράξη; Πως ζούμε την ευχαριστιακή σύναξη στην οποία γευόμαστε εν εσόπτρω την Βασιλεία Του, επιλέγοντας όποια μέλη θέλουμε; Πως αντιλαμβανόμαστε την κοινωνία, την καθολικότητα και την ενότητα των μελών μέσα στο σώμα της Εκκλησίας, ξεχωρίζοντας και απομονώνοντας τα Βαπτισμένα μέλη της; Πως ανεχόμαστε να τελούνται θείες Λειτουργίες, ας μου συγχωρεθεί η έκφραση «Fast Track»; Μήπως δίνουμε λάθος Λειτουργικο- θεολογική κατεύθυνση στον πιστό λαό και στην νεολαία μας ιδιαίτερα, όταν «στην ιδιωτική λειτουργία» που θα τελέσουμε, θα τους δώσουμε στο τέλος και το  μαγικό στυλό ή μολύβι για να έχουν επιτυχίες στις εξετάσεις;  Μήπως άθελα ή ηθελημένα πέφτουμε σε μια ειδωλολατρική  και εκκοσμικευμένη θεώρηση της πίστης μας; Μήπως χάνουμε το δρόμο του βιώματος που παραλάβαμε από τους Πατέρες  και τους Αγίους της Εκκλησίας μας;

Οφείλουμε λοιπόν να κατανοήσουμε ότι στην κοινή συνείδηση του Ορθόδοξου λαού μας, όταν λέει «πηγαίνω στην Εκκλησία» πάντα το ταυτίζει με τη θεία Ευχαριστία, τη θεία Κοινωνία, το ταυτίζει με την σύναξη όλων των μελών «επί το αυτό», την προσωπική και σωματική κοινωνία μεταξύ των. Άλλωστε αυτή η ταύτιση Εκκλησίας- Ευχαριστίας, είναι που παραλάβαμε και τονίζεται ιδιαίτερα από τον Απ. Παύλο, τον  Άγ. Ιγνάτιο, τον Άγ. Μάξιμο, τον Άγ. Νικ Καβάσιλα και άλλους. Το να ζεις και να βιώνεις το εκκλησιαστικό γεγονός  από συνήθεια, από φόβο, από ψυχολογική πίεση, από συναισθηματική διάθεση ή ακόμη για να νιώσεις καλά, ή πάλι να το θεωρείς ως μία μαγική πράξη για να σου πάνε όλα καλά και όχι ανάποδα… είναι καταστάσεις ξένες προς το Ορθόδοξο εκκλησιαστικό βίωμα. Η παραχώρηση προτεραιότητας αυτών των στοιχείων μέσα στην Εκκλησία, θέτουν και εγκυμονούν μεγάλους κινδύνους, φανερώνοντας ότι ο σκοπός και ο στόχος της Εκκλησίας είναι μόνο να παρέχει ψυχολογική θεραπεία ή συναισθηματική στήριξη ή να κατανοείται ως μια βουδιστική κοινότητα με τους «γκουρού» της.

 Όταν λοιπόν Επίσκοποι, Ιερείς, θεολόγοι, μοναχοί και λαϊκοί, αναγνωρίσουμε και κατανοήσουμε ότι η  εσχατολογική ταυτότητα της Εκκλησίας βρίσκεται στην θεία Ευχαριστία, αυτή που εκ’ φύσεως καταργεί τον ατομισμό και είναι σύναξη και κοινωνία υπερβαίνοντας όλες τις διαιρέσεις, τότε οφείλουμε να δεχθούμε ότι μέσα στον θεο-ίδρυτο θεσμό της Εκκλησίας όλα ολοκληρώνονται σωτηριολογικά, εκκλησιοποιούνται, αγιάζονται και μεταμορφώνονται, ως ένα ενιαίο σώμα στο οποίο πλέον δεν υπάρχει τίποτα ατομικό, τίποτα ιδιωτικό, τίποτα μαγικό και απομονωμένο. Δεν υπάρχει ατομικό και ιδιωτικό, γιατί η Εκκλησία σε κάθε Λειτουργία που τελεί κάθε Κυριακή ή σε μνήμες Αγίων, πάντα συμπεριφέρεται ως ένα ενιαίο και καθολικό σώμα, ως ένα σώμα που στην κεφαλή της έχει τον σωτήρα Της, το Χριστό. Το Χριστό που δεν ενεργεί μόνος του δηλ. ατομικά- ιδιωτικά, αλλά πάντα με το σώμα Του, πάντα με τους πολλούς. Αλλά και οι πολλοί δεν μπορούν να ενεργήσουν μόνοι τους (ατομικά-ιδιωτικά) χωρίς την κεφαλή Τους τον Χριστό. Αυτό συμβαίνει μέχρι και σήμερα όπου έχουμε τον Επίσκοπο που εικονίζει τον Χριστό.  Ο  Επίσκοπος ή το πρεσβυτέριο δεν μπορούν να τελέσουν καμία ακολουθία, καμία θεία Λειτουργία, αν δεν υπάρχει το σώμα της Εκκλησίας, αν δεν υπάρχει έστω και ένας πιστός να πει το «αμήν» μέσα στο ναό.

