Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ!… ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ π. ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΜΑΝΑΔΗΣ

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ! ἀρχὴἔρευνας καὶ

μτφρσς Τρίτη 1 Δεκ. 2009 5.30 μμ τέλος Σάββατο Λαζάρου 27.4.2013 Δόξα σοι ὁ Θεός!                                             

1. Ὁἅγιος ἀββᾶς Ἀντώνιος κάποτε καθήμενος στὴν ἔρημο  ἔπεσε σὲἀκηδία καὶ ζάλη λογισμῶν. Εἶπε τότε στὸν Θεό.

Κύριε, θέλω νὰ σωθῶ καὶ δὲν μ’ ἀφήνουν οἱ λογισμοί. Τὶ νὰ πράξω στὴν θλῖψι ποὺ διέρχομαι; Πῶς νὰ σωθῶ;

Βγαίνοντας γιὰ λίγο ἔξω ἀπὸ τὸ κελλί του βλέπει κάποιον ποὺ τοῦὅμοιαζε ἀκριβῶς. Αὐτὸς καθόταν κι ἐργαζόταν. Ὕστερα σηκωνόταν ἀπὸ τὸ διακόνημα καὶ προσευχόταν. Πάλι ὅμως καθόταν καὶἔπλεκε τὸἐργόχειρό του. Ὕστερα πάλι σηκωνόταν γιὰ προσευχή.

Ἦταν ἄγγελος Κυρίου ποὺ στάλθηκε γιὰ διόρθωσι καὶἀσφάλεια τοῦἈντωνίου. Ἄκουσε τότε τὸν ἄγγελο νὰ λέγη.

– Ἔτσι νὰ πράττης καὶ θὰ σωθῆς.

ὉἈντώνιος ἀκούγοντας τοῦτον τὸν λόγο χάρηκε καὶ τονώθηκε πολύ.

Ἔτσι λοιπὸν ἔπραττε, προσευχόταν, ἐργαζόταν, καὶ βάδιζε τὸν δρόμο τῆς σωτηρίας.

Ἀποφθέγματα Γερόντων ἀββᾶἈντωνίου ΕΠΕ 1,42,1 

  2. Ρώτησαν οἱἀδελφοὶ τὸν ἀββᾶἈρσένιο. Πάτερ, ποιὰἀρετὴ μέσα στὸν πνευματικὸἀγῶνα ἔχει τὸν περισσότερο κόπο;

Κι αὐτὸς τοὺς ἀπάντησε.

Συγχωρᾶτε με. Νομίζω πὼς δὲν ὑπάρχει βαρύτερος κόπος ἀπὸ τὴν προσευχή. Διότι κάθε φορὰ ποὺ θέλει ὁἄνθρωπος νὰ προσευχηθῆ, ἀμέσως οἱἐχθροὶ προσπαθοῦν νὰ τὸν ἐμποδίσουν. Αὐτοὶ γνωρίζουν καλά, ὅτι μὲ τίποτε ἄλλο δὲν πολεμοῦνται περισσότερο, ὅσο μὲ τὴν προσευχὴ πρὸς τὸν Θεό.

Σὲὅ,τιδήποτε πνευματικὸἂν ἀσκηθῆὁἄνθρωπος ὑπομένοντας σ’ αὐτό, ἀναπαύεται. Ἡ προσευχὴὅμως ἀπαιτῆ κόπο μέχρι τὴν τελευταία μας ἀναπνοή.

Ἀποφθέγματα Γερόντων ἀββᾶἈρσενίου ΕΠΕ 1,108,9

 3.  Εἶπεν ὁἀββᾶς Ἰωάννης. Μοιάζω μὲἄνθρωπο καθισμένο κάτω ἀπὸἕνα μεγάλο δένδρο, ὁὁποῖος παρατηρεῖ νἄρχονται ἐναντίον του πολλὰ θηρία καὶἑρπετά. Μόλις ἀντιληφθῆὅτι δὲν μπορεῖ νὰ τὰ βγάλη πέρα μαζί τους, τότε σκαρφαλώνει στὸ δένδρο καὶ σώζεται.

Τὸἴδιο συμβαίνει καὶ στὸν πνευματικό μου ἀγῶνα. Κάθομαι στὸ κελλί μου καὶ παρατηρῶ τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς ποὺἐπιτίθενται ἐναντίον μου. Ὅταν ἰδῶὅτι δὲν ἀντέχω στὸν πόλεμό τους, τότε καταφεύγω πρὸς τὸν Θεὸ μὲ τὴν προσευχὴ καὶἔτσι σώζομαι ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς.

Ἀποφθέγματα Γερόντων ἀββᾶἸωάννου Κολοβοῦ ΕΠΕ 1,300,12

4.Ὁἀββᾶς Μακάριος ἐπισκεπτόταν ἐπὶ τέσσερις μῆνες καθημερινὰ κάποιον ἀδελφό. Οὔτε μιὰ φορὰὅμως δὲν τὸν βρῆκε νὰ μὴν προσεύχεται.

Εἶπε τότε μὲ θαυμασμὸὁ Μακάριος: Νά, ἕνας ἐπίγειος ἄγγελος!

Ἀποφθέγματα Γερόντων ἀββᾶ Μακαρίου τοῦ Πολιτικοῦ ΕΠΕ 1,488,2

5. Εἶπεν ὁἀββᾶς Νεῖλος.

– Ὅσα κάμνεις σὰν ἐκδίκησι ἐναντίον ἀδελφοῦ ποὺ σὲἀδίκησε, ὅλα αὐτὰ θὰ ταράξουν τὴν καρδιά σου κατὰ τὴν ὥρα τῆς προσευχῆς.

– Ἡ προσευχὴ εἶναι βλάστημα τῆς πραότητος καὶ τῆς ἀοργησίας.

– Ἡ προσευχὴ εἶναι ἀλεξικέραυνο κατὰ τῆς λύπης καὶ τῆς ἀθυμίας.

– Πώλησε τὰὑπάρχοντά σου καὶ μοίρασέ τα στοὺς φτωχούς. Λάβε τὸν Σταυρὸ καὶἀπαρνήσου τὸν ἑαυτό σου, γιὰ νὰ μπορέσης νὰ προσευχηθῆς ἀπερίσπαστα.

– Ὅ,τιδήποτε ὑπομείνεις μὲ πολλὴν σκέψι, θὰ συναντήσης τὴν καρποφορία του κατὰ τὴν προσευχή.

– Ἐὰν ἐπιθυμῆς νὰ προσεύχεσαι ὅπως πρέπει, φρόντισε νὰ μὴ λυπήσης καμμιὰ ψυχή. Διαφορετικά, τρέχεις μάταια.

– Νὰ μὴ θέλης νὰ γίνονται οἱὑποθέσεις σου σύμφωνα μὲ τὸ σκεπτικό σου, ἀλλὰὅπως ἀρέσει στὸν Θεό. Ἔτσι θὰ εἶσαι ἀτάραχος καὶ εὐχάριστος κατὰ τὴν προσευχή σου.

Ἀποφθέγματα Γερόντων ἀββᾶ Νείλου ΕΠΕ 1,490-492, 1-7

6. Μέρα καὶ νύχτα νὰ μὴ λείπη ὁ λόγος τοῦ Θεοῦἀπὸ τὸ στόμα σου. Ἔργο σου ἰσόβιο ἂς εἶναι ἡ μελέτη τῶν θείων Γραφῶν. Νὰ διαβάζης τὸ Ψαλτήριο καὶ νὰἀποστηθίζης τοὺς Ψαλμούς. Ἀνατέλλοντας ὁἥλιος νὰ σὲ βλέπη μὲ τὸ βιβλίο ἀνοιχτὸ στὰ χέρια. Μετὰ τὴν 3η ὥρα νὰ κάνης σύναξι, διότι αὐτὴν τὴν ὥρα στερεώθηκε ὁ Σταυρός.

Τὴν 6η ὥρα νὰ κάνης προσευχὴ μὲ Ψαλμούς, δάκρυα καὶ δεήσεις, διότι αὐτὴν τὴν ὥρα ἐσταυρώθη ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦἐπὶ τοῦ Σταυροῦ.

Τὴν 9η ὥρα πάλι μὲὕμνους, δοξολογίες καὶ δάκρυα νὰἐξομολογῆσαι τὰ παραπτώματά σου καὶ νὰἱκετεύης τὸν Θεό, διότι κατ’ αὐτὴν τὴν ὥρα ὁ Κύριος παρέδωσε τὸ πνεῦμα του ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ.

Μετὰ τὴν σύναξι τῆς 9ης ὥρας νὰ γευματίζης εὐχαριστώντας τὸν Θεὸ μὲ τὰἑξῆς λόγια:

Εὐλογητὸς ὁ Θεός, ὁἐλεῶν καὶ τρέφων ἡμᾶς ἐκ νεότητος ἡμῶν, «ὁ διδοὺς τροφὴν πάσῃ σαρκί» πλήρωσον χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης τὰς καρδίας ἡμῶν, ἵνα πάντοτε πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες περισσεύωμεν εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν, ἐν ΧριστῷἸησοῦ τῷ Κυρίῳἡμῶν, μεθ’ οὗ σοι πρέπει δόξα, κράτος τιμὴ καὶ προσκύνησις σὺν τῷἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν.

Μ. Ἀθανασίου, Περὶ Παρθενίας 12 ΕΠΕ 11,190,4-23

7. Πρέπει λοιπὸν ἐμεῖς, ἀφοῦ λάβουμε ὑπ’ ὄψιν τὴν δεινότητα τοῦἐχθροῦ μας, νὰ  φυλαχθοῦμε ἀπὸ τὶς πλεκτάνες του. Λέγει στὴ Γραφή, «αὐτὸς τριγυρίζει ἀναζητώντας ποιὸν θὰ καταπιῆ» (Α’ Πέτρου 5,8). «Καὶ οἱ τροφές του εἶναι διαλεχτές» (Ἀββακοὺμ 1,16). Πρέπει πάντα νὰ εἴμαστε σὲἐγρήγορσι. Διότι μᾶς πολεμεῖἐξωτερικά, ἀλλὰ προσπαθεῖ νὰ μᾶς δαμάση καὶ μὲ τοὺς ἐσωτερικοὺς λογισμούς. Μάλιστα ὁἐσωτερικὸς πόλεμος εἶναι βαρύτερος. Μᾶς ἐπιτίθεται ἀόρατα, νύχτα καὶ μέρα.

Πῶς πρέπει νὰ πολεμήσουμε σὲ τοῦτον τὸν πόλεμο; Εἶναι ὁλοφάνερο ὅτι χρειαζόμαστε ἐπίπονη ἄσκησι καὶ καθαρὴ προσευχή.

Μ. Ἀθανασίου, Βίος καὶ πολιτεία Συγκλητικῆς 28-29 ΕΠΕ 11,276

 8. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καθαρίζουμε τὸ σπίτι τῆς ψυχῆς μας συνεχῶς καὶ νὰ παρατηροῦμε μήπως κάποιο ἀπὸ τὰ ψυχοφθόρα ζωΰφια εἰσῆλθε κρυφὰ στὰ ταμεῖα τῆς ψυχῆς μας. Ἐπὶ πλέον νὰ θυμιάζουμε τὴν ψυχή μας μὲ τὸἅγιο θυμίαμα τῆς προσευχῆς.

Τὰ δηλητηριώδη ἑρπετὰ τὰ διώχνουν τὰ σκληρὰ φάρμακα. Τὸν ῥυπαρὸ λογισμὸ τὸν καθαρίζει ἡ προσευχὴ μαζὶ μὲ τὴ νηστεία.

Μ. Ἀθανασίου Βίος καὶ πολιτεία Συγκλητικῆς 80 ΕΠΕ 11,326,2-7

9. Μὲ βεβαιότητα λέγω, ὅπως καὶἅγιος Παῦλος, «ὅτι εἴμαστε ναὸς Θεοῦ» (Α’ Κορινθίους 3,16).

Ἂς θυμιάσουμε τὸν Θεὸ μὲ τὸ θυμίαμα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θελήματός του μὲ τὴν καθαρὴ καὶ καρδιακὴ προσευχή. Αὐτὴ βέβαια εἶναι ἀδύνατον νὰ τὴν ἀποκτήσουμε μὲ τὴ συμμετοχή μας σὲ συνεχεῖς κοσμικὲς κινήσεις.

 Μὲ τὴν καθαρὴ προσευχὴ θὰἐπισκιάση τὴν ψυχὴἡ νεφέλη τῆς δόξας του καὶ θὰ τὴν φωτίση βαθιὰ τὸ φῶς τῆς μεγαλωσύνης του. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο θὰ γεμίσουν χαρὰ καὶ εὐφροσύνη ὅσοι κατοικοῦν στὸν οἶκο τοῦ Θεοῦ. Ἀντίθετα οἱἀναιδεῖς καὶἀναίσχυντοι θὰ διωχθοῦν μὲ τὴν φλόγα τοῦἁγίου Πνεύματος.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α 114,3

10.  Τὸ στόμα τοῦἀδίκου φράσσεται κατὰ τὴν προσευχή. Διότι ἡ φωνὴ τῆς συνειδήσεως κατηγορεῖ τὸν ἔνοχο καὶ τὸν καθιστᾶἀπαρρησίαστο. Ἡἀγαθὴ καρδιὰὅμως κατεβάζη δάκρυα μὲ χαρὰ κατὰ τὴν προσευχή.

Γιὰὅσους νεκρώθηκε ὁ κόσμος, αὐτοὶὑπομένουν τὶς δοκιμασίες μὲ χαρά. Γιὰὅσους ὅμως ζῆὁ κόσμος, αὐτοὶ δὲν ἀντέχουν νὰὑπομείνουν τὴν ἀδικία. Αὐτοί, ἂν νικηθοῦν ἀπὸ τὴν κενοδοξία, ὀργίζονται καὶ ταράσσονται κινούμενοι χωρὶς λογική. Ἢ καταστρέφονται ἀπὸ τὴν ἀπόγνωσι.

Πόσο δύσκολα κατορθώνεται αὐτὴἡἀρετή, ἀλλὰ καὶ πόση δόξα βρίσκει κοντὰ στὸν Θεό!

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α 170,31

11.Ὁ λογισμός σου λοιπὸν ἀρχίζει νὰ καθαρεύη. Ἀρχίζει νὰἀποσύρεται ὁ μετεωρισμὸς ἀπὸ τὸ νοῦ καὶ νὰ δίνη τόπο κατὰ τὴν ὥρα τῆς προσευχῆς.

Ποιὸἄλλο πάθος ταράσσει τὴν διάνοια καθὼς ἑτοιμάζεσαι νὰ προσευχηθῆς; Αἰσθάνεσαι μέσα σου, ὅτι ἡ δύναμι τῆς ἡσυχίας ἦλθε στὴν ψυχή σου μὲ καλωσύνη, μὲ γαλήνη καὶ εἰρήνη; Αὐτὰ συνηθίζει, παρὰ τὸἔθος, νὰ τὰ γεννᾶ μέσα στὴ διάνοια.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α 202-204

12.Ὅταν πλησιάσης ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μὲ τὴν προσευχή, τότε νὰ γίνης ἐλάχιστος σὰν μυρμήγκι μὲ τὸν λογισμό σου. Νὰ γίνης σὰν ἕνα τιποτένιο ἑρπετὸ τῆς γῆς. Νὰ γίνης μηδαμινὸς σὰν τὴ βδέλλα καὶ σὰν ἕνα παιδάκι ποὺ ψελλίζει ἐλάχιστες λέξεις.

Μπροστὰ στὸν Θεὸ νὰ μὴν πῆς τίποτε ποὺ νὰ δείχνη γνῶσι, ἀλλὰ πλησίασε καὶ περπάτα κοντά του μὲ φρόνημα νηπίου, γιὰ νὰἀξιωθῆς τῆς πατρικῆς φροντίδος του. Εἶναι ἡἴδια ἡ φροντίδα ποὺ δείχνουν οἱ πατέρες στὰἀνήλικα παιδιά τους. Εἶναι γραμμένο στὴ Γραφή, «ὁ φυλάσσων τὰ νήπια Κύριος» (Ψαλμὸς 114,6). Πλησιάζει ὁ πνευματικὰ νήπιος ἄνθρωπος τὸ φίδι καὶ τὸ κρατεῖἀπὸ τὸν λαιμὸ καὶ αὐτὸ δὲν τὸν βλάπτει.

Ὁ νήπιος λοιπὸν ὅλον τὸν χειμῶνα τὸν περνάει ἐλαφρὰ ντυμένος, τὴν ὥρα ποὺ οἱἄλλοι εἶναι ντυμένοι καὶ σκεπασμένοι, καὶ τὸ κρῦο περνάει σὲὅλα τὰ μέλη του. Ἐνῶ δὲ κάθεται γυμνὸς μέσα στὴν παγωνιά, στὸ κρῦο καὶ στὴν πάχνη, δὲν κρυολογεῖ. Αὐτὸ συμβαίνει διότι τὸ σῶμα τῆς ἁπλότητός του εἶναι σκεπασμένο μὲἄλλο ἀόρατο ἔνδυμα ἀπὸ τὴν μυστικὴἐκείνη φροντίδα, ἡὁποία διαφυλάσσει τὰ εὐπαθῆ μέλη του, γιὰ νὰ μὴν τὰ προσεγγίση ὅποιαδήποτε βλάβη.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,284-286

13.Ὅταν κάποιος ἀντιληφθῆὅτι εἶναι φτωχὸς ἀπὸ θεία βοήθεια τότε κάμνει πολλὴ προσευχή. Ὅσο πληθαίνει ἡ προσευχή, τόσο ταπεινώνεται καὶἡ καρδιά. Κανένας ποὺ προσεύχεται καὶ ζητάει ἀπὸ τὸν Θεό, δὲν ὑπάρχει περίπτωσι νὰ μὴν ταπεινωθῆ.  «Καρδιὰ συντριμμένη καὶ πολυταπεινωμένη δὲν τὴν ἐξουδενώνει ὁ Θεός» (Ψαλμὸς 50,19).

Βεβαίως μέχρι ποὺ δὲν ταπεινώνεται ἡ καρδιά, δὲν μπορεῖ νὰἀποφύγη τὸν μετεωρισμό. Διότι ἡ ταπείνωσι εἶναι ποὺ συμμαζεύει τὴν καρδιά. Ὅταν ὅμως φθάση στὴν ταπείνωσι ὁἄνθρωπος, τότε αὐτόματα τὸν περικυκλώνει τὸἔλεος. Τότε αἰσθάνεται καὶἡ καρδιὰ τὴν θεία βοήθεια. Ἀντιλαμβάνεται, δηλαδή, μιὰ δύναμι σίγουρη νὰ κινῆται μέσα της.

Ὅταν ὁἄνθρωπος ἀντιληφθῆ τὴν θεία βοήθεια, ὅτι εἶναι δίπλα του καὶ τὸν βοηθεῖ, τότε ἡ καρδιὰἀμέσως γεμίζει ἀπὸ πίστι καὶἔχει τὴν ἑξῆς σαφῆἐπίγνωσι: Ὅτι ἡ προσευχὴ εἶναι καταφύγιο βοηθείας. Εἶναι πηγὴ σωτηρίας καὶ θησαυρὸς βεβαιότητος. Εἶναι λιμάνι ὅπου γλυτώνουμε ἀπὸ τὶς τρικυμίες καὶ φῶς, ὅταν περπατοῦμε στὸ σκοτάδι. Εἶναι στήριγμα γιὰ τοὺς ἀσθενεῖς καὶ σκέπη στὸν καιρὸ τῶν πειρασμῶν. Εἶναι βοήθεια ὅταν ἡ νόσος καλπάζη καὶ λυτρωτικὴἀσπίδα στὴν ὥρα τῆς μάχης. Τέλος εἶναι ἀκονισμένο βέλος ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν. Μὲἕνα λόγο μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰἀγαθὰ γίνονται δικά μας μὲ τὴν προσευχή.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,328,2

14.Ἀπὸ δῶ καὶ πέρα ἀπολαμβάνει τὴν προσευχὴ τῆς πίστεως. Ἡ δὲ καρδιά του εἶναι ὁλόλαμπρη μὲ τὴν βεβαιότητα. Δὲν πισωγυρίζει στὴν προηγούμενη πύρωσι καὶ δὲν παραμένει στὰ λόγια τοῦ στόματος. Ὅταν κατανοήση αὐτὰ τὰ πνευματικά, τότε  ἀποκτᾶ τὴν προσευχὴ μέσα στὴν ψυχὴ σὰν θησαυρό.

Ἐξ αἰτίας τῆς μεγάλης χαρᾶς ἡ προσευχὴ μεταλλάσσεται καὶ γίνεται εὐχαριστία. Εἶπε κάποιος σοφὸς ποὺἔδωσε τὸν ὁρισμὸὅλων τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ προσευχὴ εἶναι χαρὰ ποὺἀναπέμπει εὐχαριστία.

Ὡς προσευχὴἐδῶὑπαινίσσεται αὐτὴν ποὺ γίνεται μὲ γνῶσι τοῦ Θεοῦ. Δηλαδὴ αὐτὴν ποὺἀποστέλλει ὁ Θεός. Στὴν κατάστασι αὐτὴὁἄνθρωπος δὲν προσεύχεται μὲ κόπο καὶ μόχθο, ὅπως γίνεται προτοῦἔλθη σὲ αἴσθησι τῆς χάριτος. Ἀλλὰ προσεύχεται μὲ χαρούμενη καρδιὰ καὶἀναβλύζει ἀσταμάτητα μὲ σιωπηλὸ θαυμασμὸ  τὶς εὐχαριστίες.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α, 330,3

15.Ὅλα τὰ πνευματικὰἀγαθὰ γεννιοῦνται μέσα στὸν ἄνθρωπο, ὅταν συνειδητοποιήση τὴν πνευματική του ἀτέλεια. Ἐξ αἰτίας δὲ τῆς πολλῆς ἐπιθυμίας του νὰ λάβη βοήθεια, προσεγγίζει στὸν Θεὸἐπιμένοντας στὴν προσευχή.