Είναι αδιανόητο το ιερατείο να επιλέξει ή να ξεχωρίσει ιδιαίτερες ομάδες μέσα στο σώμα της Εκκλησίας π.χ μαθητών Δημοτικού, Λυκείου, Φοιτητών, στρατιωτών, εργατών, αρρώστων, καρκινοπαθών, πλημμυροπαθών, σεισμοπαθών κά, δημιουργώντας σχίσμα στο σώμα της. Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι σε κάθε θεία Λειτουργία η Εκκλησία δεν κάνει διακρίσεις και εύχεται «υπέρ του σύμπαντος κόσμου, υπὲρ πλεόντων, οδοιπορούντων, νοσούντων, καμνόντων, αιχμαλώτων.. » ή πάλι «υπὲρ ελέους, ζωής, ειρήνης, υγείας, σωτηρίας, επισκέψεως, συγχωρήσεως και αφέσεως των αμαρτιών των δούλων, πάντων των ορθοδόξων χριστιανών, των κατοικούντων και παρεπιδημούντων εν τη πόλει και τη ενορίᾳ ταύτη, των επιτρόπων και συνδρομητών της αγίας Εκκλησίας ταύτης, συν γυναιξί και τοις τέκνοις αυτών», και προχωρά παραπέρα με την ευχή του γ΄ Αντιφώνου της θ. Λειτουργίας που λέει «των δούλων σου τα αιτήματα προς το συμφέρον πλήρωσον». Ποια αιτήματα; Όλα αυτά τα αιτήματα που μας βασανίζουν, μας εμποδίζουν στην ένωση μαζί Του για να «μη μείνουμε έξω του νυμφώνος», και ακούσουμε τον σκληρό λόγο Του «ουκ οίδα υμάς».

Και με ποιον τρόπο τα αντιμετωπίζουμε όλα αυτά;  Έρχεται λοιπόν ο Άγιος Νικ. Καβάσιλας και μας τονίζει ότι η Εκκλησία  σημαίνεται (= ορίζεται, δηλώνεται)  εν τοις μυστηρίοις, δηλ μέσα στην θεία Ευχαριστία, μέσα στο Άγιο Ποτήριο, εκεί όπου βρίσκονται, (όχι μερικές, ούτε οι ξεχωριστές, ούτε οι ιδιαίτερες) αλλά όλες οι ψυχές ζώντων και κεκοιμημένων πιστών, αυτών που μνημονεύθηκαν ήδη στην προσκομιδή, αυτών που εύχεται ο ιερέας μπροστά στο θυσιαστήριο λέγοντας «Απόπλυνον Κύριε, τα αμαρτήματα των ενθάδε μνημονευθέντων δούλων σου τω Αίματι Σου τω Αγίω», δηλ καθάρισε τελείως τα αμαρτήματα αυτών των ψυχών, που έχουν μνημονευθεί εδώ δια των ιερών μερίδων γιατί θέλουμε να είναι ενωμένες και να ζουν μαζί  σου τη Βασιλεία Σου!  