Ὅσο ὅμως πλησιάζη στὸν Θεὸ μὲ τὴν διάθεσί του, τόσο τὸν προσεγγίζει καὶὁ Θεὸς δίνοντάς του χαρίσματα. Ὁ Θεὸς δὲν ἀφαιρεῖ τὴν χάρι του διότι ὁἄνθρωπος ἔφθασε σὲ πολλὴ ταπείνωσι. Ἔγινε σὰν τὴν χήρα, ποὺἔκραζε συνεχῶς στὸν κριτή, γιὰ νὰἀποδώση τὸ δίκιο της μὲ τὸν ἐχθρό της.

Γιαὐτὸὁ οἰκτίρμων κρατεῖ ποσοστὸ χάριτος, γιὰ νὰ γίνη ἡ μείωσι αὐτὴ αἰτία προσεγγίσεως στὸν Θεό. Ἐξ αἰτίας δὲ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς παραμένει ὁἄνθρωπος κοντὰ στὸν Θεό, ἀπὸὅπου ἀναβλύζει ἡ πνευματικὴὠφέλεια.

Μερικὰἀπὸ τὰ αἰτήματα παραχωροῦνται τάχιστα. Αὐτὰ εἶναι τὰἀπαραίτητα, χωρὶς τὰὁποῖα δὲν ὑπάρχει σωτηρία. Ἄλλα ὅμως δὲν δίνονται. Μερικοὺς πειρασμοὺς τοὺς παραμερίζει καὶ διώχνει τὴν πύρωσι τοῦἐχθροῦ. Σὲἄλλους πάλι παραχωρεῖ τὴν ἐνέργεια, γιὰ νὰ γίνη ἡ δράσι τους αἰτία νὰ προσεγγίση ὁἄνθρωπος στὸν Θεό, ἀλλὰ καὶ νὰ παιδευθῆ καὶ νὰἀποκτήση ἐμπειρία τῶν πειρασμῶν.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,332,6

16. Γιαὐτὸν τὸ λόγο ὁ Κύριος ἐπιτρέπει στοὺς ἁγίους αἰτίες ταπεινώσεως καὶ συντριμμοῦ καρδίας μὲ τὴν ἐπίπονη προσευχή, ὥστε, ὅσοι τὸν ἀγαποῦν, νὰ τὸν πλησιάζουν μὲ ταπείνωσι.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,334,9

17.Ἀγάπα τὸν κόπο τῆς ἀγρυπνίας, γιὰ νὰἰδῆς τὴν παρηγορία νὰ πλησιάζη στὴν ψυχή σου.

Ἀπόκτησε καθαρότητα στὰἔργα σου, γιὰ νὰ λαμπρυνθῆἡ ψυχή σου μὲ τὴν προσευχή σου, καὶ μὲ τὴν μνήμη τοῦ θανάτου νὰ πληθύνη ἡ χαρὰ στὴν διάνοιά σου.

Φυλάξου στὰ μικρά, γιὰ νὰ μὴν πέσης στὰ μεγάλα.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,356,6

18.Ἂν θέλης νὰἐπιδοθῆἡ ψυχή σου στὸν κόπο τῆς προσευχῆς, ποὺ καθαρίζει τὸν νοῦ, ὅπως καὶ στὴν ἀσχολία στὴν ἐπαγρύπνησι κατὰ τὴν νύκτα, γιὰ νὰἀποκτήσης φωτεινὴ διάνοια, ἀπομάκρυνε τὸν ἑαυτό σου ἀπὸ τὸ κοσμικὸ φρόνημα καὶ ξέκοψέ τον ἀπὸ τὶς πολλὲς συναντήσεις.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,370,18

19.Ὅταν στέκεσαι γιὰ προσευχή, τότε ἀντὶ γιὰὅλα τὰ κοσμικά, ποὺ εἶδες καὶἄκουσες κάποτε, βρίσκεσαι στὴν μελέτη τῶν θείων Γραφῶν, ποὺἤδη διάβασες. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο θὰ ξεπλύνης τὴν μνήμη τῶν κοσμικῶν. Ἔτσι φθάνει ὁ νοῦς στὴν καθαρότητα.

Εἶναι γραμμένο καὶ τοῦτο.  Ὅτι ἡ ψυχὴ βοηθεῖται ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσι, ὅταν σταθῆ σὲ προσευχή. Καὶ πάλι ἀπὸ τὴν προσευχὴ φωτίζεται γιὰ τὴν ἀνάγνωσι.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,372,19

20.Ἐὰν ἔχης περισσότερα ἀπὸὅσα χρειάζεσαι, γιὰ νὰ περάσης τὴν ἡμέρα σου, μοίρασέ τα στοὺς φτωχούς. Ἐν συνεχείᾳ πρόσελθε μὲ παρρησία στὴν προσευχή. Δηλαδὴ νὰ συνομιλήσης σὰν παιδὶ μὲ τὸν πατέρα του.

Τίποτε δὲν μπορεῖ νὰ προσεγγίση τὴν καρδιά μας στὸν Θεό, ὅσο ἡἐλεημοσύνη. Ὅπως πάλι καὶ τίποτε ἄλλο δὲν γαληνεύει τὸν νοῦ μας περισσότερο ἀπὸ τὴν ἐλεημοσύνη.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8α,374,21

21. Λέγεται γιὰ κάποιον ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς πατέρες μας, ὅτι ἐπὶ σαράντα ὁλόκληρα χρόνια εἶχε μονάχα ἕνα λόγο γιὰ προσευχή του. Ἔλεγε λοιπόν, «Ἐγὼὡς ἄνθρωπος ἁμάρτησα, ἐσὺὅμως ὡς Θεὸς  συγχῶρα με». Τὸν ἄκουγαν οἱ πατέρες νὰἐπαναλαμβάνη αὐτὸν τὸν λόγο μὲ πόνο. Ἔκλαιγε καὶ δὲν ἡσύχαζε. Συνεχῶς, νύχτα καὶ μέρα, αὐτὴν ἦταν ἡ προσευχή του.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,22,6

22. Μαζὶ μὲ τὴν νυκτερινή σου προσευχή, ἂν συνέχιζες τὴν καλλιέργεια τῆς ἡμέρας καὶ τὴν θέρμη τῆς καρδιακῆς συντροφιᾶς, καὶἀνάμεσα σαὐτὰ δὲν ἄφηνες κενό, τότε σὲ λίγο διάστημα θὰἔπεφτες σὰν τὸν Ἰωάννη στὸ στῆθος τοῦἸησοῦ.

Ἀπὸ αὐτὸὅμως γίνεται φανερὸὅτι περνᾶς τὸν καιρό σου χωρὶς πρόγραμμα καὶ δὲν γνωρίζεις γιὰ ποιὸν λόγο ἐπαγρυπνεῖς.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,30,4,11

23. Γίνε συμμέτοχος μαὐτοὺς ποὺἔχουν πόνους πνευματικούς, μὲ τὴν προσευχὴ  καὶ τὸν ἐσωτερικό σου πόνο. Ἔτσι θὰἀνοιχτῆἐνώπιόν σου πηγὴἐλέους γιὰ τὰ αἰτήματά σου.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,44,14

24. Τὸ πνευματικὸ σκοτάδι στὸν νοῦ, (ὅταν ἀρχίση πλέον νὰ διαφαίνεται σαφῶς στὴν ψυχή), ξεκινᾶἀπὸ τὴν ὀκνηρία γιὰ προσευχή.

Δὲν ὑπάρχει ἄλλος δρόμος γιὰ τὴν πλάνη τῆς ψυχῆς, ἂν δὲν ξεπέση ἀπὸ τὴν προσευχή. Ὅταν δηλαδὴ χάση τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ, τότε εὔκολα πέφτει στὰ χέρια τῶν ἀντιπάλων της.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,46,16

25. Κάθε προσευχὴ ποὺ γίνεται, εἶναι ἢ δέησι ἢ αἴτησι ἢ εὐχαριστία ἢ δοξολογία…

Ὅπως ἀπὸ μυριάδες ἀνθρώπων μόλις ἕνας βρίσκεται νὰἔχη ἐκπληρώση τὶς ἐντολὲς καὶ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ φθάση τελικῶς στὴν καθαρότητα τῆς ψυχῆς, ἔτσι πάλι ἕνας μέσα στοὺς χίλιους ἀξιώθηκε νὰ φθάση μετὰἀπὸ πολλὴν προσοχὴ στὴν καθαρὴ προσευχὴ καὶ νὰ ξεπεράση τοῦτο τὸὅριο καὶ νὰ εἰσέλθη μέσα σαὐτὸ τὸ μυστήριο. Δυστυχῶς δὲν ἀξιώθηκαν νὰ πετύχουν πολλοὶ τὴν καθαρὴ προσευχή, ἀλλὰ λίγοι.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,66,10

26. Προσευχὴ εἶναι δέησι, φροντίδα καὶἐπιθυμία κάποιου ἀγαθοῦ. Ἢἀγώνας γιὰ λύτρωσι ἀπὸ τοὺς παρόντες ἢ τοὺς μελλοντικοὺς πειρασμούς. Ἢ εἶναι ἐπιθυμία κληρονομίας τῶν Πατέρων. Ἢ πάλι εἶναι δέησι μὲ τὴν ὁποία βοηθεῖται ὁἄνθρωπος ἀπὸ τὸν Θεό.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,68,11

27. Οἱἅγιοι στὴν μέλλουσα ζωὴ δὲν θὰ προσεύχονται. Στὸν καιρὸ δηλαδὴ ποὺ θὰἀποπνευματωθῆὁ νοῦς των. Θὰ βρίσκονται σὲ διαρκῆ θαυμασμὸ μὲ τὴν δόξα ποὺ θὰ τοὺς εὐφραίνη.

Τὸἴδιο συμβαίνει καὶ σὲ μᾶς. Ὅταν ἀξιωθῆὁ νοῦς μας νὰ αἰσθανθῆ τὴν μέλλουσα μακαριότητα, τότε ξεχνᾶ τὸν ἑαυτό του, ὅλα τὰ γήϊνα καὶ δὲν κινεῖται μὲἐπιθυμία πλέον γιὰ τίποτα.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,72,16

28. Μὲ λίγα λόγια, προσευχὴ εἶναι ἡ εὐκαιρία στὴν ὁποία στεκόμαστε μπροστὰ στὴν πύλη τοῦ βασιλιᾶ. Τὸ δὲ αἴτημα τοῦ προσευχομένου καὶ παρακαλοῦντος σαὐτὴν τὴν εὐκαιρία ὅπωσδήποτε πρέπει νὰ πραγματοποιηθῆ. Διότι ποιὰἄλλη στιγμὴ εἶναι καταλληλότερη κατὰ τὴν ὁποία ὁἄνθρωπος εἶναι εὐτρεπισμένος καὶ σὲ πνευματικὴἀναμονή, ὅσο ἡὥρα κατὰ τὴν ὁποία προσεύχεται;

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,76,20

29. Βλέπουμε πώς, ὅταν ὁἱερέας ἑτοιμασθῆ καὶ σταθῆ γιὰ προσευχὴἐξευμενίζοντας τὸν Θεὸ καὶ παρακαλῆ καὶ συμμαζεύη τὸν νοῦ του, τότε ἐπιφοιτᾶ τὸ Πνεῦμα τὸἅγιο στὸν ἄρτο καὶ στὸν οἶνο, ποὺ βρίσκονται πάνω στὸ θυσιαστήριο.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,78,21

30. Στὸν Ζαχαρία ἐμφανίσθηκε ὁἄγγελος κατὰ τὸν καιρὸ τῆς προσευχῆς καὶ τοῦ εὐαγγελίσθηκε τὴν γέννησι τοῦἸωάννου.

Ὁμοίως καὶ στὸν Πέτρο καθὼς προσευχόταν στὸ δωμάτιο κατὰ τὴν 6η ὥρα ἐμφανίσθηκε ἡὀπτασία καὶ τὸν ὁδήγησε στὴν πρόσκλησι τῶν ἐθνῶν μὲ τὸ σεντόνι, ποὺ κατέβηκε ἀπὸ τὸν οὐρανὸἔχοντας μέσα του ὅλα τὰ ζῶα.

Τὸἴδιο καὶ στὸν Κορνήλιο ποὺ προσευχόταν, ἐμφανίσθηκε ὁἄγγελος καὶ εἶπε σαὐτὸν ὅσα ἦταν γραμμένα γιαὐτόν.

Ἔτσι καὶ οἱὀπτασίες ποὺ φάνηκαν στοὺς ἁγίους, ὅλες συνέβησαν στὴν ὥρα τῆς προσευχῆς.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,78,22

31. Ποιὰἄλλη ὥρα εἶναι ἁγία καὶ ταιριαστὴ στὸν ἁγιασμὸ μὲ τὸν ἐρχομὸ τῶν χαρισμάτων ὅσο εἶναι ἡὥρα τῆς προσευχῆς κατὰ τὴν ὁποία ὁἄνθρωπος συνομιλεῖ μὲ τὸν Θεό;

Σαὐτὴν λοιπὸν τὴν ὥρα κατὰ τὴν ὁποία γίνονται οἱἱκεσίες, οἱ δεήσεις καὶ οἱ συναντήσεις μὲ τὸν Θεὸὁἄνθρωπος μὲ κόπο συγκεντρώνει ὅλες τὶς κινήσεις τοῦ νοῦ καὶ τὶς ἐνθυμήσεις καὶ σκέφτεται μόνο τὸν Θεό γεμίζοντας τὴν καρδιά του μὲ αὐτὸν μόνο. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο γνωρίζει τὰἀκατάληπτα.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,80,23

32. Προσευχὴ εἶναι καθαρότης τοῦ νοῦ,

ἡὁποία διακόπτεται μόνο

μὲ τὸν θαυμασμό,

ποὺ προέρχεται

ἀπὸ τὸ Φῶς τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,80,23

33.Ἡἀδιάκοπη μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι τὸ φῶς τῆς ψυχῆς. Αὐτὴ σμιλεύει στὴν ψυχὴὠφέλιμες μνῆμες. Πῶς δηλαδὴ νὰ προφυλαχθοῦμε ἀπὸ τὰ πάθη. Μὲ ποιὸν τρόπο νὰ παραμείνουμε στὸν πόθο τοῦ Θεοῦ. Πῶς νὰ μείνουμε στὴν καθαρότητα τῆς προσευχῆς. Ἀλλὰ καὶ πῶς νὰ κατευθύνουμε τὰ βήματά μας στὰἴχνη τῶν ἁγίων.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,86,2

34.Ἂς προσευχόμαστε συνεχῶς μὲ τοῦτον

τὸν λόγο στὸν Κύριο:

Χριστέ, ἐσὺ εἶσαι τὸ γέμισμα τῆς ἀληθείας.

Ἂς ἀνατείλη ἡἀλήθειά σου στὶς καρδιές μας.

Ἂς γνωρίσουμε νὰ πορευόμαστε στὸ δρόμο σου

σύμφωνα μὲ τὸ θέλημά σου.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,106,9

35.Ὅσον καιρὸἔχουν δύναμι τὰ δάχτυλά σου κάμνε σταυρὸ κατὰ τὴν προσευχή σου, προτοῦ νὰἔλθη ὁ θάνατός σου.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,116,21

36.Ὅποιος αἰσθάνθηκε τὶς ἁμαρτίες του,

 εἶναι ἀνώτερος ἀπὸἐκεῖνον,

 ποὺἀνασταίνει νεκροὺς μὲ τὴν προσευχή του.

Ὅποιος στενάζει μία ὥρα γιὰ τὴν ψυχή του

εἶναι καλλίτερος ἀπὸἐκεῖνον,

ποὺὠφελεῖὅλον τὸν κόσμο

μὲ τὴν ἐξωτερική του ἐμφάνισι.

Ὅποιος ἀξιώθηκε νὰἰδῆ τὸν ἑαυτό του,

εἶναι καλλίτερος ἀπὸἐκεῖνον

ποὺἀξιώθηκε νὰἰδῆἀγγέλους.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,118-120,25

37.Ἡ προσευχὴ χρειάζεται καὶἄσκησι,

ὥστε μὲ τὸ μάκρος τοῦ χρόνου σαὐτὴν

 νὰ σοφισθῆἡ διάνοια.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,128,4

38. Εὐχή.

Κύριε, γέμισε τὴν καρδιά μου μὲ αἰώνια ζωή.

Αἰώνια ζωὴ εἶναι ἡ παρηγοριὰ τοῦ Θεοῦ.

Ὅποιος  βρῆκε τὴν παρηγοριὰ τοῦ Θεοῦ,

θεωρεῖ περιττὴ τὴν κοσμική.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,154,9-10

39. Κύριε,

ἀξίωσέ με νὰ νεκρωθῶ πραγματικὰ

 στὴ σχέσι μου μὲ τὰἐπίγεια.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,158,17

40. Κύριε,

εἶσαι ἡ πηγὴ κάθε βοηθείας.

Εἶσαι δυνατός.

Μπορεῖς νὰ στηρίξης σαὐτὸν τὸν καιρό,

ποὺ εἶναι καιρὸς μαρτυρίου.

Νὰ στηρίξης τὶς ψυχὲς ποὺ νυμφεύθηκαν μὲ χαρὰ

 μὲ σένα τὸν οὐράνιο Νυμφίο

καὶἔδωσαν μὲ σύνεσι καὶ εἰλικρίνεια, καὶὄχι πονηρά,

ὑποσχέσεις ἁγιότητος.

Γιαὐτὸ δώρησε σαὐτὲς δύναμι,

ὥστε νὰ γκρεμίζουν ὀχυρωμένα τείχη

καὶ κάθε ἐμπόδιο ποὺ σηκώνει κεφάλι

ἐναντίον τῆς ἀληθείας.

Μὲ τέτοιον ἀγῶνα

νὰ μὴν ἀστοχήσουν στὸν σκοπό τους

ἐξ αἰτίας τῆς βίας ποὺἀσκεῖ πάνω τους

ἡἀνυπόφορη καὶἀβάσταχτη ἐποχή τους.

Σαὐτὴν τὴν ἐποχή τους

ἀγωνίζονται αἱματηρά.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,186,5

41. Τὰ πάθη ξερριζώνονται

καὶ φυγαδεύονται

μὲ τὴν ἀδιάλειπτη προσευχὴ πρὸς τὸν Θεό.

Αὐτὸ εἶναι τὸ ξῖφος

ποὺ τὰ σκοτώνει.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,194,2

42. Σύμφωνα μὲ τὴ ζωή σου

νὰ εἶναι καὶἡ προσευχή σου.

Κάποιος ποὺ εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὰ γήϊνα

δὲν μπορεῖ νὰ ζητῆ τὰἐπουράνια.

Εἶναι ἀταίριαστο σὲ κάποιον ποὺἀσχολεῖται μὲ τὰ κοσμικὰ

νὰ ζητῆ τὰ θεῖα.

Ἡἐπιθυμία τοῦἀνθρώπου ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰἔργα του.

Γιὰ τὰ πράγματα ποὺ φροντίζεις,

γιαὐτὰἀγωνίσου καὶ στὴν προσευχή σου.

Ὅποιος θέλει τὰ μεγάλα,

δὲν ἀσχολεῖται μὲ τὰ ψεύτικα.

Ἅγιε, μὲἐλέγχεις.

Πονῶ καὶ Δακρύζω. αρνιμα.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,220,9

43. Προσεύχου,

νὰ μὴν εἰσέλθης σὲ πειρασμούς,

ποὺ προσβάλλουν τὴν πίστι.

Προσεύχου,

νὰ μὴν εἰσέλθης στοὺς πειρασμοὺς τῆς οἰήσεως,

 ποὺἑδρεύουν στὸν νοῦ σου,

μαζὶ μὲ τὸν δαίμονα τῆς βλασφημίας

καὶ τῆς ὑπερηφανίας.

Προσεύχου, νὰ μὴν εἰσέλθης,

κατὰ παραχώρησι Θεοῦ,

σὲ φανερὸ πειρασμὸ τοῦ διαβόλου

γιὰ τοὺς κακοὺς λογισμοὺς ποὺ σκέφτηκες

καὶ γιαὐτὸἔγινε ἡ παραχώρησι.

Προσεύχου, νὰ μὴν ἀπομακρυνθῆἀπὸ σένα

ὁἄγγελος τῆς σωφροσύνης σου,

γιὰ νὰ μὴν πολεμηθῆς

ἀπὸ τὸν καυστικὸ πόλεμο τῆς σαρκὸς

καὶ χωρισθῆς ἀπὸ αὐτόν.

Προσεύχου, νὰ μὴν εἰσέλθης

σὲ πειρασμὸἔριδος ἐναντίον κάποιου

ἢ σὲ πειρασμὸ διψυχίας καὶἀμφιβολίας.

Μὲ τοὺς πειρασμοὺς αὐτοὺς

ἡ ψυχὴ μπαίνει σὲ μεγάλον κόπο.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,224-226,13

44. Προσεύχου, νὰ μὴν εἰσέλθης στὸν φοβερὸ πειρασμὸ τοῦ διαβόλου, ἐξ αἰτίας τῆς ἀλαζονείας σου. Ἀλλὰ νὰ πέσης σὲ πειρασμό, ἐπειδὴ σὲἀγαπᾶὁ Θεός. Ὥστε ἡ δύναμί του νὰἔλθη συνεργός σου καὶ μὲ σένα νὰ νικήση τοὺς ἐχθρούς του.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,226,15

45. Κύριε, μὴ μᾶς βάζεις σὲ τέτοιους πειρασμούς,

ἀφοῦ γνωρίζης τὴν ἀσθένειά μας.

Διότι ἀπὸ αὐτοὺς καὶ τὴν ταλαιπώρια τους

μόλις καὶ μετὰ βίας νικοῦν οἱ δυνατοὶ καὶ οἱ δόκιμοι.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,310,5

46. Κύριε, σὺ εἶσαι ὁ δυνατός.

Δικός σου εἶναι ὁἀγώνας.

Πολέμα τὸν ἐχθρὸ καὶ νίκα τον

γιὰ χάρι μας.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,312,7

47. «Οἱὀφθαλμοὶ τοῦ Κυρίου βλέπουν τοὺς ταπεινούς, καὶἡἀκοή του ἀκούει τὴν δέησί τους» (Ψαλμὸς 33,15). Ἡ προσευχὴ τοῦ ταπεινοῦ μοιάζει μὲ τὸ στόμα ποὺ φωνάζει μέσα στὴν ἀκοή. Ὅταν εἶσαι ἤρεμος τότε φώναξε μὲ τὰἀγαθὰἔργα τῆς ταπεινώσεώς σου· Κύριε Θεέ μου, φώτισε τὸ σκότος μου.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,350,26

48. Προσευχὴἀμετεώριστη εἶναι αὐτὴ ποὺ γεμίζει τὴν ψυχὴ μὲὁλοφάνερη αἴσθησι τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἡ κατοίκησι τοῦ Θεοῦ μέσα μας. Ἔχουμε δηλαδὴ μὲ τὴν μνήμη ἐγκατεστημένο τὸν Θεὸἐντός μας. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο γινόμαστε ναὸς Θεοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἡ φροντίδα καὶἡ συντετριμμένη καρδία, ὡς προετοιμασία γιὰ τὴν ἀνάπαυσί του στὴν ὕπαρξί μας.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,388,30

49. Δόξα στὴν ἄμετρη χάρι σου, Κύριε.

Νά, Κύριε, τὰ κύματα τῆς χάριτός σου

ἔκλεισαν τὸ στόμα μου.

Δὲν μπορῶ νὰἀρθρώσω οὔτε ἕνα εὐχαριστῶ.

Μὲ τὶ στόμα νὰ σὲ δοξολογήσω,

βασιλιᾶἀγαθέ, διότι ἀγαπᾶς τὴ ζωή μας;

Δόξα σὲ σένα γιὰ τοὺς δυὸ κόσμους,

ποὺ δημιούργησες,

γιὰἀπόλαυσι δική μας.

Ἐσὺ μᾶς ὁδηγεῖς ἀνάμεσα σὲὅλα, ὅσα δημιούργησες.

Γιὰ νὰ γνωρίσουμε τὴν δόξα σου

ἀπὸ τώρα καὶἕως τὸν αἰῶνα. Ἀμήν.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8β,406,13

50. Νὰ εὔχεσαι στὸν Θεὸ νὰ σοῦ χαρίση νὰ αἰσθανθῆς τὴν λαχτάρα καὶ τὸν πόθο τοῦἁγίου Πνεύματος. Ὅταν ἔλθη σὲ σένα ἡ αἴσθησι αὐτὴ καὶὁ πόθος τοῦἁγίου Πνεύματος, τότε πλησιάζεις νὰ ξεκοπῆς ἀπὸ τὸν κόσμο καὶὁ κόσμος νὰἀπομακρυνθῆἀπὸ σένα.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8γ,62,5

51. Προσευχὴ εἶναι ἡ νέκρωσι τῶν σκέψεων τοῦ θελήματος τῆς σαρκικῆς ζωῆς. Αὐτὸς ποὺ προσεύχεται, ὅπως πρέπει, εἶναι ἴσος μὲ αὐτὸν ποὺ νεκρώθηκε γιὰ τὸν κόσμο. Αὐτὸ εἶναι τὸ νὰἀρνηθῆ κάποιος τὸν ἑαυτό του. Δηλαδὴ τὸ νὰἐπιμένη μὲ καρτερία στὴν προσευχή. Ἄρα λοιπὸν ἡἀγάπη μας πρὸς τὸν Θεὸ βρίσκεται στὴν ἄρνησι τῆς ψυχῆς μας.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8γ,68,15

52. Μὴ νομίσης ὅτι μπορεῖ νὰἔχη παρρησία στὴν προσευχὴὁἄνθρωπος ποὺ εἶναι προσκολλημένος στὴν ὕλη. Ψυχὴ φιλάργυρη δὲν ἔχει σοφία. Ὁἐλεήμων ὅμως σοφίζεται ἀπὸ τὸἅγιον Πνεῦμα. Ὅπως τὸ λάδι τρέφει τὴ φλόγα τοῦ λυχναριοῦ, γιὰ νὰ φωτίζη, ἔτσι ἡἐλεημοσύνη τρέφει τὴν γνῶσι τῆς ψυχῆς.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8γ,120-122,52

53. Προσευχὴ εἶναι ἀπαλλαγὴ καὶ διάλειμμα τοῦ νοῦἀπὸὅλα τὰἐπίγεια καὶ καρδιὰ ποὺἔστρεψε τελείως τὴν ὅρασί της στὸν πόθο τῆς ἐλπίδος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν.

Ὅποιος ὅμως εἶναι ξεκομμένος ἀπὸ τὰ πνευματικά, ὁμοιάζει μὲ αὐτὸν ποὺ σπέρνει στὸ χωράφι του σπόρο ἀνακατεμένο μὲ ζιζάνια, ἢ σὰν τὸν ἄλλο ποὺ βάζει στὸν ἴδιο ζυγὸ τὸ βόδι μὲ τὸ γαϊδούρι.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8γ,174,8

54.Ὁ ταπεινὸς τολμᾶ νὰ προσευχηθῆ

 μέχρι τοῦ σημείου ποὺ νὰ λέγη,

 «Κύριε, ἂς γίνη σὲ μένα κατὰ τὸ θέλημά σου».

Κι ἐμεῖς ἂς λέμε τὸἴδιο γιὰ μᾶς. Ἀμήν.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8γ,192,30

55.Ἔγραψε κάποιος ἅγιος:

Ὅποιος δὲν θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του ἁμαρτωλὸ

ἐνώπιον Κυρίου,

ἡ προσευχή του δὲν εἶναι εὐπρόσδεκτη.

Ἰσαὰκ Σύρου ΕΠΕ 8γ,374,38

56. Διὰ τοῦτο ὁἐπουράνιος βασιλιᾶς παρεχώρησε νὰ μᾶς πολεμοῦν οἱ δαίμονες, γιὰ νὰ μὴν ξεχνοῦμε τὶς εὐεργεσίες του. Διότι ὅταν εἴμαστε σὲἄνεσι πολλὲς φορὲς οἱ περισσότεροι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους δὲν προσευχόμαστε καθόλου. Ἂν δὲ προσευχόμαστε, δὲν προσευχόμαστε μὲ ζῆλο, ἀλλὰὁ νοῦς διασκορπίζεται. Τότε ἐνώπιον Κυρίου εἶναι σὰν νὰ μὴν προσευχόμαστε.

Ὅσοι προσεύχονται στὸν Κύριο μὲ τὰ χείλη, ἐνῶἡ καρδιά τους σκέφτεται τὸν κόσμο, πῶς θὰ εἰσακουσθοῦν;

Ὅταν ὅμως ἔχουμε θλίψεις, τότε προσευχόμαστε νηφάλια. Πολλὲς φορὲς δὲἐνῶ τὰ χείλη μας δὲν κινοῦνται, προσευχόμαστε μὲ τὴν διάνοιά μας πρὸς τὸν Θεό. Τὸν ἀτενίζουμε μὲ τὰ μάτια τῆς καρδιᾶς καὶ μιλοῦμε μαζί του μὲ τοὺς στεναγμούς.

Ἰωάννου Μόσχου,

Πνευματικὸς Λειμὼν ΕΠΕ 2,490,Θ

57.Ἐμεῖς, ἀδελφοί, ἂς μιμηθοῦμε τοὺς στρατιῶτες τοῦ φθαρτοῦ βασιλιᾶ καὶἂς πολεμήσουμε πρόθυμα. Ἢ μᾶλλον ἂς μιμηθοῦμε τοὺς Τρεῖς Παῖδες. Νὰ κατανικήσουμε μὲ τὴν ἁγνότητα τὸ καμίνι τῶν παθῶν. Τοὺς ἄνθρακες τῶν πειρασμῶν νὰ τοὺς σβύσουμε μὲ τὴν προσευχή. Καὶ νὰ καταντροπιάσουμε τὸν νοητὸ Ναβουχοδονόσορ, δηλαδὴ τὸν διάβολο.

Ἰωάννου Μόσχου,

Πνευματικὸς Λειμὼν ΕΠΕ 2,490, Θ

58.Ἂν δὲν κοιμούμαστε πνευματικά, θὰ μπορέσουμε νὰ στήσουμε μεγάλες καὶ σκληρὲς παγίδες, δόκανα καὶ καρτέρια ἐναντίον τοῦ διαβόλου. Διότι ἡ προσευχή, ὁ Ψαλμός, ἡἀγρυπνία, ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ διακονία πρὸς τοὺς πλησίον, ἡἐλεημοσύνη, ἡ εὐχαριστία, ἡἀνάγνωσι τοῦ θείου λόγου, γίνονται γιὰ τὸν πονηρὸ καρτέρι, παγίδα, τάφρος, βασανιστήριο, θηλειὰ καὶ δόκανα.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,422

59.Ὅταν ὁ θεσπέσιος Δαυΐδ ἔφθασε στὰ γεράματα, τότε εὐχαρίστησε τὸν Θεὸ ποὺ τὸν ἐξέλεξε καὶ εἶπε πρὸς τὸ τέλος τῆς εὐλογίας του ὅτι «τώρα βρῆκε τὴν δύναμι τῆς καρδιᾶς ὁ δοῦλος σου, γιὰ νὰ μπορέση νὰ σοῦἀπευθύνη αὐτὴν τὴν προσευχή» (Β’ Βασιλειῶν 7,27).

Αὐτὸ εἰπώθηκε, γιὰ νὰ μάθουμε ἐμεῖς ὅτι χρειαζόμαστε πολὺν κόπο καὶ χρόνο στὶς προσευχές μας. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο μόλις θὰ καταφέρουμε νὰἡσυχάση ἡ διάνοιά μας. Θὰ βροῦμε δηλαδὴἕναν ἄλλο οὐρανὸ στὴν καρδιά μας, ὅπου θὰ κατοικῆὁ Χριστός. Εἶναι αὐτὸ ποὺ λέγει ὁἈπόστολος, «ἢἀγνοεῖτε ὅτι ὁἸησοῦς Χριστὸς κατοικεῖ μέσα σας;» (Β’ Κορινθίους 13,5).

Ἰωάννου Καρπαθίου,

 Κεφάλαια Πραρακλητικὰ  ΕΠΕ 9,422-424

60.Ὅπως ἔξω στὴν κοινωνία ὑπάρχουν τραπεζίτες, ὑφανταί, κυνηγοί, πολεμισταί, τεχνίτες, σκέψου ὅτι τὸἴδιο συμβαίνει καὶ στὸν ἐσωτερικό μας κόσμο.

Τὸἴδιο συμβαίνει καὶ στοὺς λογισμούς μας. Ὑπάρχουν σαλτιμπάγκοι, μάγοι, πειραταί, βρωμιάρηδες, φονευταί, καὶὅλα τὰἄλλα. Αὐτοὺς πρέπει νὰ τοὺς ἀποκλείουμε γρήγορα μὲ τὸν εὐσεβῆ λογισμὸ καὶ τὴν προσευχή. Κατ’ ἐξοχὴν τοὺς βρώμικους λογισμούς, γιὰ νὰ μὴ βρωμίσουν τὸν ἅγιο τόπο καὶ βεβηλώσουν τὸν ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,426

61.Ὅσοι πειράζονται ἀπὸ τὶς ἡδονές, τοὺς θυμούς, τὴ φιλοδοξία καὶ τὰὑπόλοιπα, γιαὐτοὺς λέγεται, ὅτι καίγονται τὴν ἡμέρα ἀπὸ τὸν ἥλιο καὶ τὴν νύχτα ἀπὸ τὴν σελήνη (Ψαλμὸς 120,6).

Νὰ προσεύχεσαι λοιπόν, ὥστε νὰ σκεπασθῆς ἀπὸ τὴ δροσοβόλο νεφέλη τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ γλυτώσης τὴν πύρωσι τῶν παθῶν.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,430

62.Ὅπως ἡ φωτιὰ καθιστᾶ τὸ πυρωμένο σίδηρο ἄπιαστο, ἔτσι καὶ οἱ πυκνὲς προσευχὲς καθιστοῦν τὸ νοῦ μας πολὺ δυνατὸ στὸν πόλεμο κατὰ τῶν ἐχθρῶν.

Γιαὐτὸ οἱἐχθροὶ προσπαθοῦν μὲὅλες τὶς δυνάμεις τους νὰ δημιουργήσουν μέσα μας ὀκνηρία γιὰἐπιμονὴ στὴν προσευχή. Γίνεται δὲ αὐτὴἡ προσπάθεια διότι γνωρίζουν, ὅτι ἡ προσευχή εἶναι ἐχθρός τους καὶὑπέρμαχος δικός μας.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,446

63. Μακάριος εἶναι, ὅποιος φάει καὶ πιεῖἀχόρταγα προσευχὲς καὶ ψαλμοὺς νύχτα καὶ μέρα. Αὐτὸς θὰ δυναμώση τὸν ἑαυτό του μὲ τὴν ἀνάγνωσι τῆς ἐνδόξου Γραφῆς.

Ἡ τροφὴ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τελικὰ θὰ πληρώση τὴν ψυχὴ μὲἄμετρη εὐφροσύνη στὴν μέλλουσα ζωή.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,454

64.Ὅταν τελικὰ κατανοήσης ὅτι ὁἈμοῤῥαῖος εἶναι μέσα σου δυνατὸς σὰν βελανιδιά, (Ἀμὼς 2,9) τότε νὰ προσευχηθῆς στὸν Κύριο ἐκτενῶς, ὥστε νὰἐπέμβη ἄνωθεν καὶ νὰ ξηράνη τὸν καρπό. Δηλαδὴ τὴν πρακτικὴἁμαρτία καὶ τὶς ρίζες ἀπὸ κάτω, δηλαδὴ τοὺς ἀκαθάρτους λογισμούς. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο νὰἐκδιώξη ὁ Κύριος τὸν Ἀμοῤῥαῖο ἀπὸ τὴν ζωή σου.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,464-466

65.Ἐνθυμούμενος τὰ παραπτώματά σου, μὴ σταματᾶς νὰ χτυπᾶς μὲ τὴν προσευχὴ τὸ στῆθος σου. Μὲ τὰ χτυπήματα αὐτὰ θὰ σμιλεύσης τὴν πωρωμένη καρδιά σου. Μὲ τὴν ἐργασία αὐτὴ θὰ βρῆς τὸ τελωνικὸ χρυσάφι καὶ θὰ χαρῆς πολὺ γιὰ τὸν κρυφὸ πλοῦτο ποὺἀνεκάλυψες.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,468

66. Στὸ θυσιαστήριο τῆς ψυχῆς σου

ἂς καίη συνεχῶς ἡ φωτιὰ τῶν προσευχῶν σου,

πρὸς τὸν Θεό,

καὶ τῆς ἁγίας μελέτης

τῶν λόγων τοῦἁγίου Πνεύματος.

Ἰωάννου Καρπαθίου,

Κεφάλαια Παρακλητικὰ ΕΠΕ 9,468

67.Ἀγάπα τὴν συνεχῆ προσευχή,

γιὰ νὰ φωτισθῆἡ καρδιά σου.

ἀββᾶἩσαΐα ΕΠΕ 12,50

Περὶ τῆς χαρᾶς τῆς γενομένης τῇ ψυχῇ

68.Ὅταν προσευχόμαστε συνεχῶς,

 καταστρέφουμε τὴν αἰχμαλωσία τοῦ λογισμοῦ μας.

Ἡἀμέλεια ὅμως εἶναι ἡ μάννα τῆς λήθης.

ἀββᾶἩσαΐα, Περὶ τῆς χαρᾶς τῆς γενομένης τῇ ψυχῇ ΕΠΕ 12,60

69. Εἶπε ὁἀββᾶς Ζωσιμᾶς.

Ὅ,τι καὶἂν συμβῆ στὸν ταπεινό, καταφεύγει στὴν προσευχή, καὶὅλους τοὺς θεωρεῖ εὐεργέτες του.

Ἐμεῖς ὅμως ποὺ ξεφύγαμε ἀπὸ τὸν δρόμο τῆς ἀλήθειας καὶ τὶς συμβουλὲς τῶν ἁγίων, προσπαθοῦμε νὰἀνοίξουμε δρόμο δικό μας σύμφωνα μὲ τὰ πονηρὰ θελήματά μας.

ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, Κεφάλαια ὠφέλιμα ΕΠΕ 12,142-144

70. Τὶ εἶναι εὐκολώτερο ἀπὸ τὸ νὰἀκούσης ἕναν ἅγιο καὶ πρακτικὸ δάσκαλο, ὅπως εἶναι ὁἀββᾶς Ἀμμωνᾶς ποὺἔλεγε, «πρόσεχε τὸν ἑαυτό σου μὲἀκρίβεια, ὥστε ἂν θλιβῆς ἀπὸ κάποιον σὲὅ,τιδήποτε, νὰ σιωπᾶς καὶ νὰ μὴν ἀπαντήσης καθόλου, μέχρις ὅτου μὲ τὴν ἀδιάλειπτη προσευχὴ καταπραϋνθῆἡ καρδιά σου καὶὕστερα νὰ παρηγορήσης τὸν ἀδελφό».

ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, Κεφάλαια ὠφέλιμα ΕΠΕ 12,144

71. Πόσον κόπο ἔχει τὸ νὰ προσεύχεσαι γιὰ τοὺς ἐχθρούς; 

Σὰν νὰ σκάβης τὴ γῆ;

Ἢ εἶναι σὰν νὰ πεζοπορῆς;

Ἢ σὰν νὰ χάνης χρήματα;

ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, Κεφάλαια ὠφέλιμα ΕΠΕ 12,154

72. Τὸ νὰ κάνουμε προσευχὴ πιέζοντας τὸν ἑαυτό μας μὲὑπομονή, γεννᾶ τὴν καθαρὴ καὶ εὐχάριστη προσευχή.

Ἡ πίεσι εἶναι τῆς προαιρέσεώς μας.

Ἡ εὐχαρίστησι εἶναι δῶρο τῆς χάριτος.

ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, Κεφάλαια ὠφέλιμα ΕΠΕ 12,162

73. Κάθε ἀρετὴ χρειάζεται κόπο, χρόνο καὶ τὴν θέλησί μας. Πρὸ πάντων ὅμως ἀπαιτῆται ἡ βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Διότι ἂν δὲν συνεργήση ὁ Θεὸς στὴν θέλησί μας, τότε εἶναι μάταιος ὁ κόπος μας. Ὅπως καὶ στὸν κόπο τοῦ γεωργοῦ ποὺὄργωσε κι ἔσπειρε τὴ γῆ, ἂν δὲν βρέξη ὁ Θεὸς πάνω ἀπὸ τὰ σπαρτά του.

Ἡ βοήθεια τοῦ Θεοῦ χρειάζεται τὴν δέησι καὶ τὴν παράκλησί μας. Μαὐτὲς προσελκύουμε τὴν βοήθεια γιὰ συμπαράστασί μας.

Ἂν ὅμως ἀμελήσουμε τὴν προσευχή, πῶς ὁ Θεὸς θὰ εὐλογήση τὸν κόπο μας; Ἢἂν πάλι εἴμαστε ὀκνηροὶ καὶἀποχαυνωμένοι; Ἢἂν ἀποκάμουμε γρήγορα, ὅπως λέγω πάντα, δὲν θὰἀξιωθοῦμε νὰ λάβουμε τίποτα. Ὁ Θεὸς προσέχοντας τὴν διάθεσι τῆς προσευχῆς μας, ἀνάλογα μὲ αὐτὴν χαρίζη καὶ τὰ δωρήματα.

ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, Κεφάλαια ὠφέλιμα ΕΠΕ 12,166

74. – Πῶς μποροῦμε νὰ θεραπευθοῦμε ἀπὸ τὸ πάθος τῆς μνησικακίας, ὅταν προηγήθηκε κακὸ σὲ βάρος μας;

– Μὲ τὴν προσευχὴἀπὸὅλην τὴν καρδιά μας ὑπὲρ τοῦ λυπήσαντος ἀδελφοῦ. Νὰ λέμε τὰἑξῆς, «Θεέ μου, βοήθα τὸν ἀδελφό μου. Βοήθα καὶἐμένα μὲ τὶς εὐχές του». Ἔτσι μνημονεύουμε περισσότερο τὸν ἀδελφό μας. Αὐτὸ εἶναι ἀπόδειξι συμπάθειας καὶἀγάπης. Εἶναι δὲ συγχρόνως καὶ τεκμήριο ταπεινώσεως, διότι ζητοῦμε βοήθεια μὲ τὶς εὐχὲς τοῦ λυπήσαντος ἀδελφοῦ.

Ὅπου ὑπάρχει συμπάθεια, ἀγάπη καὶ ταπείνωσι, τὶ μπορεῖ νὰ πετύχη ὁ θυμὸς ἢἡ μνησικακία, ἢὅποιο ἄλλο πάθος;

Εἶπε καὶὁἀββᾶς Ζωσιμᾶς. «Ἀκόμη καὶἂν κινήση ὅλες τὶς μηχανὲς τῆς κακίας του ὁ διάβολος μαζὶ μὲὅλους τοὺς δαίμονές του, ἐξουδετερώνονται ὅλα τὰ τὰ τεχνάσματά του καὶ συντρίβονται ἀπὸ τὴν ταπείνωσι, ποὺ εἶναι ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ».

Εἶπε δὲ καὶἕνας ἄλλος. «Ὅποιος προσεύχεται γιὰ τοὺς ἐχθρούς του, αὐτὸς εἶναι ἀμνησίκακος».