Είναι σημαντικό επομένως, να ανατρέξουμε πίσω και να παρατηρήσουμε ότι δεν ήταν τυχαίο στην αρχαία Εκκλησία, ότι το βάπτισμα, το χρίσμα, ο γάμος, η εξόδιος ακολουθία, η εξομολόγηση, η χειροτονία, όλα τελούνταν μέσα στην θεία Ευχαριστία μαζί με όλο το πλήρωμα της. Αργότερα για λόγους πρακτικούς και οικονομικούς…άρχισαν να τελούνται (πλην ευτυχώς της χειροτονίας) έξω από την θεία Ευχαριστία, ιδιωτικά, ατομικά, επιλεκτικά και δυστυχώς με προσκλήσεις, επιλέγοντας μόνο ορισμένα μέλη από το σώμα της Εκκλησίας. Αυτή ήταν μια νοοτροπία καταστροφική που οδήγησε τελικά να χάσουν όλες αυτές οι μυστηριακές πράξεις το εκκλησιολογικό και εσχατολογικό περιεχόμενό τους και να δημιουργήσουν καταστάσεις και νοοτροπίες πολύ επικίνδυνες με πνευματικές συνέπειες που δυστυχώς της ζούμε μέχρι και σήμερα.

Συνεπώς, η θεία Ευχαριστία δεν μπορεί παρά να αναφέρεται σε ολόκληρη την κοινότητα, σε όλη τη κτίση, άλλωστε αυτή είναι ακριβώς η ιδιότητα της θείας Ευχαριστίας που την καθιστά καθολική μέσα στην Οικουμένη. Οτιδήποτε πραγματοποιείται έξω από τη θεία Ευχαριστία, ιδιωτικά, ατομικά, θέτει σε περιπέτειες πρωτίστως τον εαυτό μας, αλλά και εν γένει όλο το σώμα της Εκκλησίας γιατί ενεργούμε μεμονωμένα και  υπάρχει  μεγάλος κίνδυνος να εκτροχιαστούμε της πορείας.

Αν τώρα θέλουμε πραγματικά να βοηθήσουμε τα πιστά μέλη της Εκκλησίας σε οποιαδήποτε φάση της ζωής τους, νομίζω ότι δεν θα ήταν άστοχο να γινόταν συχνές συνάξεις των πιστών μελών και να τελούνταν δεήσεις, ή  παρακλήσεις ή χαιρετισμοί, ή ακόμη και λόγοι ενισχύσεως και σωστής κατεύθυνσης με νουθεσίες μπροστά σε κάθε δύσκολη στάση της ζωής τους.  

Συμπεραίνοντας, φαίνεται καθαρά ότι η θεία Ευχαριστία υπερβαίνει όλων των ειδών τις διαιρέσεις, όσες επιβάλλει η φύση, η κοινωνία, ιστορία, ο πολιτισμός,  με μια λέξη αυτός εδώ ο κόσμος. Πιο συγκεκριμένα είναι αδιανόητο να τελείται η θεία Ευχαριστία όπως είπαμε μόνο για παιδιά ή μόνο για επαγγελματική η κοινωνική τάξη π. χ για τους εργάτες, τους επιστήμονες, τους φτωχούς, τους πλούσιους κλπ.  όλες οι άλλες μορφές της ζωής της Εκκλησίας μπορούν να πραγματοποιούνται για επιμέρους ομάδες, η θεία Ευχαριστία  όμως όχι. Η στιγμή της θείας Ευχαριστίας είναι η στιγμή όπου τα μέλη της Εκκλησίας ξεπερνούν όλες τις διαιρέσεις, ακόμα και τις πιο «φυσικές» και γίνονται «ένα σώμα» όπου ουκ ένι άρσεν και θήλυ…δούλος, ελεύθερος κλπ.  με τον τρόπο αυτόν, τα μέλη της Εκκλησίας παίρνουν μια πρώτη γεύση της αιώνιας ζωής, της κατάργησης του ίδιου του θανάτου που ενυπάρχει στις φυσικές και βιολογικές διαιρέσεις, όπως άλλωστε και στις διαιρέσεις κοινωνικής τάξεως. Όταν λοιπόν λέμε ότι η θεία Ευχαριστία ενοποιεί την Εκκλησία, εννοούμε από υπαρξιακής απόψεως, αυτό το συγκεκριμένο ξεπέρασμα όλων των φυσικών, πολιτισμικών και κοινωνικών διαιρέσεων.

Υ.Γ  Δεν θα ήθελα να αναρτήσω αυτό το άρθρο κατά την περίοδο των εισαγωγικών εξετάσεων στα ανώτατα ιδρύματα της χώρας. Το ανάρτησα τώρα γιατί σέβομαι την μεγάλη και δύσκολη προσπάθεια των μαθητών μας, τους οποίους τους εύχομαι εκ καρδίας να πετύχουν όλοι τους στόχους τους!

Χριστός Ανέστη!

Αστέριος Καρακώστας