ἀββᾶ Δωροθέου, Περὶ μνησικαίας ΕΠΕ 12,430-432

75. – Γιατὶ εἶπε ὁἀββᾶς Ποιμὴν ὅτι τρία εἶναι τὰ σημαντικά. Δηλαδή, νὰ φοβᾶσαι τὸν Θεό, νὰ προσεύχεσαι καὶ νὰ κάνης τὸ καλὸ στὸν πλησίον;

Ἀπάντησι.

– Τὸ νὰ προσεύχεσαι στὸν Κύριο, ἐπειδὴ δὲν μπορεῖ οὔτε ἀρετὴ νὰἀποκτήση ὁἄνθρωπος, οὔτε ἄλλο ἀγαθό νὰ κάμη, ἔστω κι ἂν θέλη ἢ προσπαθήση νὰ τὸ κάμη μὲ φόβο Θεοῦ, ἀλλὰ χωρὶς τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Ὅπωσδήποτε εἶναι ἀπαραίτητο μαζὶ μὲ τὴν προσπάθειά μας καὶἡ βοήθεια τοῦ Θεοῦ.

Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν ὁἄνθρωπος νὰ προσεύχεται πάντοτε καὶ νὰ παρακαλῆ τὸν Θεό, ὥστε νὰ τὸν βοηθῆ καὶ νὰ εἶναι συνεργὸς σὲὅλα τὰἔργα του.

ἀββᾶ Δωροθέου, Ἐπιστολὴ 6η ΕΠΕ 12,626

76.Ἐὰν σὲ βρίση κάποιος ἢ σὲ στενοχωρήση μὲὅποιον τρόπο, νὰ κάμης πολλὴ προσευχὴ γιαὐτόν, σὰν νὰ εἶναι μεγάλος εὐεργέτης σου καὶ γιατρὸς τῆς φιληδονίας σου.

Μὲ τὴν προσευχὴ μειώνεται καὶὁ θυμός σου, ἀφοῦ κατὰ τοὺς ἁγίους πατέρες «χαλινάρι τοῦ θυμοῦ εἶναι ἡἀγάπη».

ἀββᾶ Δωροθέου, Ἐπιστολὴ 7η ΕΠΕ 12,630

77. Μὴν ἀμελήσουμε νὰἀποδώσουμε τὴν εὐχαριστία μας στὸν Θεό. Κι ὄχι σὰν ἐκεῖνον ποὺ εἶπες κάποτε στὸ παράδειγμα. Αὐτὸς πήγαινε στὴν Ἐκκλησία νὰ προσευχηθῆ, γιὰ νὰἐξοικονομήση τὴν τροφή του. Τὸν συνάντησε ὅμως κάποιος καὶ τοῦ εἶπε «ἔλα σήμερα νὰ γευματίσουμε μαζὶ καὶὕστερα πᾶς νὰ προσευχηθῆς». Αὐτὸς τότε εἶπε, «δὲν πάω στὴν Ἐκκλησία νὰ προσευχηθῶ στὸν Θεό, ἀφοῦ γιὰ τὴν τροφὴ ποὺ πήγαινα, τὴν βρῆκα».

Ἐμεῖς ὅμως, ἢ λάβουμε, ἢ δὲν λάβουμε, πρέπει νὰ κάνουμε τὴν προσευχὴ καὶ τὴν εὐχαριστία μας πρὸς τὸν Θεό.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 6 ΕΠΕ 10α,22

78. Νὰ εὔχεσαι νὰ φθάσης στὰ μελλοντικὰἀγαθά, τὰὁποῖα βρίσκονται μπροστά σου, γιὰ νὰ μὴν χαθῆὁ κόπος σου. Προσκολλήσου λοιπὸν χωρὶς δισταγμὸ στὸν Κύριο, ποὺ μᾶς ἀγάπησε.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 20 ΕΠΕ 10α,50

79.Ὅταν προσευχόμαστε καὶἀργοπορῆὁ Κύριος νὰ μᾶς ἀκούση, κάμνει αὐτό, ποὺ μᾶς συμφέρει. Γιὰ νὰἀσκηθοῦμε στὴν μακροθυμία. Νὰ μὴν ἀποκάμνουμε. Νὰ μὴν λέμε ὅτι «προσευχηθήκαμε, ἀλλὰ δὲν εἰσακουσθήκαμε» (Α’ Κορινθίους 9,10).

Ὁ Θεὸς γνωρίζει ποιὸ εἶναι τὸ συμφέρον τοῦἀνθρώπου.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 35 ΕΠΕ 10α,82

80.Ὅταν σοῦἔλθη πειρασμός, μὴν κοπιάζης ἐρευνώντας τὰ πράγματα, ἀλλὰ κράζε τὸὄνομα τοῦἸησοῦ λέγοντας, «Ἰησοῦ βοήθει με». Θὰ σ’ ἀκούση, διότι εἶναι κοντὰ σαὐτούς ποὺ τὸν ἐπικαλοῦνται (Ψαλμὸς 33,19). Μὴ λιγοψυχήσης, ἀλλὰ τρέξε πρόθυμα καὶ θὰ σὲ βοηθήση.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 49 ΕΠΕ 10α 88-90

81.Ἡ λαμπρότατη διδασκαλία τοῦ Σωτῆρα μας εἶναι αὐτή, «γενηθήτω τὸ θέλημά σου» (Ματθαίου 26,43). Ἐὰν λοιπὸν κάποιος λέγη αὐτὴν τὴν προσευχὴ μὲ εἰλικρίνεια, καταργεῖ τὸ δικό του θέλημα καὶἐξαρτᾶ τὰ πάντα ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 40 ΕΠΕ 10α,90

82.Ἀσφάλιζε τὴν καρδιά σου σφραγίζοντάς την ἤρεμα στὸὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦἁγίου Πνεύματος. Πιστεύω ὅτι θὰ σὲ βοηθήση νὰ καταπατήσης τὴν κεφαλὴ τοῦἐχθροῦ.

Ἀπόκτησε ταπεινὴ καρδιὰ καὶ δοξολόγει τὸν Κύριο, ποὺ σὲἔσωσε ἀπὸ τὴν παγίδα τοῦ διαβόλου. Ὅλα τὰἔπαθες ἀπὸ τὴν ἀμέλειά σου.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 46 ΕΠΕ 10α,102

83. Παιδί μου Θεόδωρε, προσευχόμενος νὰ γνωρίζης καλὰ τὶ ζητᾶς καὶἑτοίμασε τὸν ἑαυτό σου γιὰἐργασία. Ἔχει γραφῆ «μὴν ἐπιζητῆς τὰ μεγάλα, ἀλλὰ νὰ κάμνης συντροφιὰ μὲ τοὺς ταπεινούς» (Ρωμαίους 11,20).

Ἐὰν δὲν καθαρισθοῦν τὰ πνευματικά σου μάτια μὲ πολλὲς θεραπεῖες, δὲν μπορεῖς νὰ ξεφύγης ἀπὸ τὰἀγκάθια καὶ τὰ τριβόλια καὶ νὰ φθάσης στὸ σταφύλι, τὸὁποῖο δυναμώνει καὶ εὐφραίνει μαζὶ τὴν ψυχή.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 60 ΕΠΕ 10α, 132-134

84.Ἀδικήθηκε κάποιος καὶ εἶπε σὲἕναν γέροντα, «ἀδικήθηκα ἀπὸ τὸν τάδε καὶ θέλω νὰἐκδικηθῶ». Τοῦἀπάντησε ὁ γέροντας, «ὄχι, παιδί μου, ἀλλὰ νὰἀφήσης τὴν ἐκδίκησι στὸν Κύριο». Ὅταν εἶδε ὅτι δὲν τὸν ἔπεισε, εἶπε, «ἔλα νὰ προσευχηθοῦμε». Ξεκινώντας  ἄρχισε νὰ λέγη ὁ γέροντας τὴν προσευχὴ καὶὁἀδελφὸς ἄκουγε, «Θεέ μου, δὲν ἔχουμε πιὰἀναγκη νὰἐνδιαφέρεσαι γιὰ μᾶς, διότι ἐμεῖς ἐκδικοῦμε τὶς ἀδικίες ποὺ μᾶς κάμνουν». Ὁἀδελφὸς ἀκούγοντας τὴν προσευχὴ τοῦ γέροντος ἔφθασε σὲ κατάνυξι καὶ εἶπε, «συγχώρεσέ με, ἀββᾶ δὲν θὰἐκδικηθῶ ποτὲ τὶς ἀδικίες».

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 64 ΕΠΕ 10α,152

85. – Ζητήθηκε ἀπὸ τὸν γέροντα νὰ προσευχηθῆ γιὰ κάποιον καὶ τοῦἀπάντησε.

– Ὅταν κάποιος στέλνη ἕνα δικηγόρο στὸν βασιλιᾶ, γιὰ νὰ συνηγορήση ὑπὲρ αὐτοῦ γιὰ τὸ αἴτημά του, δὲν εἰσακούεται ὁ δικηγόρος, ἀλλὰ τὸ αἴτημα ποὺἔστειλε στὸν βασιλιᾶ.

Τὸἴδιο λοιπὸν νὰ εὔχεσθε κι ἐσεῖς νὰ εἰσακουσθῶ. Ὑπακούοντας δὲ στὸ λόγο σας εὔχομαι σύντομα μὲ δυὸ λόγια ὑπὲρ ὑγείας καὶ σωτηρίας τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς σας. Ἐὰν εἰσακουσθῶ (διότι ὁ Θεὸς τοὺς ἀκούει ὅλους) αὐτὸ τὸ λογαριάζω στὶς δικές σας προσευχές. Διότι ἐγὼ δὲν ἔγινα δικηγόρος, γιὰ νὰ εἶμαι συνήγορος ὑποθέσεων, οὔτε δίκαιος εἶμαι, οὔτε παρρησία ἔχω. Θεωρῶ τὸν ἑαυτό μου σὰν ἕνα δοῦλο, ποὺ τὸν στέλνουν σὲ θελήματα.

Εἴθε ὁ Κύριος νὰ εἰσακούση τὶς προσευχές σας. Εὐχηθῆτε καὶ γιὰ μένα τὸν ταλαίπωρο.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 70 ΕΠΕ 10α,162

86. – Ἐρώτησαν τὸν Γέροντα, πῶς πρέπει νὰ προσευχόμαστε. Ὅπως εἶπε ὁ Κύριος μὲ τὸ «Πάτερ ἡμῶν» (Ματθαίου 6,9-13), ἢὅπως εἶπε ὁἀββᾶς Μακάριος ὁ Σκητιώτης, «Κύριε, ὅπως θέλεις ἐλέησον», καὶἂν πλησιάζη πόλεμος, «Κύριε, ὅπως προστάζεις βοήθησε»; Μήπως τὸ Πάτερ ἡμῶν λέχθηκε μόνο γιὰ τοὺς τελείους;

– Τὸ Πάτερ ἡμῶν δόθηκε καὶ γιὰ τοὺς τελείους καὶ γιὰ τοὺς ἁμαρτωλούς. Καὶ οἱ μὲν τέλειοι, ἀφοῦ γνωρίσουν τίνος παιδιὰἔγιναν νὰ φροντίσουν, ὥστε νὰ μὴν ξεπέσουν. Οἱ δὲἁμαρτωλοὶ μὲ κατεβασμένο τὸ κεφάλι ἀποκαλώντας «Πατέρα», αὐτὸν τὸν ὁποῖο πολλὲς φορὲς βλασφημοῦν, νὰ ντραποῦν καὶ νὰ φθάσουν σὲ μετάνοια.

Νομίζω ὅτι τὸ Πάτερ ἡμῶν ταιριάζει πιὸ πολὺ στοὺς ἁμαρτωλούς. Τὸ «ἄφες ἡμῖν τὰὀφειλήματα ἡμῶν» εἶναι λόγος τῶν ἁμαρτωλῶν. Ὁ λόγος, «μὴ εἰσενέγκης ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ», ἰσοδυναμεῖ μὲ τὰ λόγια τοῦἀββᾶ Μακαρίου, ποὺἔλεγε, «ἐλέησον» καὶ «βοήθησον».

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 71 ΕΠΕ 10α,164

87.Ὅταν σταθῆς γιὰ προσευχὴ νὰ παρακαλῆς νὰἐλευθερωθῆς ἀπὸ τὸν παλαιὸἄνθρωπο, ἢ νὰ λέγης τὸ «Πάτερ ἡμῶν» (Ματθαίου 6,9-13), ἢ καὶ τὰ δύο καὶ στὴ συνέχεια νὰ κάθεσαι στὸἐργόχειρο.

Γιὰ τὸἂν πρέπη νὰ μακρύνης τὴν προσευχή, ὅταν στέκεσαι, ἢἂν προσεύχεσαι ἀδιάλειπτα, ὅπως λέγει ὁἈπόστολος, δὲν πρέπει νὰ τὴν μακρύνης, ὅταν ἐγείρεσαι ἀπὸ τὸν ὕπνο. Διότι ὅλην τὴν ἡμέρα ὁ νοῦς σου καταγίνεται μὲ τὴν προσευχή.

Ἐὰν δὲὑποφέρης ἀπὸ τοὺς λογισμούς, νὰ λές «Θεέ μου, ἐσὺ βλέπεις τὴν θλῖψι μου, βοήθησέ με».

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 74 ΕΠΕ 10α,168

88.Ἂν ἐπιθυμῆς νὰ ξεπλύνης τοὺς μολυσμοὺς τῶν λογισμῶν, θὰ τὸἐπιτύχης μὲ τὰ δάκρυα. Αὐτὰ πλένουν καθαρὰὅποιαδήποτε ἀκαθαρσία. Κράξε στὸν Ἰησοῦ, μέχρι νὰ βραχνιάση ὁ λάρυγγάς σου, «Διδάσκαλε, σῶσε μας, χανόμαστε» (Ματθαίου 8,25).

89. Καθάρισε τὴ στάχτη ποὺ σκεπάζει τὴν καρδιά σου καὶἄναψε φωτιά. Σὰν κι αὐτὴν ποὺὁ Κύριος ἦλθε νὰ βάλη στὴ γῆ. Αὐτὴ θὰ κατακάψη ὅλα αὐτά, θὰ βγάλη καλὸ τὸ χρυσάφι σου καὶ θὰ τὸ καταστήση γνήσιο μέσα στὸ χωνευτήρι. Ἔχουμε ἀνάγκη πολλῆς νήψεως.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 77 ΕΠΕ 10α,174

90. Τέλεια προσευχὴ εἶναι νὰ μιλοῦμε στὸν Θεὸ χωρὶς νὰ ξεφεύγη ἡ σκέψι μας. Ὅταν συγκεντρώνουμε τοὺς λογισμοὺς καὶ τὶς αἰσθήσεις μας. Ὁδηγούμαστε σαὐτὴ τὴν ἐπιτυχία ἂν ξεκοποῦμε ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, τὸν κόσμο καὶὅλα τὰ κοσμικά, σὰν ἕνα εἶδος θανάτου.

Μὴ λές στὴν προσευχή σου τίποτε παραπάνω ἀπὸ τὸ «γλύτωσέ με ἀπὸ τὸν πονηρό» (Ματθαίου 6,13), «ἂς γίνη τὸ θέλημά σου σὲ μένα», νὰἔχης τὸν νοῦν σου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ μιλᾶς μαζί του.

Καταλαβαίνεις ὅτι προσεύχεσαι, ὅταν ἀπαλλαχθῆς πλέον ἀπὸ τὰὀνειροπολήματα καὶ βλέπης, ὅτι φωτιζόμενος ὁ νοῦς ἐν Κυρίῳ χαίρεται. Ἀπόδειξι δὲὅτι ἦλθε τὸ φῶς αὐτὸ μέσα μας εἶναι ἡ γαλήνη, ἔστω κι ἂν μᾶς πειράξη ὅλος ὁ κόσμος.

Προσεύχεται τέλεια αὐτὸς ποὺ νεκρώθηκε γιὰ τὸν κόσμο καὶ γιὰ τὴν ἀνάπαυσί του. Ὅποιος κάμνει μὲἐπιμέλεια τὴν προσευχὴ γιὰ τὸν Θεό, αὐτὸ δὲν εἶναι ὀνειροπόλημα τοῦ νοῦ, ἀλλὰ ζῆλος θεϊκός.

Πνευματικὸ συμφέρον εἶναι νὰ διαβάζουμε βίους ἁγίων. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο φωτίζεται ὁ νοῦς ἐν Κυρίῳ.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι79 ΕΠΕ 10α,178-180

91.Ἀγαπητά μου παιδιά, σᾶς ἀσπάζομαι ἐν Κυρίῳ.

Εὔχομαι στὸν Κύριο νὰ σᾶς φυλάξη ἀπὸ κάθε κακό. Νὰ σᾶς δώση τὴν ὑπομονὴ τοῦἸώβ, τὴν χάρι τοῦἸωσήφ, τὴν πρᾳότητα τοῦ Μωϋσῆ καὶ στοὺς πολέμους τὴν ἀνδρεία τοῦἸησοῦ τοῦ Ναυῆ.

Νὰ σᾶς δώση τὴν ἐξουσία ἐπὶ τῶν λογισμῶν, ὅπως στοὺς Κριτές, καὶ νὰὑποτάξετε τοὺς ἐχθρούς, ὅπως οἱ βασιλεῖς Δαυΐδ καὶ Σολομῶν.

Νὰ σᾶς δώση τὴν κυριαρχία τῆς γῆς, ὅπως στοὺς Ἰσραηλίτες μὲ τὴν συμφιλίωσί του μαζί σας.

Νὰ σᾶς δώση ἄφεσι τῶν ἁμαρτιῶν  καὶ τὴν ὑγεία τοῦ σώματος, ὅπως στὸν παραλυτικό.

Εἴθε νὰ σᾶς γλυτώση ἀπὸ τὴν τρικυμία, ὅπως τὸν Πέτρο καὶ νὰ σᾶς ἀπαλλάξη ἀπὸ τὶς θλίψεις, ὅπως τὸν Παῦλο καὶ τοὺς λοιποὺς Ἀποστόλους.

Εἴθε νὰ σᾶς σκεπάση ἀπὸ κάθε κακό, σὰν γνήσια τέκνα του.

Τέλος νὰἐκπληρώση τὰ αἰτήματα τῆς καρδιᾶς σας γιὰ τὸ συμφέρον τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματός σας στὸὄνομά του. Ἀμήν.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 80 ΕΠΕ 10α,180

92. Γιὰ τὰἐρεθίσματα ποὺ προσέλαβες στὸν νοῦ σου, μὲὅσα εἶδες ἢἄκουσες ἢἔπραξες καὶ σὲἐνοχλοῦν οἱ λογισμοί, αὐτὰ δὲν τὰ ξεπλένει τίποτε, παρὰ μόνο ἡ προσευχὴ μὲ ταπείνωσι, ποὺ δὲν ἔχει δικό της θέλημα, καὶ κόπο καὶ δάκρυα.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 90 ΕΠΕ 10α,194

93.Ὅταν προσέρχεσαι νὰ κοινωνήσης νὰ προσεύχεσαι μὲ αὐτὰ τὰ λόγια, «Δέσποτα, τὰἅγια αὐτά, ἂς μὴ γίνουν πάνω μου καταδίκη, ἀλλὰἁγιασμός ψυχῆς καὶ σώματος». Νὰ πλησιάζης μὲ φόβο στὴν θεία κοινωνία. Ὁ Χριστὸς εἶναι φιλάνθρωπος καὶ θὰ μᾶς δείξη τὸἔλεός του. Ἀμήν.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 94 ΕΠΕ 10α,200

94. – Ὁ λογισμὸς μοῦ λέγει, ὅτι ἡ μελέτη κάμνει καθαρὴ προσευχή. Ἆραγε συμβαίνει αὐτό;

– Ἀδελφέ, μὴ σὲ ξεγελάσουν οἱ δαίμονες καὶ πιστέψης, ὅτι ἡ μελέτη κάμνει καθαρὴ προσευχή. Ἂν συμβαίνη αὐτό, τότε πῶς παραμένουν τὰ πάθη σὲἄνθρωπο, ποὺἔχει καθαρὴ προσευχή;

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 101 ΕΠΕ 10α,212

95.Ὅταν ἐπαναστατοῦν οἱὁρμὲς τοῦ σώματος

 νὰ τρέχης γρήγορα πρὸς τὸν Ἰησοῦ

μὲ τὴν προσευχὴ καὶ θὰἀναπαυθῆς.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 103 ΕΠΕ 19α,214

96.Ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς νὰ σᾶς δώση, μὲ τὶς προσευχὲς τῶν ἁγίων του, τὰ αἰτήματα τὰὁποῖα τὸν παρακαλῶ κι ἐγὼ νὰ σᾶς τὰ δώση…

Μὲ τὴν θέρμη τῆς ψυχῆς μου καὶ τὴν ζέσι τοῦ πνεύματός μου δὲν σταματῶ μέρα καὶ νύχτα παρακαλώντας τὸν Θεό, νὰ σᾶς κάμη θεοφόρους, νὰ κατοικήση καὶ νὰ περπατήση μέσα σας, νὰ σᾶς στείλη τὸἅγιο Πνεῦμα, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὥστε ὅταν ἔλθη νὰ μᾶς διδάξη καὶ νὰ μᾶς ὁδηγήση μὲ τὴν ἀλήθεια, γιὰ νὰ γίνετε κληρονόμοι τῶν αἰωνίων ἀγθῶν, «αὐτὰ τὰὁποῖα δὲν εἶδε ὀφθαλμὸς καὶἀκοὴ δὲν ἄκουσε καὶ δὲν τὰἐπεθύμησε καρδιὰἀνθρώπου» (Α’Κορινθίους 2,9). Ἔγινα γιὰ σᾶς πατέρας ποὺ φροντίζει νὰ στείλη τὰ παιδιά του στὴ βασιλικὴ φρουρά, σὲἔνδοξα σώματα, ἐνῶ αὐτὰ εἶναι ἀμέριμνα.

Εἴθε νὰ σᾶς δώση ὁ Θεὸς αὐτὴν τὴν πνευματικὴ θέρμη. Νὰ σᾶς πληροφορήση ὁ Κύριος, ὅτι ἀνεβάζει στὸν ἕβδομο οὐρανὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺἔχουν αὐτὴν τὴν πνευματικὴ ζέσι. Ἤδη μερικοὶἔχουν ἀνέλθη μὲ παρρησία καὶ παίρνουν εὐλογίες, «εἴτε μὲ τὸ σῶμα, δὲν γνωρίζω, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος δὲν γνωρίζω, ὁ Θεὸς μόνο γνωρίζει» (Β’Κορινθίους 12,2).

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 109 ΕΠΕ 10α,222-224

97. Πιστεύω ὅτι ἀνάμεσά μας ὑπάρχουν ἅγιοι, ποὺ μποροῦν νὰ πρεσβεύσουν πρὸς τὸν Θεὸ γιὰ χάρι μυριάδων ἀνθρώπων καὶ δὲν παραβλέπονται.

Οἱ προσευχὲς τους ἀνέρχονται πρὸς αὐτόν, ἀστράφτοντας σὰν ἀστραπὲς καὶ σὰν ἡλιακὲς ἀκτίνες, μὲ τὶς ὁποῖες εὐφραίνεται ὁ Πατήρ, χαίρεται ὁ Υἱὸς καὶἀγάλλεται τὸἅγιον Πνεῦμα.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 110 ΕΠΕ 10α,228

98.Ἀγαπητέ, πλησιάζω τὸν Θεὸ μὲ τὴν προσευχή μου γιὰ χάρι σου μὲ πολλὴ παρρησία. Ἂν ὅμως δὲν προσεύχεσαι καὶ σύ, αὐτὸ εἶναι μεγάλη ντροπή. ὉἸησοῦς δὲν διώχνει κανένα. Ὁἴδιος μίσθωσε ἐργάτες ἀκόμη καὶ τὴν ἑνδεκάτη ὥρα γιὰ τὸν ἀμπελῶνα του (Ματθαίου 20,6). Προσκολλήσου σαὐτὸν μὲ τὴν προσευχὴ καὶ κοπίασε λίγο, γιὰ νὰἀπολαύσης τὸν μισθό, ὁὁποῖος θὰ εἶναι ἴσος σὲὅλους. Ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦἔγινε ἄνθρωπος γιὰ σένα, γίνε καὶ σὺ θεὸς γιαὐτόν.

Ὁ Θεὸς καὶ Σωτήρας μας θέλει νὰ σωθοῦμε. Τὸ χρέος μας εἶναι νὰ φωνάζουμε διαρκῶς «σῶσε με Κύριε» καὶ σὲ σώζει. Φώναξαν μερικοὶ καὶ εἰσῆλθαν στὸν λιμένα τοῦ θελήματός του, στὸν ὁποῖο ἐλπίζω νὰ εἰσέλθης καὶ σύ, ἐὰν βέβαια ἁπλώσης τὸ χέρι σου ὅσο μπορεῖς.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 113 ΕΠΕ 10α,236

99. Ζωοδότη, ποὺ εἶσαι ὁ δρόμος γιαὐτοὺς ποὺ βαδίζουν στὸ σκοτάδι, φώτισε κι ἐμᾶς ποὺ βαδίζουμε μέσα σὲὁμίχλη.

Ἅγιε, ἐσὺ εἶπες, «νὰ ζητᾶτε καὶ θὰ λάβετε, χτυπᾶτε τὴν πόρτα καὶ θὰ σᾶς ἀνοίξουν» (Ματθαίου 7,7). Ἐπειδὴἐσὺ θέλεις νὰἀνοιχθῆ καὶ γιὰ μᾶς πόρτα, γιαὐτὸἄνοιξέ την γρήγορα. Ἤδη ἔχεις ξεκινήσει. Διότι ἂν δὲν ἤθελες νὰ μᾶς σώσης δὲν θὰ δήλωνες, ὅτι «ὅσα εἶναι ἀδύνατα σὲ μᾶς, εἶναι δυνατὰ σὲ σένα τὸν Θεό» (Λουκᾶ 18,27).

Ἅγιε, ἐσὺ μᾶς εἶπες, «καθάρισε τὸν ἑαυτό σου, ἐὰν θέλης νὰ σὲἐπισκέπτομαι». Κι ἐγὼἀπάντησα, «ἅγιε, ἡ λάσπη δὲν μπορεῖ νὰ καθαρίση τὸν ἑαυτό της». Καὶ πάλι μᾶς εἶπες, «ὅποιος θέλει νὰἀξιωθῆ τῶν δωρεῶν μου, ἂς προσέξη τὰἴχνη μου σὲὅλην τὴν κτίσι». Δέσποτα, πῶς μπορεῖ νὰἰδῆ τὰἴχνη σου ἕνας ἐκ γενετῆς τυφλός, ἂν δὲν ἀνοιχθοῦν πρῶτα τὰ μάτια του;

Ὁ τυφλὸς ἔχει ἀνάγκη χειραγωγοῦ, γιὰ νὰ μπορέση νὰ κάνη λίγες δουλειές. Ὁ Τιμαῖος, γιὸς τοῦ Βαρτιμαίου, καθόταν δίπλα στὸ δρόμο ζητώντας ἐλεημοσύνη (Μάρκου 10,46). Ὅταν ὅμως ἄκουσε, ὅτι ὁἥλιος τῆς δικαιοσύνης περνοῦσε ἀπὸ τὸ δρόμο ἐκεῖνον, ἀνέκραξε λέγοντας, «υἱὲ Δαυΐδ, ἐλέησέ με». Τὸν σπλαγχνίσθηκε ἡ καλωσύνη σου, τὸν προσκάλεσες καὶ τὸν ρώτησες, «τὶ θέλεις νὰ σοῦ κάνω;» Αὐτὸς εἶπε, «δάσκαλε, θέλω νὰἰδῶ». Ἀμέσως ἡἀγάπη σου εἶπε, «ἀνάβλεψε», καὶ εἶδε. Ἔτσι ὁ τυφλὸς εἶδε τὰἴχνη σου καὶ σὲἀκολούθησε.

Τὸἴδιο θέλω κι ἐγὼ νὰ φωνάξω καὶ μὲ τρομοκρατεῖὁἐχθρός, ποὺ θέλει νὰ σκοτίζη τὰ μάτια, ὅσων βλέπουν πνευματικά. Ἂν ἡ καλωσύνη σου θέλη νὰ προσκαλέση κι ἐμένα καὶ νὰ μὲ ρωτήση, «τὶ θέλεις νὰ σοῦ κάνω;», ἐγὼ θὰἀνακράξω, «Κύριε, θέλω νὰἀνοιχτοῦν τὰ μάτια μου».

Ἂν ὁ λεπρὸς μποροῦσε νὰ καθαρίση μόνος του τὸν ἑαυτό του, δὲν θὰἔκραζε, «Κύριε, ἂν θέλης μπορῆς νὰ μὲ καθαρίσης» (Ματθαίου 8,2), ἀλλὰ θὰ καθάριζε μόνος τὸν ἑαυτό του.

Σὰν τὸν λεπρό, λοιπόν, κράζω κι ἐγώ, Κύριε, χάρισε καὶ σὲ μένα αὐτὴν τὴν ἁγία φωνή σου, «θέλω νὰ καθαρισθῆς», καὶἀμέσως θὰ φύγη ἀπὸ μένα ἡ λέπρα.

Μόλις ἀναβλέψω καὶἀφοῦ καθαρισθῶ, τότε θὰ παρατηρήσω τὰἴχνη σου, γιὰ νὰ βαδίσω πίσω ἀπὸ σένα, διότι ἐσὺ εἶσαι ὁ δρόμος τῶν πλανεμένων.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 151 ΕΠΕ 10α,300-302

100. Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁἰατρὸς τῶν τραυματισμένων ψυχῶν, σοῦ προσφέρουμε εὐχὲς δανεισμένες ἀπὸ τὰἅγια λόγια σου. Αὐτὲς δέξου ἀπὸ τὸν δοῦλο σου.

Ἅγιε, εἶπες, ὅτι «δὲν ἔχουν ἀνάγκη ἰατροῦ οἱὑγιεῖς, ἀλλὰ οἱἀσθενεῖς» (Ματθαίου 9,12). Τὸν ἴδιο λόγο εἶπε καὶὁ δοῦλος σου Παῦλος, «γιὰ νὰ μὴ σκοντάψη τὸ τραυματισμένο, ἀλλὰ νὰ θεραπευθῆ».

Ἅγιε, εἶπες σὲ μιὰἀπάντησί σου, «ἀφοῦ θεραπεύθηκες, γιατὶ κουτσαίνεις;» Ὅποιος θεραπεύθηκε, δὲν κουτσαίνει, ἀλλὰ περπατάει ὄρθιος. Ἐγὼὅμως, ἐπειδὴ εἶμαι χωλὸς καὶ τραυματισμένος, γιαὐτὸ κράζω, γιὰ νὰἐπισκεφθῆς καὶ μένα, ὅπως ἐπισκέφθηκες κι ἐκεῖνον, ποὺ κατέβαινε πρὸς τὴν Ἱεριχὼ καὶ συνάντησε τοὺς λῃστάς. Διότι κι ἐγὼ στοὺς ἴδιους λῃστὰς ἔπεσα καὶ τραυματίσθηκα. Νὰἐπιδέσης καὶ τὰ δικά μου τραύματα. Νὰ μὲἐπιβιβάσης στὸἅγιο ὑποζύγιό σου, δηλαδὴ τὴν ἀγαθὴ πίστι καὶ νὰ μὲἐγκαταστήσης στὸἅγιο πανδοχεῖο σου. Μέσα σαὐτό, ὅπου φροντίζεις ὅλους τοὺς καταπονουμένους, νὰἐπιμεληθῆς καὶ τὰ τραύματά μου.

Δέσποτα ἡ αἱμορροοῦσα γυναῖκα προσῆλθε ὄπισθέν σου, ἄγγιξε τὰἱμάτιά σου καὶ σώθηκε (Μάρκου 5,25). Ἐγὼ κάθε μέρα παίρνω τὴ νοσηλεία ἀπὸ τὰἅγια μέλη σου. Δηλαδὴἀπὸ τὸἅγιο σῶμα καὶ αἷμα καὶἀπὸ τὸὕδωρ, ποὺἔρρευσε ἀπὸ τὴν ἁγία πλευρά σου. Δυστυχῶς ὅμως τὸ τραῦμα μου ἀκόμη αἱμορραγῆ.

Ἅγιε, εἶπες, ὅποιος προσέρχεται στὸν ἰατρὸ καὶ θέλει νὰ θεραπευθῆ, πρέπει νὰἐφαρμόση ὅ,τι τὸν εἰπῆὁ γιατρός. Δέσποτα, στεῖλε μου ὅσα φάρμακα, καυτήρια καὶἐπιδέσμους θέλεις. Μόνο νὰ σταματήσης τὸ βρώμικο τραῦμα μου. Δηλαδὴ τὸν ἀκάθαρτο λογισμό μου.

Κύριε, εἶπες ὅτι ἡ πόρτα εἶναι πάντα ἀνοιχτή. Ὅμως καὶ τὰ σκυλιὰ πάντοτε παραμονεύουν καὶ δὲν ἀφήνουν νὰ πλησιάζουν στὴν πόρτα. Ἐσὺὁ καλωσυνᾶτος οἰκοδεσπότης βλέποντας ἀπὸ μακριὰ νἄρχεται ὁ φτωχός, στὸν ὁποῖο ἐπιτίθενται τὰ σκυλιά, στεῖλε τὸν θυρωρό. Νὰἐκδιώξη τὰ σκυλιά, νὰ πλησιάση ὁ φτωχός καὶ νὰ πάρη τὴν ἐλεημοσύνη ἀπὸ τὴν καλωσύνη σου.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 155 ΕΠΕ 10α, 312-314

101.Ἀδελφὲ Εὐθύμιε, παρακαλῶ τὴν ἀγάπη σου, νὰ συγκοπιάση στὴ δέησί μου πρὸς τὸν φιλάνθρωπο Θεό. Ἡἀγάπη σου μὲ παρεκάλεσε νὰ σοῦ γράψω μὲ ποιὸν τρόπο νὰἀναζητήσουμε τὸν ποιμένα. Ἀπὸ τὴν πρώτη μέρα μέχρι σήμερα συνεχῶς προσεύχομαι γιὰ τὸ αἴτημά σου καὶὁ Κύριος μοῦ λέγει, «καθάρισε τὴν καρδιά σου ἀπὸ τοὺς λογισμοὺς τοῦ παλαιοῦἀνθρώπου καὶ θὰ σοῦ χαρίσω τὰ αἰτήματα. Τὰ δῶρα μου γεμίζουν καὶ δωρίζονται στοὺς καθαρούς. Γνώριζε, ὅτι ὅσο δὲν ἀλλάζει ἡ καρδιά σου ἀπὸ τὴν ὀργή, τὴν μνησικακία καὶ τὰὅμοια πάθη τοῦ παλαιοῦἀνθρώπου, ἐκεῖ δὲν θὰἔλθη ἡ σοφία».

Ἂν ποθῆς τὰ χαρίσματά μου, τότε νὰ διώξης ἀπὸ πάνω σου τὰ σκεύη τοῦἐχθροῦ. Τὰ δικά μου θὰἔλθουν αὐτόματα σὲ σένα. Μήπως δὲν ἄκουσες τὸν λόγο, «δὲν μπορεῖς νὰ δουλεύης σὲ δύο ἀφεντικά;» (Ματθαίου 6,24). Ἂν λοιπὸν εἶσαι δοῦλος μου, δὲν μπορεῖς νὰ εἶσαι δοῦλος καὶ τοῦ διαβόλου. Ἂν ὅμως εἶσαι τοῦ διαβόλου, τότε ποτὲ δὲν μπορεῖς νὰ εἶσαι καὶ δικός μου.

Ἐὰν κάποιος θέλη νὰἀξιωθῆ νὰ λάβη τὰ δικά μου χαρίσματα, τότε πρέπει νὰ παρατηρήση τὰἴχνη μου. Σὰν ἄκακο ἀρνὶ δέχθηκα πάνω μου ὅλα τὰ βασανιστήρια χωρὶς νὰἀντιμιλήσω.  Εἶπα «νὰἔχετε τὴν ἀκεραιότητα τῶν περιστερῶν» (Ματθαίου 10,16), κι ἐσεῖς ἀντὶ γιαὐτὰἔχετε τὴν ἀγριότητα τῶν παθῶν. «Προσέξτε μήπως σᾶς εἰπῶ, πηγαίνετε στὸ φῶς τῆς αἰώνιας φωτιᾶς σας!» (Ματθαίου 25,41).

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 163 ΕΠΕ 10α,336-338

102. Κύριε, εἶσαι ἡ ζωὴ τῶν ἀπελπισμένων. Μὴ μὲ περιφρονήσης ἐπειδὴ βρίσκομαι σὲἀπόγνωσι. «Ὁ λόγος σου φωτίζει καὶ συνετίζει νηπίους» (Ψαλμὸς 118,130).

Ἅγιε, ἐσὺ μοῦ παράγγειλες, «καθάρισε τὸν ἑαυτό σου καὶ διῶξε ἀπὸ μέσα σου τὸν παλαιὸἄνθρωπο» (Ἐφεσίους 4,22).

Μπορεῖὅμως ἡ λάσπη μόνη της νὰ καθαρίση τὸν ἑαυτό της; Ἢἡ οἰκοδομὴ μπορεῖ νὰ στολίση τὸν ἑαυτό της, ἐὰν δὲν τὴν κοσμήση αὐτὸς ποὺ τὴν ἔκτισε; Τὸ κεραμίδι, ποὺἔφτιαξε ἕνας κεραμοποιός, μπορεῖ νὰ ψήση τὸν ἑαυτό του, ἐὰν ὁ πλάστης του δὲν τὸ βάλη στὴ φωτιά, γιὰ νὰ τὸ δοκιμάση ἂν τελικὰ εἶναι γερό;

Ἅγιε, ἂν θέλης νὰ σώσης τὸ πλάσμα σου, στεῖλε τὴν θεϊκή σου φωτιά, γιὰ νὰ ψήση τὸ κεραμίδι ποὺἔπλασες, ὥστε νὰ κρατήση τὸἔλαιόν σου καὶ νὰ μὴ χυθῆ.

Δική σου εἶναι ἡ δόξα στοὺς αἰῶνες. Ἀμήν.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 165 ΕΠΕ 10α,344

103.Ἂς εὐχαριστήσουμε τὸν Πατέρα, διότι ἐλέησε τὸν κόσμο καὶ δὲν λυπήθηκε νὰ στείλη τὸν μονογενῆ Υἱό του σωτῆρα καὶ λυτρωτὴ τῶν ψυχῶν μας.

Ἂς εὐχαριστήσουμε τὸν Υἱό, διότι «ἐταπείνωσε τὸν ἑαυτό του καὶἔγινε ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ» (Φιλιππησίους 2,8), γιὰ μᾶς τοὺς ἀνθρώπους.

Ἂς εὐχαριστήσουμε τὸ ζωοποιὸἍγιο Πνεῦμα, διότι λάλησε μὲ τὸ Νόμο, μὲ τοὺς προφῆτες καὶ τοὺς διδασκάλους. Αὐτὸ ποὺἀνέδειξε τὸν Πέτρο μὲ τὴν μετάνοιά του καὶ τὸν πρόσταξε νὰ συναντήση τὸν Κορνήλιο καὶ τὸν ἐδόξασε καὶ τοῦἔδωσε ἐξουσία νὰἀνασταίνη νεκρούς, ὅπως τὴν Ταβιθᾶ. Αὐτὸ ποὺ προλαβαίνει πάντα καὶ συντρίβει τὶς παγίδες τοῦἐχθροῦ μπροστὰἀπὸ αὐτοὺς ποὺ τὸἐπικαλοῦνται, σύμφωνα μὲ τὴν προφητεία τοῦ Δαυΐδ, «ἡ παγίδα συνετρίβη καὶ μεῖς γλυτώσαμε. Ἡ βοήθειά μας ἔρχεται στὸὄνομα τοῦ Κυρίου ποὺἔπλασε τὸν οὐρανὸ καὶ τὴν γῆ» (Ψαλμὸς 123,7).

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 166 ΕΠΕ 10α,350-352

104.Ὅταν προσευχηθῆς καὶἐπιτύχης, ἀλλὰ στὴν συνέχεια ὑπερηφανευθῆς, εἶναι φανερὸὅτι οὔτε κατὰ Θεὸν προσευχήθηκες, οὔτε ἀπὸ τὸν Θεὸἔλαβες  δύναμι. Ἁπλᾶ σοῦἔδωσαν δύναμι οἱ δαίμονες, γιὰ νὰἐπαρθῆς.

Ὅταν ἡ βοήθεια δίνεται ἀπὸ τὸν Θεό, τότε δὲν ἐπαίρεται ἡ ψυχή, ἀλλὰ ταπεινώνεται. Θαυμάζει τὸἔλεός του, πῶς καταδέχεται νὰἐλεῆ τοὺς ἁμαρτωλούς, ἐνῶ εἶναι ἀνάξιοι καὶ τὸν παροργίζουν.

Τὸν ὑπερευχαριστεῖ γιὰ τὴν ἔνδοξη καὶἄφατη ἀγαθότητά του, διότι δὲν μᾶς περιφρονεῖἐξ αἰτίας τῶν ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ μὲ τὴν πολλὴἀνεξικακία του μακροθυμεῖ.

Γιαὐτὸ πλέον ἡ ψυχὴ δὲν ἐπαίρεται, ἀλλὰ τρέμει καὶ δοξολογεῖ.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 421 ΕΠΕ 10β,334-336

105. – Ἐὰν προσευχόμενος μοῦἔλθη ἄτοπος λογισμός, νὰ διακόψω ἢ νὰ συνεχίσω;

– Νὰ τὸν καταφρονήσης καὶ νὰ προσέχης μὲἀκρίβεια στὴν προσευχή, στὴν ψαλμωδία καὶ στὴν ἀνάγνωσι, γιὰ νὰ μπορέσης νὰ λάβης δύναμι ἀπὸ τὰ λεγόμενα. Διότι ἂν κάθε φορὰ ποὺ μᾶς ἐμποδίζουν οἱ λογισμοὶ τοῦ πονηροῦ διακόπταμε, δὲν θὰ πράξουμε κανένα καλό. Αὐτὸς αὐτὸἐπιδιώκει.

Ὅταν πάλι βλέπης, ὅτι εἶναι συνεχεῖς οἱ λογισμοί, ὥστε νὰ παρεμποδίζουν τὴν ψαλμωδία ἢ τὴν προσευχὴἢ τὴν ἀνάγνωσι, οὔτε καὶ τότε νὰἀντιφειλονικήσης μαζί τους. Αὐτὸ δὲν εἶναι γιὰ τὴν δύναμί σου. Φρόντισε νὰἐπικαλεσθῆς τὸὄνομα τοῦ Θεοῦ καὶ θὰἔλθη νὰ σὲ βοηθήση καὶ νὰ καταργήση τὰ τερτίπια τοῦἐχθροῦ.

Διότι ἡ δύναμι καὶ δόξα εἶναι δική του αἰώνια. Ἀμήν.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 427 ΕΠΕ 10β,344

106. – Πῶς ἀποκτᾶ κάποιος τὴν κατάνυξι στὴν προσευχή;

– Ἡ κατάνυξι ἔρχεται στὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν ἐπίμονη ὑπενθύμησι. Ὅταν λοιπὸν προσεύχεται κάποιος, ὀφείλει νὰ φέρη ἐνώπιόν του τὶς πράξεις του καὶ πῶς θὰ κριθοῦν. Νὰ θυμηθῆ καὶ τὴν φοβερὴἐκείνη φωνή, «οἱ καταραμένοι πηγαίνετε στὸ πῦρ τὸ αἰώνιο» καὶ τὰὑπόλοιπα.

Ὅταν λέγω μνήμη ἁμαρτιῶν, δὲν ἐννοῶ μία μία ξεχωριστά. Μήπως μὲ τὴν λεπτομερῆ μνημόνευσί τους ὁ πονηρὸς μᾶς φέρη ἄλλη αἰχμαλωσία. Ἁπλᾶ νὰ μνημονεύσουμε μόνο ὅτι εἴμαστε καταχρεωμένοι ἐξ αἰτίας τῶν ἁμαρτιῶν μας. Μετὰἀπὸ αὐτὰἂν συνεχίση ἡ σκληρὴἐπίθεσι, νὰ μὴν ὑποχωρήσουμε. Διότι πολλὲς φορὲς γίνεται αὐτὴἡ δοκιμασία μὲἀνοχὴ τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰἰδῆἂν θὰὑπομείνη.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 428 ΕΠΕ 10β,346

107. – Ἆραγε εἶναι καλὸ νὰ προσεύχεται κάποιος μόνο μέσα στὴν καρδιά του χωρὶς νὰ συμμετέχη ἡ γλῶσσα του;

– Τοῦτο εἶναι γνώρισμα τῶν τελείων. Εἶναι γιὰὅσους μποροῦν νὰ κυβερνοῦν τὸν νοῦ τους καὶ νὰ τὸν ἔχουν συνεχῶς στὸν φόβο τοῦ Θεοῦ. Νὰ καταφέρουν ὥστε νὰ μὴ στραβώση καὶ βυθισθῆ στὸν ρεμβασμόἢ στὴν φαντασία.

Ὅποιος βέβαια δὲν μπορεῖ νὰἔχη συνεχῶς τὴν κατὰ Θεὸν νηφαλιότητα, ἂς διαβάζη καὶ νὰ μελετᾶ φωναχτά. Διότι καὶἀπ’ αὐτοὺς ποὺ κολυμβοῦν, ὅσοι εἶναι πεπειραμένοι, πέφτουν μὲ θάρρος στὴν θάλασσα, ἐπειδὴ γνωρίζουν ὅτι ὅποιος κατέχει τὴν κολύμβησι δὲν μπορεῖ νὰ τὸν βυθίση. Ὅποιος ὅμως εἶναι ἀρχάριος σαὐτὴν τὴν τέχνη, μόλις αἰσθανθῆὅτι βυθίζεται, ἀπὸ τὸἄγχος μήπως βυθισθῆ καὶ πνιγῆ, βγάζει τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τὰἀνοιχτὰ στὸ γιαλό. Μόλις ἀναθαρρήση, ξαναπέφτει στὸ πέλαγος δοκιμάζοντας νὰ πράξη τὰἴδια, γιὰ νὰ μάθη τελείως τὴν τέχνη, μέχρι νὰ φθάση στὸ μέτρο τῶν προηγουμένων του.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 431 ΕΠΕ 10β,350-352

108. Μὴν προσεύχεσαι ἐξ αἰτίας δειλίας,

ἀλλὰ σὲ κάθε εὐκαιρία

νὰ προσεύχεσαι,

παρακαλώντας τὸν Θεὸ καὶ τοὺς ἁγίους

γιὰ τὴν σωτηρία σου.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 434 ΕΠΕ 10β,354

109. – Ὅταν προσεύχομαι γιὰ τὴν σωτηρία μου ὁ λογισμὸς μου δειλιάζει γιὰ νὰ διακόψω τὴν προσευχή.

– Νὰ μὴν διακόπτης τὴν προσευχή, ἀλλὰ νὰ συνεχίζης. Μὴ λογαριάζης καθόλου τὴν δειλία, εἴτε σὲ προτρέπει, εἴτε σὲἀποτρέπει, ἀλλὰὅλα νὰ τὰ πράττης στὴν ὥρα τους καὶ μὲ φόβον Θεοῦ.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 435 ΕΠΕ 10β,356

110.Ἐὰν κάνουμε τὸν σταυρό μας μιὰ φορὰ νηφάλια εἴτε νύχτα εἴτε ἡμέρα εἶναι ἀρκετὸς γιὰ τὴν προστασία καὶ γιὰ τὴ σωτηρία μας. Ἐὰν πιστεύουμε, ὅτι ὁἕνας σταυρὸς εἶναι δυνατός, δὲν χρειάζεται νὰ τὸν κάνουμε δεύτερη φορά. Ὅταν ἐπιζητοῦμε νὰ τὸν κάνουμε καὶ δεύτερη φορά, αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν καταλάβαμε ὅτι τὸν κάναμε μία φορά.

Ἀκόμη καὶ στὰ κοσμικὰ πράγματα μποροῦμε νὰ τὸἰδοῦμε αὐτό. Ἐὰν κάποιος ἀσφαλίση ἕνα θησαυρὸ καὶ εἶναι δυνατὴἡ πρώτη ἀσφάλεια, δὲν χρειάζεται δεύτερη.

Αὐτὸ μᾶς τὸ κάμνουν οἱ δαίμονες, γιὰ νὰ μᾶς ρίξουν σὲἀκηδία καὶἀνασφάλεια, γιὰ νὰ μὴν κάνουμε κάτι καθαρὸ καὶ μὲ νηφαλιότητα. Γιαὐτὸν τὸ λόγο ἂς κάμνουμε λίγο καὶ μὲ φόβον Θεοῦ, παρὰ νὰ κάμνουμε πολλὰ μὲ ταραχὴἐχθροῦ. Λέγει στὴ Γραφή, «γιὰ τὸν δίκαιο τὸ λίγο εἶναι καλλίτερο».

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 436 ΕΠΕ 10β,356-358

111.Ὅταν προσεύχεσαι γιὰ πολλὰ ζητήματα, ἀφοῦὁ Θεὸς γνωρίζη ποιὲς ἀνάγκες ἔχεις, λέγε,

«Δέσποτα Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁδήγησέ με κατὰ τὸ θέλημά σου».

Ἐὰν προσεύχεσαι γιὰ τὰ πάθη σου, λέγε, «ἴασαί με κατὰ τὸ θέλημά σου».

Ἐὰν προσεύχεσαι γιὰ  πειρασμούς, λέγε, «ἐσὺ γνωρίζης τὸ συμφέρον μου, βοήθησε τὴν ἀσθένειά μου καὶ δῶσε λύσι κατὰ τὸ θέλημά σου».

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 438 ΕΠΕ 10β,360

112. – Ἂν ἀργοπορῶ στὴν προσευχή, ἆραγε πρέπει νὰἐπιμείνω λέγοντας ὅλα τὰ λόγια;

– Ἀσφαλῶς ὄχι ὅλα τὰ λόγια, ἀλλὰὅλο τὸ νόημά τους. Πρέπει ὅμως νὰ προσέχης, ὥστε νὰ τὰἐμπιστεύεσαι ὅλα στὸ θέλημα τοῦ παντοδυνάμου Θεοῦ, γιὰ νὰ εἶναι σκοπὸς τῆς προσευχῆς, ὥστε τὸ ζητούμενο νὰ γίνη κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 439 ΕΠΕ 10β,360

113. Νὰ προσεύχεσαι ὡς ἑξῆς, «Κύριε, εἶμαι στὰ χέρια σου. Ἐσὺ γνωρίζεις τὸ πνευματικό μου συμφέρον. Ὁδήγησέ με κατὰ τὸ θέλημά σου. Μὴν ἀφήσης νὰ πλανηθῶ καὶ νὰ καταστρέψω κάτι. Ὅλα εἶναι δικά σου καὶ σὺ εἶσαι ὁἰδιοκτήτης τῶν πάντων. Σὰν δεσπότης, ποὺ εἶσαι, οἰκονόμησέ τα ὅλα νὰ γίνουν μὲ τὸν φόβο σου.

Δική σου εἶναι ἡ δόξα αἰώνια. Ἀμήν».

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 441 ΕΠΕ 10β,362

114. Εἴτε κάθεσαι, εἴτε περπατᾶς, εἴτε ἐργάζεσαι, εἴτε γευματίζεις, εἴτε ὅ,τιδήποτε πράττεις, ἀκόμη δὲ καὶ στὶς ἀνάγκες τοῦ σώματος, εἴτε εἶσαι πρὸς ἀνατολάς, εἴτε ἔτυχε νὰ βλέπης πρὸς δυσμάς, μὴ διστάσης νὰ προσευχηθῆς. Προσταχθήκαμε νὰ προσευχόμαστε ἀδιάλειπτα καὶ σὲ κάθε τόπο.

Εἶναι γραμμένο, «φτιάξτε δρόμο γιαὐτὸν ποὺ περπατάει πρὸς τὴν δύσι, τὸὄνομά του εἶναι Κύριος» (Ψαλμὸς 67,5). Αὐτὸ δείχνει ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι παντοῦ.

Ἀκόμη κι ὅταν ἔχεις σκεπασμένο τὸ κεφάλι σου γιὰὕπνο, μὴν ἀφήσης τὴν προσευχή. Μόνο νὰ προσέξης, μὴν προσεύχεσαι μὲ καταφρόνια.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 441 ΕΠΕ 10β,362

115.Ἐὰν προσεύχεσαι καὶ ξεφύγη ὁ νοῦς, ἀγωνίσου μέχρι νὰ προσευχηθῆς χωρὶς ὀνειροπόλημα. Βίασε τὸν νοῦ σου νὰ παύση τὸν ὀνειροπόλησι. Ἂν ἐπιμείνη ὁ ρεμβασμός, διότι εἴμαστε ἀσθενεῖς, ἔστω καὶ στὸ τέλος τῆς εὐχῆς ἐνόχλησε τὴν καρδιά σου καὶ πὲς μὲ κατάνυξι, «Κύριε, ἐλέησε καὶ συγχώρησε ὅλα τὰ μκρολάθη μου». Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο θὰ λάβης συγχώρησι ὅλων τῶν πλημμελημάτων καὶ τοῦ ρεμβασμοῦ σου κατὰ τὴν προσευχή.

Βαρσανουφίου καὶἸωάννου, Ἀπόκρισι 444 ΕΠΕ 10β,366

116.Ὅταν ἡ προσευχήἀκολουθῆ τὴν ἀνάγνωσι, τότε ἀνανεώνεται καὶ γίνεται ἀκμαιότερη ἡ ψυχὴ στὴν πορεία της πρὸς τὸν Θεό. Τέλεια προσευχὴ εἶναι αὐτὴ ποὺ κάμνει ὁλοκάθαρη τὴν ἔννοια τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν ψυχή. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ νὰ κατοικῆὁ Θεὸς μέσα μας, ὅταν δηλαδὴ μὲ τὴν μνήμη του τὸν ἔχουμε ζωντανό.

Ἔτσι γινόμαστε ναὸς Θεοῦ. Ὅταν ἡ συνεχὴς μνήμη τοῦ Θεοῦ δὲν διακόπτεται μὲ γήϊνες φροντίδες ἢ δὲν διαταράσσεται ἀπὸἀπροσδόκητα πάθη. Ὅταν ἡ φιλόθεος ψυχὴ ξεφύγη ὅλα τὰἐμπόδια καὶ καταφεύγη στὸν Θεό.

Μ. Βασιλείου, Ἐπιστολὴ 2 ΕΠΕ 1,68,4

117. Γνωρίζω ὅτι ἡ συναναστροφὴ μὲ τὴν προσευχὴ φέρει πολὺ κέρδος.

Μ. Βασιλείου, Ἐπιστολὴ 10 ΕΠΕ 1,114,2

118. Προσευχόμαστε, λοιπόν, νύχτα καὶ μέρα στὸν Βασιλιᾶ τῶν αἰώνων νὰ φυλάξη τὸν λαὸ στὴν ὀρθόδοξο πίστι. Νὰ φυλάξη τοὺς κληρικούς, σὰν κεφαλὴἄρτια ποὺ βρίσκεται στὸὕψος καὶ καθοδηγεῖ τὰὑπόλοιπα μέλη τοῦ σώματος.

Μ. Βασιλείου, Ἐπιστολὴ 59 ΕΠΕ 1,348

119.Ἐδῶ σὲ μᾶς ὁ λαὸς ἔρχεται στὸ Ναὸἀπὸ τὰ βαθειὰ χαράματα, γιὰ νὰ προσευχηθῆ. Ἐξομολογοῦνται στὸν Θεὸ μὲ πόνο, θλῖψι καὶ δάκρυα. Τέλος ἐγείρονται καὶἀρχίζουν νὰ ψάλλουν.

Μοιράζονται σὲ δύο χοροὺς καὶ ψάλλουν ἀντιφωνικὰ μὲ σειρά. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο στερεώνονται μελετώντας τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ κρατοῦν ἐσωτερικὰ τὴν προσοχὴ καὶ τὶς καρδιές τους σταθερές. Ἐπιστρέφουν ὅμως πάλι στὴν ψαλμωδία καὶἕνας ἀνάμεσά τους ψάλλει μόνος του, ἐνῶ οἱἄλλοι ἀκολουθοῦν ὑπηχώντας τὰἐφύμνια. 

Ἔτσι μὲ τὴν ποικιλία ψαλμωδίας καὶ προσευχῆς περνοῦμε τὴ νύχτα. Μόλις βγῆὁἥλιος, ὅλοι μαζὶ σὰν μὲἕνα στόμα καὶ μία καρδιὰἀπευθύνουμε πρὸς τὸν Κύριο τὸν πεντηκοστὸ Ψαλμὸ τῆς μετανοίας κάμνοντας ὁ καθένας δικά του τὰ λόγια τῆς μετάνοιας.

Μ. Βασιλείου, ἐπιστολὴ 85 ΕΠΕ 2,108

120. «Ἂς παύση πιὰἡ πονηρία τῶν ἁμαρτωλῶν» (Ψαλμὸς 7,10).  Ὁ προσευχόμενος κατὰ τέτοιον τρόπο εἶναι μαθητὴς τῶν Εὐαγγελικῶν ἐντολῶν. Διότι προσεύχεται γιαὐτοὺς ποὺ τὸν ἐπηρεάζουν μὲ τὴν ἀξίωσι σὰν ὅρο καὶ πέρας τὸν περιορισμὸ τῆς ἁμαρτίας τῶν ἁμαρτανόντων. Σὰν νὰ προσευχόταν κάποιος γιὰ τοὺς σωματικὰἀσθενεῖς λέγοντας, ἂς παύσουν πιὰ οἱἀρρώστειες τῶν ἀσθενῶν.

Ὁἀγαπῶν τοὺς ἐχθροὺς καὶἐπιθυμῶν τὸ καλὸ τῶν μισούντων, εὔχεται στὸν Θεὸ νὰ σταματήση ἡἁμαρτία καὶ νὰ περιορισθῆὁ χείμαρρός  της, γιὰ νὰ μὴν ἐξαπλώνεται καὶ προχωρῆ σὰν τὴ γάγγραινα. Γιαὐτὸν τὸ λόγο εὔχεται γιὰὅσους τὸν ἐχθρεύονται.

Μ. Βασιλείου, Εἰς Ζ’ Ψαλμὸ ΕΠΕ 5,58,15-24

121. «Καὶἄλλα πρόβατα ἔχω, τὰὁποῖα δὲν εἶναι ἀπὸ αὐτὴν τὴν αὐλή» (Ἰωάννου 10,16). Τὰ λόγια αὐτὰἀναφέρονται στοὺς ἐξ ἐθνῶν προωρισμένους γιὰ σωτηρία. Σαὐτοὺς δείχνει τὴν δική του αὐλὴ δίπλα ἀπὸ τὴν αὐλὴ τῶν Ἰουδαίων.

Δὲν ἐπιτρεπόταν στὴν παλαιὰ λατρεία νὰ προσεύχονται ἐκτὸς τῆς ἁγίας αὐλῆς, ἀλλὰἔπρεπε νὰ εἰσέλθουν μέσα. Αὐτὸ γινόταν μὲ σκοπό, μήπως κάποιος, ποὺἦταν ἔξω ἀπὸ τὴν αὐλὴ καὶἐπηρεαζόταν ἀπὸὅσους ἦταν ἔξω, ἔχανε τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι στὴν αὐλὴ τοῦ Κυρίου.

Δυστυχῶς πολλοὶ στέκονται σὲ στάσι προσευχῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι μέσα στὴν αὐλή. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ νοῦς των περιφέρεται καὶἡ διάνοιά τους ἑλκύεται ἀπὸ τὴν μέριμνα τῆς ματαιότητος.

Μὲ μιὰ πνευματικότερη ἑρμηνεία μποροῦμε νὰἐννοήσουμε ὡς αὐλή, τὴν ἐν παραδείσῳ ζωή.

Μ. Βασιλείου, Εἰς Ζ’ Ψαλμὸ ΕΠΕ 5,106,14-24

122. «Ὅποιος εἶναι στὸ ναὸ τοῦ Θεοῦ λέγει μιὰ λέξι, δόξα» (Ψαλμὸς 28,9). Ἂς ἀκούσουν αὐτὸν τὸ λόγο τοῦ Ψαλμοῦ καὶἂς ντραποῦν ὅσοι ἀσχολοῦνται μὲ βαττολογία στὸν ναό.

Τὶ λέγει ὁ Ψαλμός; Ὅποιος εἰσέρχεται στὸ ναὸ δὲν κακολογεῖ, δὲν ἀσχολεῖται μὲ μάταια, δὲν λέγει λόγια γεμᾶτα μὲ αἰσχρὸ περιεχόμενο, ἀλλὰ λέγει μόνο «δόξα».

Ἐκεῖἐπιβλέπουν οἱἅγιοι ἄγγελοι καὶ καταγράφουν τὰ λόγια. Ἐκεῖ παρίσταται ὁἴδιος ὁ Κύριος ἐπισκοπῶν τὶς διαθέσεις ὅλων. Ἡ προσευχὴ τοῦ καθενὸς εἶναι φανερὴ στὸν Θεό. Ποιὸς δηλαδὴἐπιζητεῖ τὰἐπουράνια μὲ διάθεσι καὶ μὲἐπίγνωσι. Ποιὸς ψελλίζει μὲ τὰ χείλη του μόνο, ἐνῶἡ καρδιά του ἀπέχει ἀπὸ τὸν Θεό. Μπορεῖἀκόμη νὰ εὔχεται ὑγεία σώματος, ὑλικὸ πλοῦτο ἢ καὶἀνθρώπινη δόξα. Ὅμως τίποτα ἀπὸ αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγεται, ὅπως μᾶς διδάσκει ὁ Ψαλμός, ἀλλὰ στὸ ναὸὅλοι πρέπει νὰ δοξολογοῦμε τὸν Κύριο.

Μ. Βασιλείου, Εἰς ΚΗ’ Ψαλμὸ ΕΠΕ 5,126-128

123. «Ἐκέκραξαν οἱ δίκαιοι, καὶὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν καὶἐκ πασῶν τῶν θλίψεων αὐτῶν ἐῤῥύσατο αὐτούς» (Ψαλμὸς 33,18). Ἡ κραυγὴ τῶν δικαίων εἶναι πνευματική. Αὐτὴἡ δυνατὴ φωνὴ  βγαίνει μέσα ἀπὸ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς. Φθάνει δὲ μέσα στὴν ἀκοὴ τοῦ Θεοῦ.

Ὅποιος ζητάει μεγάλα αἰτήματα καὶ προσεύχεται γιὰἐπουράνια ἀγαθά, αὐτὸς πράγματι φωνάζει, καὶ στέλνει προσευχὴ στὸ Θεό, τὴν ὁποία αὐτὸς ὑποχρεοῦται νὰἀκούση.

«Ἐκέκραξαν οἱ δίκαιοι». Δὲν εἶχαν μικροπρεπῆ αἰτήματα, οὔτε γήϊνα καὶ εὐτελῆ. Γιαὐτὸ καὶ καλοδέχτηκε τὴν φωνή τους ὁ Κύριος «καὶ τοὺς γλύτωσε ἀπὸὅλες τὶς θλίψεις». Ὄχι δηλαδὴὅτι τοὺς ἀπάλλαξε ἀπὸ τὶς θλίψεις, ὅσο ὅτι τοὺς ἔκανε ἀνωτέρους ἀπὸ τὰ γεγονότα ποὺ προκαλοῦν θλίψεις.

Μ. Βασιλείου, Εἰς τὸν ΛΓ’ Ψαλμὸν ΕΠΕ 5,242

124.Ἀτιμάστηκες γιὰ τὸὄνομα τοῦ Χριστοῦ; Εἶσαι μακάριος, διότι ἡἀτίμωσί σου θὰ μεταβληθῆ σὲ δόξα ἀγγέλου.

Ἂς πείσουμε τοὺς ἑαυτούς μας, ἀδελφοί, ὥστε σὲ καιρὸ πειρασμοῦ νὰ μὴν προστρέχουμε σὲἀνθρώπινες ἐλπίδες. Νὰ μὴν περιμένουμε ἀπὸ κεῖ  βοήθεια.  Νὰ προσευχόμαστε μὲ δάκρυα, μὲ στεναγμούς, μὲ  κοπιαστικὴ προσευχὴ καὶ μὲἀγρυπνία συντονισμένη.

Παίρνει βοήθεια στὴ θλῖψι του, ὅποιος καταφρονεῖ τὴν μάταιη ἀνθρώπινη βοήθεια καὶ στηρίζεται μόνο στὴν ἐλπίδα  ἐκείνου ποὺ μπορεῖ νὰ μᾶς σώση, ἐν ΧριστῷἸησοῦ τῷ Κυρίῳἡμῶν.

Μ. Βασιλείου, Εἰς τὸν ΝΘ’ Ψαλμὸν ΕΠΕ 5,3761-9

125.Ἡ προσευχὴὅσων κάμνουν λιτανεία (γιὰ τὴν ἀνομβρία) μάταια φωνάζει καὶ σκορπίζεται στὸν ἀέρα. Συμβαίνει δὲ αὐτό, διότι ὅταν χρειαζόταν, κι ἐμεῖς δὲν ἀκούσαμε αὐτοὺς ποὺ ζητοῦσαν ἀπὸ μᾶς.

Θέλετε νὰ δῆτε τὶ λογῆς εἶναι ἡ προσευχὴ καὶἡ δέησί μας; Οἱἄνδρες, ἐκτὸς ἀπὸ λίγους, εἶσθε ἀπασχολημένοι μὲ τὰἐμπόριά σας. Οἱ γυναῖκες βοηθᾶτε τοὺς ἄνδρες σας στὴν ἐργασία τοῦ μαμωνᾶ. Λιγοστοὶ λοιπὸν εἶναι μαζί μου καὶ μὲ τὴν προσευχή. Ἀλλὰ κι αὐτοὶ εἶναι ζαλισμένοι, μισοκοιμησμένοι. Στριφογυρίζουν στὸν ἑαυτό τους καὶ παρατηροῦν πότε ὁ ψάλτης θὰ τελειώση τοὺς ψαλμούς. Ἀγωνιοῦν πότε θὰἐλευθερωθοῦν ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν ἀναγκαστικὴ προσευχή, σὰν νὰἦταν σὲ δεσμωτήριο.

Μ. Βασιλείου, Ἐν λιμῷ καὶ αὐχμῷ ΕΠΕ 7,132-134

126. Συγκεντρώθηκαν γιὰἐξομολόγησι παιδάκια  ἀγνοοῦντα τὸν λόγο τῆς λιτανείας γιὰ τὴν θλῖψι τοῦ λιμοῦ καὶ τῆς ἀνομβρίας. Αὐτὰὅμως εἶναι καὶἀθῶα στὴ ζωή τους. Διότι δὲν γνωρίζουν καλὰ καλὰ τὴν ἀφορμὴ τῶν λυπηρῶν, ἀλλὰ οὔτε ἔχουν τὴν γνῶσι ἢ τὴν συνήθεια καὶ τὴν δύναμι, ποὺ χρειάζεται γιὰ τὴν προσευχή.

Ἔλα ὅμως ἐσὺ στὸ μέσον. Ἐσὺ ποὺ εἶσαι λασπωμένος μὲ τὴν ἁμαρτία. Γονάτισε, κλάψε καὶ στέναξε. Ἄφησε τὰ παιδάκια νὰ παίζουν, ὅπως πρέπει στὴν ἡλικία τους. Γιατὶ κρύβεσαι, ἐνῶ εἶσαι κατηγορούμενος, καὶ προτάσσεις τὸν ἀθῶο νὰἀπολογηθῆ;

Μήπως ὁ κριτὴς μπορεῖ νὰ ξεγελασθῆ, ὥστε νὰἀντικαταστήσης τὸν ἑαυτό σου μὲἄλλο πρόσωπο; Τέλος πάντων ἔπρεπε καὶ τὰ παιδάκια νὰ εἶναι, ἀλλὰὅπωσδήποτε μαζὶ μὲ σένα. Βλέπεις ὅτι καὶ οἱ Νινευίτες ὅταν μὲ τὴν μετάνοιά τους παρακαλοῦσαν τὸν Θεὸ πενθοῦντες γιὰ τὰἁμαρτήματά τους, μὲ τὸ κήρυγμα τοῦἸωνᾶ μετὰἀπὸ τὴν τρικυμία καὶ τὸ κῆτος, δὲν προέταξαν στὴν μετάνοια μόνο τὰ παιδάκια τους, ἐνῶ οἱ μεγάλοι καλοπερνοῦσαν καὶ γλεντοῦσαν τὴ ζωή τους, ἀλλὰἡ νηστεία καὶἡ τιμωρία πρῶτα δάμασε καὶ συνέθλιψε τοὺς ἁμαρτήσαντες πατέρες. Μόνο δὲ σὰν πλεονασμός, ἀναγκαστικὰ θρηνοῦσαν καὶ τὰ παιδάκια, γιὰ νὰἐπικρατήση ἡ σκυθρωπότης γενικὰ σὲὅλες τὶς ἡλικίες. Δηλαδὴὅσοι καταλάβαιναν καὶὅσοι δὲν καταλάβαιναν. Ἄλλοι ἔχοντας ἐπίγνωσι καὶἄλλοι ἀναγκαστικά.

Μ. Βασιλείου, Ἐν λιμῷ καὶ αὐχμῷ ΕΠΕ 7,134-136

127. Τὸ φρόνημα τῶν Νινευιτῶν εἶναι τὸ εὐαίσθητο φρόνημα τῶν δούλων. Αὐτὴ εἶναι ἡ μετάνοια ὅσων εἶναι ἔνοχοι μὲἁμαρτία. Ἐμεῖς ὅμως τὴν μὲν ἁμαρτία τὴν πράττουμε μὲὄρεξι, ἐνῶ τὴν μετάνοια τὴν ξεκινοῦμε βαρυεστημένα καὶ ράθυμα.

Ποιὸς ἀπὸ μᾶς ἔχει δάκρυα στὴν προσευχή του, ὥστε νὰ λάβη σταγόνες βροχῆς, ὅταν χρειάζονται κατὰ τὴν ξηρασία;

Μ. Βασιλείου, Ἐν λιμῷ καὶ αὐχμῷ ΕΠΕ 7,138

128. Γνωρίζω πολλοὺς ἀνθρώπους (ὄχι ἐξ ἀκοῆς ἀλλὰἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως),  οἱὁποῖοι μέχρις ὅτου ἡ ζωή τους προχωρεῖ εὔπορα καὶ εὐνοϊκάὁμολογοῦν κάποια χάρι στὸν εὐεργέτη ἂν καὶὄχι τελείως. Ἂν ὅμως γίνη ἀντίθετη ἡ κατάστασι, ἀλλάξουν τὰ πράγματα καὶὁ πλούσιος πτωχεύση, ἡ εὐρωστία τοῦ σώματος γίνη ἀσθένεια, ἡ δόξα καὶἡ λαμπρότης γίνη αἰσχύνη καὶἀτιμία, τότε γίνονται ἀχάριστοι, βλασφημοῦν, τεμπελιάζουν στὴν προσευχή, καὶ μέμφονται τὸν Θεό, σὰν νὰ εἶναι χρεώστης ποὺἀργοπορεῖ νὰ δώση. Ἡ στάσι τους, δηλαδή, δὲν εἶναι ὡς πρὸς Δεσπότη, ποὺ εἶναι ἀγανακτισμένος μαζί τους.

Μ. Βασιλείου, Ἐν λιμῷ καὶ αὐχμῷ ΕΠΕ 7,142

129.Ὁἀπόστολος λέγει, «Πάντοτε χαίρετε, ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε, ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε» (Α’ Θεσσαλονικεῖς 5,16-18)…

Προσευχὴ εἶναι αἴτημα ἀγαθοῦ τῶν εὐσεβῶν, ποὺ γίνεται πρὸς  τὸν Θεό. Τὸ αἴτημα δὲν τὸ περιορίζουμε στὰ λόγια. Οὔτε πάλι πιστεύουμε ὅτι ὁ Θεὸς χρειάζεται ὑπόμνησι μὲ τὰ λόγια μας. Ὁ Θεὸς γνωρίζει τὶ χρειαζόμαστε καὶ χωρὶς νὰ στείλουμε αἴτημα.

Τὶ σημαίνει αὐτὸ ποὺ λέμε; Ὅτι δὲν πρέπει νὰἐξαντλοῦμε τὴν προσευχή μας μόνο στὰ λόγια, ἀλλὰἡ δύναμί της νὰ βρίσκεται στὴν διάθεσι τῆς ψυχῆς μας καὶ στὶς ἐνάρετες πράξεις ποὺ θὰ καλύπτουν ὅλην τὴ ζωή μας.

«Εἴτε γὰρ ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε» (Α’ Κορινθίους 10,31). Κάθεσαι στὸ τραπέζι γιὰ φαγητό; Προσεύχου. Σοῦ δίνουν  ψωμί; Εὐχαρίστησε αὐτὸν ποὺ τὸἔδωσε. Πίνεις κρασὶ σὰν στήριγμα γιὰ τὸἀσθενὲς σῶμα; Θυμήσου αὐτὸν ποὺ τὸ δίνει γιὰ εὐφροσύνη τῆς καρδιᾶς καὶ στήριγμα τῶν ἀσθενειῶν. Πέρασε ἡἀνάγκη τῶν τροφῶν; Ὅμως νὰ μὴν ξεχνοῦμε τὸν εὐεργέτη.

Ἐνδυόμενος τὸν χιτῶνα νὰ εὐχαριστῆς αὐτὸν ποὺ τὸἔδωσε. Βάζεις τὸἐπανωφόρι; Αὔξησε τὴν ἀγάπη σου πρὸς τὸν Θεό, ὁὁποῖος μᾶς ἔδωσε κατάλληλα ἐνδύματα γιὰ τὸν χειμῶνα καὶ γιὰ τὸ καλοκαίρι, τὰὁποῖα συντηροῦν τὴ ζωή μας καὶ συμμαζεύουν τὴν γύμνια μας.

Τελείωσε ἡἡμέρα; Εὐχαρίστησε αὐτὸν ποὺ μᾶς χάρισε τὸν ἥλιο γιὰ νὰὑπηρετῆ τὰἔργα τῆς ἡμέρας. Αὐτὸν ποὺἔδωσε τὸ φῶς γιὰ νὰ φωτίζεται ἡ νύχτα καὶ νὰὑπηρετῆ τὶς ὑπόλοιπες ἀνάγκες τῆς ζωῆς μας.

Ἡ νύχτα πάλι νὰ σοῦ δίνη ἀφορμὲς γιὰ προσευχή. Ὅταν ἰδῆς τὸν οὐρανὸ καὶ τὴν ὀμορφιὰ τῶν ἄστρων, προσεύχου στὸν Δημιουργὸ αὐτῶν ποὺ βλέπεις. Προσκύνα τὸν καλλιτέχνη, ὁὁποῖος τὰἔπλασε ὅλα μὲ σοφία. Ὅταν ἰδῆς ὅλα τὰ ζωντανὰ νὰ κοιμοῦνται, πάλι προσκύνα αὐτὸν ποὺἔστω καὶἀκουσίως χαλαρώνει μὲ τὸν ὕπνο τοὺς συνεχεῖς κόπους. Μὲ τὴν μικρὴ αὐτὴν ἀνάπαυσι ἀνανεώνει τὶς δυνάμεις μας.

Ἡ νύχτα λοιπὸν νὰ μὴν εἶναι ξεχωριστὸς κλῆρος καὶὁλόκληρος γιὰὕπνο. Οὔτε νὰ καταδεχθῆς, ὥστε μὲ τὴν ἀναισθησία τοῦὕπνου νὰ περάση ἡ μισὴ ζωή σου ἀχρηστευμένη. Νὰ μοιράσης τὸν χρόνο τῆς νύχτας στὸν ὕπνο καὶ στὴν προσευχή. Ἀκόμη δὲ καὶὁὕπνος ἂς εἶναι μελέτη εὐσεβείας. Συμβαίνει ὥστε οἱ φαντασίες τῆς νύχτας συνήθως νὰἀπηχοῦν τὶς σκέψεις τῆς ἡμέρας. Διότι ὅποιες ἐπιθυμίες ἔχουμε τὴν ἡμέρα, ἀναγκαστικὰ τέτοια εἶναι καὶ τὰὄνειρά μας κατὰ τὸν ὕπνο.

Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο θὰ προσεύχεσαι ἀδιαλείπτως. Ὅταν δηλαδὴ δὲν θὰἐξαντλῆς τὴν προσευχή σου μὲ τὰ λόγια, ἀλλὰ μὲὅλην τὴν διαγωγὴ τῆς ζωῆς σου, ἀφοῦἑνώσης τὸν ἑαυτό σου μὲ τὸν Θεό. Ἔτσι θὰ εἶναι ἀδιάλειπτη προσευχὴἡ ζωή σου.

Μ. Βασιλείου, Εἰς τὴν μάρτυρα Ἰουλίτταν ΕΠΕ 7,210-212

130. «Ἀρχὴ σοφίας, φόβος Κυρίου» (Παροιμίες 1,7). Ὁ φόβος τοῦ Κυρίου καθαρίζει τὴν ψυχή, σύμφωνα μὲ τὴν προσευχὴ τοῦ προφήτη, ποὺ λέγει, «καθήλωσε μὲ τὸ φόβο σου τὶς σάρκες μου» (Ψαλμὸς 118,120). Διότι ὅπου κατοικεῖὁ φόβος τοῦ Κυρίου, ἐκεῖ εἶναι ἐγκαταστημένη ἡ καθαρότης τῆς ψυχῆς καὶἐκδιώκονται ὅλες οἱ πονηριὲς καὶ οἱἀνόσιες πράξεις, ἀφοῦ δὲν μποροῦν νὰ κινηθοῦν τὰ μέλη τοῦ σώματος σὲἄτοπες ἐνέργειες, ἐπειδὴ εἶναι καθηλωμένα μὲ τὸν φόβο τοῦ Κυρίου.

Μ. Βασιλείου, Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν Παροιμιῶν ΕΠΕ 7,370-372

131. Κάθε φορὰ ποὺ προσεύχεσαι, νὰ παραμένης ὡς τὸ τέλος θεωρώντας ζημία τὴν ἔλλειψι. Διότι ὅταν κάθεσαι καὶ τρῶς γιὰ νὰ δυναμώση τὸ σῶμα σου, δύσκολα ἀποσπᾶσαι ἀπὸ τὴν τράπεζα, προτοῦ νὰ χορτάσης. Μάλιστα δὲν τὸ κάνεις εὔκολα χωρὶς βαριὰἀνάγκη. Ἆραγε πόσο πρέπει νὰ παραμένης στὴν πνευματικὴ τράπεζα καὶ νὰἐνισχύης τὴν ψυχή σου μὲ τὴν προσευχή;

Ὅσο διαφέρει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὴ γῆ, καὶ τὰ οὐράνια ἀπὸ τὰ γήϊνα, τόσο διαφέρει ἡ ψυχὴἀπὸ τὸ σῶμα.

Μ. Βασιλείου, Λόγος ἀσκητικὸς Α’ ΕΠΕ 8,118,15

132. Συνηθίζουν οἱ δαίμονες νὰ μᾶς πειράζουν, γιὰ νὰ διακόψουμε εὐσπευσμένα τὴν προσευχὴ μὲ κάποια δῆθεν εὔλογη αἰτία. Γίνεται αὐτό, γιὰ νὰ μᾶς ξεκόψουν ἀπὸ τὴν σωτηριώδη προσευχή μὲ εὐλογοφανῆ πρόφασι.

Μὴν προφασισθῆς, ὢχ τὸ κεφάλι μου, ὢχ ἡ κοιλιά μου. Μὴν ἐμφανίζης κρυφοὺς μάρτυρες γιὰἀνύπαρκτο πόνο καὶ χάριν ἀναπαύσεως μὴν χαλαρώνης τὸ νεῦρο τῆς ἀγρυπνίας.

Καλλίτερα εἶναι νὰἔχης μυστικὲς προσευχές, τὶς ὁποῖες βλέπει ὁ Θεός στὰ κρυφὰ καὶ θὰ στὸἀνταποδώση φανερά. Νὰἔχης μυστικὰἁγία ζωή, γιὰ νὰ βρῆς πλοῦτο ἀπόκρυφο σὲ καιρὸ πνευματικῆς ἀνάγκης.

Μ. Βασιλείου, Λόγος ἀσκητικὸς Α’ ΕΠΕ 8,120,3-12

133. Προσευχῆς καιρὸς ἔστω ἅπας ὁ βίος.

Μ.Βασιλείου, Λόγος ἀσκητικὸς Β’ ΕΠΕ 8,136,16

134. Οἱἅγιοι ὅταν βρισκόταν σὲἀμηχανία μὲ τὴν παροῦσα ζωὴἔλεγαν, «Πότε θὰἔλθω καὶ θὰἐμφανισθῶἐνώπιον τοῦ Θεοῦ;» (Ψαλμὸς 41,3), καί, «Πολὺ καλλίτερο εἶναι νὰ πεθάνω καὶ νὰ εἶμαι μαζὶ μὲ τὸν Χριστό» (Φιλιππισίους 1,23), καί, «Ἐδίψησε ἡ ψυχή μου νὰ φθάσω στὸν Θεό, τὸν ἰσχυρὸ καὶ ζωντανό» (Ψαλμὸς 41,3), καὶ «Νῦν ἀπολύεις, τὸν δοῦλον σου Δέσποτα» (Λουκᾶ 2,29).

Εἶχαν βαρεθῆ σὰν δεσμωτήριο τὴν παροῦσα ζωή. Τόσο δύσκολα συγκρατοῦσαν τὴν λαχτάρα τους ἐκεῖνοι ποὺ εἶχε πληγωθῆἀπὸ  θεῖον ἔρωτα ἡ ψυχή τους. Αὐτοὶ λοιπὸν ἐπειδὴἦσαν ἀκόρεστοι στὴν θεωρία τοῦ θείου κάλλους, γιαὐτὸ προσευχόταν, ὥστε νὰἐπεκταθῆ στὴν αἰώνια ζωὴ αὐτὴἡ θεωρία τῆς τερπνότητος τοῦ Κυρίου.

Εἶναι φυσικὸ στοὺς ἀνθρώπους νὰἐπιθυμοῦν τὰ καλά. Κατ’ ἐξοχὴν δὲ καλὸ καὶἀγαπητὸ εἶναι τὸἀγαθό. Βεβαίως ἀγαθὸ εἶναι ὁ Θεός. Τὰ πάντα ποθοῦν τὸἀγαθό. Ἄρα τὰ πάντα ἐπιθυμοῦν τὸν Θεό!

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατὰ πλάτος Β’ ΕΠΕ 8,188-190

135.Ὁ Μωϋσῆς μὲ μακρὰ παραμονὴ

στὴ νηστεία καὶ στὴν προσευχὴ

ἔλαβε τὸν Νόμο

καὶἄκουσε λόγια Θεοῦ,

«ὅπως θὰ μιλοῦσε κάποιος στὸν φίλο του» (Ἔξοδος 33,11).

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατὰ πλάτος Β’ 2 ΕΠΕ 8,262,20

136. Δὲν πρέπει νὰ χάνουμε

 καμμιὰ εὐκαιρία γιὰ προσευχή,

 οὔτε τὴν ἡμέρα, οὔτε τὴ νύχτα.

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατὰ πλάτος Β’ ΕΠΕ 8,356,14

137. Νομίζω ὅτι οἱ Χριστιανοὶ μαζευόμαστε στοὺς τόπους, ὅπου μαρτύρησαν οἱ μάρτυρες, μὲ μοναδικὸ σκοπὸ τὴν προσευχή. Ἢ νὰἐνθυμηθοῦμε τὴν μέχρι θανάτου ὁμολογία τῶν ἁγίων, γιὰ νὰ προτραποῦμε νὰἔχουμε τὸν δικό τους ζῆλο, ἀφοῦ θυμηθοῦμε τὴν φοβερὴὀργὴ τοῦ Κυρίου.

Διότι ἐνῶ πάντα καὶ παντοῦἦταν πρᾷος καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, ὅπως εἶναι γραμμένο, σήκωσε τὸ μαστίγιό του μόνο ἐναντίον αὐτῶν ποὺἀγόραζαν καὶ πωλοῦσαν μέσα στὸ Ναό. Τὸἔκανε αὐτό, διότι τὸἐμπόριο εἶχε μεταβάλλει τὸν οἶκο τῆς προσευχῆς σὲ σπήλαιο ληστῶν.

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατὰ πλάτος Β’ ΕΠΕ 8,356,21-358,5

138. – Πῶς κατορθώνουμε νὰ μὴ ρεμβάζη ὁ νοῦς μας κατὰ τὴν προσευχή;

– Ὅταν εἶσαι βεβαιότατος ὅτι βρίσκεσαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἂν ὅταν συζητᾶς μὲἕναν ἄρχοντα ἢἕναν ἀξιωματοῦχο, ἔχης τὰ μάτια σου προσηλωμένα σαὐτόν, πόσο περισσότερο ὁ προσευχόμενος στὸν Θεὸ πρέπει νὰἔχη συγκεντρωμένο τὸν νοῦ του στὸν ἐρευνῶντα καρδιὲς καὶ νεφρούς; Κατὰ τὴν προσευχὴ νὰἐκπληρώνεται ὁ λόγος, «Νὰὑψώνετε ἅγια χέρια, χωρὶς ὀργὴ καὶ διαλογισμούς» (Α’ Τιμόθεον 2,8).

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατ’ ἐπιτομὴν 201 ΕΠΕ 9,242

139. – Εἶναι δυνατὸν τὸἀμετεώριστο τοῦ νοῦ παντοῦ καὶ πάντοτε, καὶ πῶς κατορθώνεται;

– Τὸὅτι εἶναι δυνατὸν μᾶς τὸ δείχνει αὐτὸς ποὺ εἶπε, «Οἱὀφθαλμοί μου εἶναι στραμμένοι συνεχῶς πρὸς τὸν Κύριο» (Ψαλμὸς 24,15), καί, «Ἔβλεπα τὸν Κύριο συνεχῶς ἐνώπιόν μου, ἀφοῦ εἶναι στὰ δεξιά μου, γιὰ νὰ μὴ σαλευθῶ» (Ψαλμὸς 15,8).

Πῶς ὅμως κατορθώνεται; Ὅταν δὲν παραχωροῦμε στὴν ψυχὴ τόπο στὴν ἀργία ἀπὸ τὴν σκέψι γιὰ τὸν Θεό, γιὰ τὰἔργα του, γιὰ τὶς δωρεές του, καὶἀπὸ τὴν δοξολογία καὶ εὐχαριστία γιὰὅλα.

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατ’ ἐπιτομὴν 202 ΕΠΕ 9,242-244

140. Δείχνουμε τὴν μακροθυμία μας πρὸς τὸν ἀδικήσαντα ἀδελφὸ μὲ τὴν προσευχή μας ὑπὲρ αὐτοῦ μὲἀληθινὴ διάθεσι σύμφωνα μὲ τὸν λόγο, «Κύριε, μὴ λογαριάσης σαὐτὸν τὴν ἁμαρτία».

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατ’ ἐπιτομὴν 232 ΕΠΕ 9,278

141. – Ποιὸ εἶναι τὸ ταμεῖο, στὸὁποῖο προστάσσει ὁ Κύριος νὰ εἰσέλθη ὁ προσευχόμενος;

– Ταμεῖο ὀνομάζεται χῶρος κενὸς καὶ ξεχωριστός, στὸν ὁποῖο τοποθετοῦμε, ὅσα θέλουμε νὰἀποταμιεύσουμε. Ἢἀκόμη καὶ τὸ λεγόμενο ἀπὸ τὸν προφήτη, «Βάδιζε, λαέ μου, εἴσελθε στὸ ταμεῖο σου, ἀποκρύψου» (Ἠσαΐα 26,20).

Τὸ νόημα τῆς ἐντολῆς τὸἐξηγοῦν τὰ συμφραζόμενα. Ὁ λόγος ἀπευθύνθηκε πρὸς αὐτοὺς ποὺἀσθενοῦσαν ἀπὸ τὸ πάθος τῆς ἀνθρωπαρέσκειας. Ἂν κάποιος, δηλαδή, ἐνοχλοῦνταν ἀπὸ αὐτό, καλὰ θἄκαμνε ἂν ἀπομονώνονταν γιὰ προσευχή, μέχρις ὅτου  ἀποκτοῦσε τὴν συνήθεια νὰ μὴν προσέχη τοὺς ἐπαίνους τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ νὰ προσβλέπη μόνο στὸν Θεό. Ὅπως λέγει ὁ ψαλμωδός, «Τὰ μάτια μας εἶναι στραμμένα στὸν Κύριο τὸν Θεό μας, ὅπως τὰ μάτια τῶν δούλων στὰ χέρια τῶν κυρίων τους, κι ὅπως τὰ μάτια τῆς δούλης στὰ χέρια τῆς κυρίας της» (Ψαλμὸς 122,2).

Ἐὰν βέβαια κάποιος, μὲ τὴν χάρι τοῦ Κυρίου, εἶναι καθαρὸς ἀπὸ τὸ πάθος, δὲν ἔχει ἀνάγκη νὰ κρύβη τὸ καλό. Ὁ Κύριος λέγει, «δὲν μπορεῖ νὰ κρυφθῆ πόλι ποὺ βρίσκεται στὴν κορυφὴ βουνοῦ» (Ματθαίου 5,1416).

Τὸἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὴν ἐλεημοσύνη καὶ τὴ νηστεία, τὰὁποῖα βρίσκονται στὸ αὐτὸ χωρίο, ἀλλὰ γενικότερα καὶ γιὰ κάθε τὶ ποὺἔχει σχέσι μὲ τὴν θεοσέβεια.

Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατ’ ἐπιτομὴν 377 ΕΠΕ 9,344-346

142. – Μὲ ποιὸν τρόπο κατορθώνεται τὸἀμετεώριστο στὴν προσευχή;

– Ἂν κάποιος ἀποκτήση τὸ φόνημα τοῦἐκλεκτοῦ Δαυΐδ, ποὺἔλεγε τὴν μιὰ φορά, «ἔβλεπα διαρκῶς τὸν Κύριό μου, διότι ἦταν ἐκ δεξιῶν μου, γιὰ νὰ μὴ σαλευθῶ» (Ψαλμὸς 15,8), καὶἄλλοτε, «οἱὀφθαλμοί μου πρόσεχαν συνεχῶς τὸν Κύριο, διότι αὐτὸς θὰ βγάλη τὰ πόδια μου ἀπὸ τὴν παγίδα» (Ψαλμὸς 24,15)… Τότε καταβάλλει περισσότερο καὶ σκληρότερο ἀγῶνα, γιὰ νὰ πετύχη τελειότερη τὴν θεοσέβεια καὶἔτσι νὰἐξασφαλίση αὐστηρότερη καὶἀκριβέστερη τὴν προσήλωσι.

Ἐπὶ πλέον ἂν φροντίση νὰἐφαρμόση τό, «Θὰ εὐλογῶ τὸν Κύριο σὲ κάθε καιρό, συνεχῶς ὁὕμνος του θἆναι στὸ στόμα μου» (Ψαλμὸς 33,1), ἢ τὸἄλλο, «Τὸ νόμο του θὰ μελετῶ μέρα καὶ νύχτα» (Ψαλμὸς 1,2) γιὰ νὰ μὴ βρίσκη ὁ νοῦς εὐκαιρία μετεωρισμοῦ μὲ αὐτὴν τὴν  πνευματικὴ μελέτη καὶἐξέτασι τῶν θελημάτων τοῦ Θεοῦ.

                                                                   Μ. Βασιλείου, Ὅροι κατ’ ἐπιτομὴν 306 ΕΠΕ 9, 384-386

143. Γιὰ τὴν προσευχή, ἀγαπητέ, ὑπάρχουν δύο τρόποι. Ὁἕνας εἶναι τῆς δοξολογίας μετὰ ταπεινοφροσύνης καὶὁ δεύτερος εἶναι τῆς παρακλήσεως. Ὅταν λοιπὸν προσεύχεσαι, μὴν ἀρχίζης μὲ τὴν παράκλησι. Ἀλλιῶς θὰ σὲὑποπτευθοῦν ὡς πρὸς τὴν διάθεσι, ὅτι δηλαδὴ προσεύχεσαι πιεζόμενος ἀπὸ τὴν ἀνάγκη.

Ἐσύ, λοιπόν, ξεκινώντας τὴν προσευχή, ξέχνα τὸν ἑαυτό σου, τὴν γυναῖκα καὶ τὰ παιδιά. Ἄφησε τὴν γῆ καὶ πέταξε στὸν οὐρανό. Παράτησε ὅλην τὴν κτίσι, ὁρατὴ καὶἀόρατη. Ξεκίνα μὲ τὴν δοξολογία τοῦ Δημιουργοῦ τῶν πάντων. Ὅταν δοξολογήσης αὐτόν, χωρὶς νὰ περιπλανᾶται ὁ νοῦς σου δῶθε κεῖθε, οὔτε μὲ εἰδωλολατρικὲς μυθολογίες, ἀλλὰ διαλέγοντας λόγια τῆς Γραφῆς, λέγε:

«Δοξολογῶ, Κύριε, ἐσένα τὸν μακρόθυμο καὶἀνεξίκακο, ποὺ κάθε μέρα μακροθυμεῖς γιὰ μένα τὸν ἁμαρτωλὸ καὶἔδωσες  ἄνεσι νὰ μετανοοῦμε. Γιαὐτὸν τὸ λόγο σιωπᾶς καὶ μᾶς ἀνέχεσαι, Κύριε, γιὰ νὰ δοξολογοῦμε ἐσένα ποὺ φροντίζεις γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ γένους μας. Μᾶς ἐπισκέφθηκες ἄλλοτε φοβερίζοντάς μας, ἄλλοτε μὲ παραινέσεις, ἄλλη φορὰ μὲ τοὺς προφῆτες καὶ τέλος μὲ τὴν παρουσία τοῦ Χριστοῦ. Διότι ἐσὺ μᾶς ἔπλασες κι ὄχι ἐμεῖς. Ἐσὺ εἶσαι ὁ Θεός μας».

Μ. Βασιλείου, Ἀσκητικαὶ διατάξεις ΕΠΕ 9,402-404

144.Ὅταν δοξολογήσης μὲ λόγια τῆς Γραφῆς, ὅπως μπορεῖς, καὶἀναπέμψης αἶνο πρὸς τὸν Θεό, τότε ξεκίνα ταπεινὰ νὰ λέγης,

«Κύριε,

ἐγὼ δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ συνομιλῶ μαζί σου,

διότι εἶμαι πολὺἁμαρτωλός».

Κι ἂν ἀκόμη δὲν γνωρίζης νἄχης πράξει κάτι φαῦλο, ἐσὺἔτσι πρέπει νὰ πῆς. Κανεὶς δὲν εἶναι ἀναμάρτητος, παρὰ μόνο ὁ Θεός. Διότι πολλὲς φορὲς ἐνῶἁμαρτάνουμε δὲν τὸἀντιλαμβανόμαστε. Γιαὐτὸὁἀπόστολος λέγει, «δὲν κατηγορῶ τὸν ἑαυτό μου γιὰ τίποτα, ἀλλὰ καὶ πάλι δὲν αἰσθάνομαι ἀκατηγόρητος» (Α’ Κορινθίους 4,4). Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι κάμνω ἁμαρτίες καὶ δὲν τὶς ἀντιλαμβάνομαι. Γιαὐτὸ καὶὁ προφήτης λέγει, «Ποιὸς ἀντιλαμβάνεται τὰ παραπτώματα;» (Ψαλμὸς 18,13). Ὥστε λοιπόν, δὲν ψεύδεσαι ὀνομάζοντας τὸν ἑαυτό σου ἁμαρτωλό. Ἐὰν βέβαια ἀντιλαμβάνεσαι, καὶ μόνο μαὐτὸἁμαρτάνεις λέγοντας ὅτι δὲν εἶσαι ἁμαρτωλός.

Καλλίτερα εἶναι νὰ λέγης ὅτι ἐγὼ εἶμαι χειρότερος ἀπὸὅλους τοὺς ἁμαρτωλοὺς διότι παραβαίνω τὸ θεῖο πρόσταγμα ποὺ λέγει, «Ὅταν τὰ κατορθώσετε ὅλα, νὰ λέτε ὅτι εἴμαστε ἄχρηστοι δοῦλοι, διότι πράξαμε ὅλα ὅσα ἔπρεπε νὰ κάνουμε» (Λουκᾶ 17,10). Ἔτσι πρέπει νὰ λέγης γιὰ τὸν ἑαυτό σου διαρκῶς, ὅτι «εἶμαι ἄχρηστος δοῦλος». Σὲἄλλο σημεῖο λέγει, «μὲ ταπεινοφροσύνη νὰ θεωρῆτε ὅλους ὅτι εἶναι ἀνώτεροί σας» (Φιλιππησίους 2,3). Νὰ προσεύχεσαι στὸ Θεὸ μὲ δέος καὶ ταπεινοφροσύνη.

Ὅταν λοιπὸν ἀπευθύνης ταπεινὰ λόγο καὶ πῆς, «Σεὐχαριστῶ, Κύριε, διότι μακροθύμησες γιὰ τὰ παραπτώματά μου καὶ μέχρι τώρα μὲἄφησες ἀτιμώρητο. Ἀπὸ παλιὰἔπρεπε νὰὑποστῶ πολλὲς τιμωρίες καὶ νὰ μὲἐκδιώξουν ἀπὸ κοντά σου, ἡἀνεξίκακη ὅμως φιλανθρωπία σου μακροθύμησε γιὰ μένα. Σεὐχαριστῶ, ἔστω κι ἂν δὲν ἔχω τόση ἀντοχή, ὥστε νὰ εὐχαριστήσω ἐπάξια τὴν ἀνξικακία σου».

Ὅταν λοιπόν, ὁλοκληρώσης αὐτὰ τὰ δύο μέρη, τῆς δοξολογίας καὶ τῆς ταπεινοφροσύνης, τότε νὰ παρακαλέσης γιὰὅποιο αἴτημά σου θέλεις. Μὴ ζητήσης ὅμως πλοῦτο, ὅπως σοῦ εἶπα νωρίτερα. Μὴ ζητήσης δόξα ἐπίγεια, οὔτε ὑγεία σώματος. Αὐτὸς ποὺ σὲἔπλασε, φροντίζει γιὰ τὴ σωτηρία σου. Γνωρίζει ποιὸ εἶναι τὸ συμφέρον σου, εἴτε ὑγιαίνοντας, εἴτε ἀσθενώντας. Νὰ παρακαλῆς γιὰ τὴν βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὅπως προστάχθηκες νὰ κάνης. Γιὰ τὶς ἀνάγκες τοῦ σώματος θὰ φροντίση αὐτός. Ὁ Βασιλιᾶς μας εἶναι ἀρχοντικότατος καὶἀγανακτεῖ, ἐὰν κάποιος ἀπὸ μᾶς τοῦ ζητήση κάτι τιποτένιο, ἐὰν ζητήση κάτι ποὺ δὲν ταιριάζει στὸ μεγαλεῖο του. Μὴν ἐπισύρης ἀγανάκτησι μὲ τὴν προσευχή σου, ἀλλὰ νὰ παρακαλέσης γιὰ τὸν ἑαυτό σου, ὅσα ἀξίζουν στὸν Θεό μας. Ὅταν παρακαλῆς αὐτὰ ποὺἀξίζουν στὸν Θεό, μὴν ἀπομακρυνθῆς, μέχρι νὰ τὰ λάβης.

Μ. Βασιλείου, Ἀσκητικαὶ διατάξεις ΕΠΕ 9,404-406

145. Πολλὲς φορὲς παρεκάλεσες, λέγεις, καὶ δὲν ἔλαβες. Αὐτὸ συνέβη διότι σίγουρα ἢ κακῶς παρεκάλεσες, ἢ μὲἀπιστία, ἢὀνειροπολώντας, ἢ ζήτησες αἰτήματα ποὺ δὲν ἦταν πνευματικὸ συμφέρον σου. Ἂν παρεκάλεσες πρὸς τὸ πνευματικὸ συμφέρον σου, μᾶλλον δὲν εἶχες ἐπιμονή. Λέγει στὴν Ἁγία Γραφή, «Μὲ τὴν ὑπομονὴ θὰ κερδίσετε τὶς ψυχές σας» (Λουκᾶ 21,19), καὶ «ὅποιος ὑπομένει μέχρι τέλους, αὐτὸς θὰ σωθῆ» (Ματθαίου 10,22).

Ὁ Θεὸς γνωρίζει καλὰ τὴν καρδιὰ τῶν προσευχομένων. Γιατὶ τότε λέγει ὅτι ὁ Θεὸς χρειάζεται τὴν αἴτησί μας; Σὲ τὶ χρειάζεται ἡ αἴτησί μας; Βεβαίως ὁ Θεὸς γνωρίζει ποιὰἀγαθὰἔχουμε ἀνάγκη, καὶὅλα τὰὑλικὰ μᾶς τὰ παρέχει πλούσια, γιὰ νὰ τὰἀπολαύσουμε. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἀγαθός, βρέχει γιὰ τοὺς δικαίους καὶ τοὺς ἀδίκους. Ἀνατέλλει τὸν ἥλιο γιὰ πονηροὺς καὶἀγαθούς, προτοῦ νὰ ζητήσουμε ἐμεῖς. Ἂν ὅμως δὲν ζητήσης μὲ κόπο καὶἐπιμονὴ πολλὴ τὴν πίστι, τὴν ἀρετή, καὶ τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν, δὲν τὰ λαμβάνεις.

Πρέπει πρῶτα νὰ ποθήσης, κι ἀφοῦ ποθήσης ὕστερα νὰ ζητήσης μὲ εἰλικρίνεια, μὲ πίστι καὶὑπομονή. Πρῶτα νὰ προσφέρης αὐτὰ ποὺ εἶναι ἀπὸ σένα, χωρὶς νὰ σὲ κρίνη ἡ συνείδησί σου σὲ τίποτα, ὅτι ζητᾶς δηλαδὴἀμελῶς ἢ ράθυμα, καὶ τότε θὰ λάβης, ὅταν θέλη ὁ Κύριος. Γνωρίζει καλλίτερα ἀπὸ σένα αὐτὰ ποὺ σὲ συμφέρουν.

Ἴσως γιαὐτὸἀναβάλλει τὴν δωρεά, ἐπιθυμώντας τὴν συντροφιά σου μαζί του, γιὰ νὰ γνωρίσης τὶ σημαίνει δῶρο Θεοῦ, καὶ νὰ τὸ φυλάξης μὲ σεβασμό. Διότι ὅποιος ἀποκτᾶ κάτι μὲ πολὺν κόπο, φροντίζει νὰ τὸ φυλάξη, μήπως χάνοντάς το, χάση καὶ τὸν πολὺ κόπο του. Ἂν περιφρονήση δὲ τὴν χάρι τοῦ Θεοῦ, θὰ γίνη ἀνάξιος τῆς αἰωνίου ζωῆς. Διότι τὶὠφέλησε τὸν Σολομῶντα ποὺἔλαβε σὲ σύντομο διάστημα τὴν χάρι τῆς σοφίας καὶ στὴ συνέχεια τὴν ἔχασε;

Μὴν ὀλιγοψυχῆς, λοιπόν, ἂν δὲν λάβης σύντομα τὸ αἴτημά σου. Διότι ἂν γνώριζε ὁἀγαθὸς Δεσπότης, ὅτι παίρνοντας γρήγορα τὴν χάρι, δὲν θὰ τὴν ἔχανες, θὰἦταν ἕτοιμος καὶ προτοῦ παρακαλέσης, νὰ σοῦ τὴν δωρίση.

Τώρα ὅμως ἀργοπορώντας σὲ προστατεύη.  

Μ. Βασιλείου, Ἀσκητικαὶ διατάξεις ΕΠΕ 9,414-416

146. Βλέποντας πρὸς ἀνατολὰς γιὰ τὶς προσευχές μας, λίγοι γνωρίζουμε, ὅτι μὲ τὴ στάσι μας ἀναζητοῦμε τὴν ἀρχαία πατρίδα, τὸν παράδεισο, τὸν ὁποῖο φύτευσε ὁ Θεὸς στὴν Ἐδέμ.

147.Ὀρθοὶ τελοῦμε τὴ λατρεία τῆς Κυριακῆς, ἀλλὰ τὸν λόγο δὲν τὸν γνωρίζουν ὅλοι. Αὐτὸ γίνεται ὄχι μόνο ἐπειδὴ συναναστηθήκαμε μὲ τὸν Χριστό. Ἢὅτι ὀφείλουμε νὰ ζητοῦμε τὰἄνω στὴν ἀναστάσιμη ἡμέρα ποὺ μᾶς δόθηκε ἡ χάρι καὶ τὴν ὑπενθυμίζουμε μὲ τὴ στάσι μας στὴν προσευχή. Ἀλλὰ φαίνεται κάπως ὅτι εἶναι καὶ εἰκόνα τοῦ προσδοκωμένου μέλλοντος αἰῶνος.

Μ. Βασιλείου, ΠερὶἉγίου Πνεύματος ΕΠΕ 10,460,18

148.Ἀναγκαστικὰ λοιπόν, ἡἘκλησία διδάσκει τὰ παιδιά της νὰ στέκονται ὄρθια κατὰ τὴν λατρεία τῆς Κυριακῆς. Μὲ τὴν συνεχῆὑπόμνησι τῆς αἰώνιας ζωῆς νὰ μὴν ἀμελοῦν γιὰ τὰ πνευματικὰἐφόδια ποὺἀπαιτοῦνται γιὰἐκεῖνο τὸ ταξίδι.

Τὸἴδιο καὶἡ περίοδος τῆς Πεντηκοστῆς εἶναι ὑπενθύμησι τῆς προσδοκωμένης μελλούσης ἀναστάσεως…

Διδάσκει ἡἘκκλησία νὰ προτιμοῦμε τὴν ὄρθια στάσι στὴν προσευχὴ κατὰ τὸ Πεντηκοστάριο, ὥστε μὲ τὴν πρακτικὴ αὐτὴὑπενθύμησι περίπου νὰ μεταθέτουμε τὸν νοῦ μας ἀπὸ τὰ παρόντα στὰ μέλλοντα.

Μ. Βασιλείου ΠερὶἉγίου Πνεύματος ΕΠΕ 10,462,6-20

149. «Μνημονευτέον γὰρ Θεοῦ μᾶλλον ἢἀναπνευστέον· καί, εἰ οἷόν τε τοῦτο εἰπεῖν, μηδὲν ἄλλο τι ἢ τοῦτο πρακτέον».

Προτιμότερο εἶναι νὰ μνημονεύουμε τὸν Θεό, μὲ τὴν προσευχή μας, παρὰ νὰἀναπνέουμε. Ἂν μπορῶ νὰ πῶ καὶ τοῦτο, θἄλεγα νὰ μὴν κάνουμε τίποτε ἄλλο ἀπὸ αὐτό.

Γρηγορίου Θεολόγου Λόγος ΚΖ 4 ΕΠΕ 4,16

150.Ἡ προσευχὴ καὶἡἀγρυπνία εἶναι καλό. Σὲ τοῦτο ἂς σὲ πείση ὁἀγρυπνῶν καὶ προσευχόμενος πρὸ τοῦ πάθους του Θεός.

Γρηγορίου Θεολόγου λόγος 14 ΕΠΕ 5,244,15

Γρηγορίου Θεολόγου

Ἐπιτάφια ἐπιγράμματα γιὰ τὴν μάννα του Νόνα

ποὺ πέθανε καθὼς προσευχόταν μέσα στὸ ναό

151.Ἡ Νόνα πέτυχε τὴν δόξα, συζύγου καὶ υἱοῦ, τέλος δὲ

καθὼς προσευχόταν στὸ ναὸ

παρέδωσε τ’ ἀγαπητό της σῶμα.

152.Ἡ Νόνα καλοτυχίζεται γιὰὅλα. Κι ἂν εἶναι πρέπον

τὸ τέλος της νὰ τὸ ποῦμε θάνατο,

πέθανε καθὼς προσευχόταν.

153. Εὐχές, στεναγμοί, νύχτες ἄϋπνες

καὶ δάπεδο ναοῦ μὲ δάκρυα μουσκεμένο

τέτοιο τέλος τῆς ζωῆς σου, ἁγία Νόνα, σοῦ πρόσφεραν,

στὸ ναὸ νὰ δεχτῆς τὴν ψῆφο τοῦ θανάτου.

154. Μπορεῖς ν’ ἀμφισβητήσης ἄλλες ἀρετὲς τῆς Νόνας,

δὲν μπορεῖς ὅμως νὰ πῆς γιὰ τὰ μέτρα τῆς προσευχῆς της,

ἀπόδειξι τὸ τέλος της, ἦλθε ἐνῶ προσευχόταν.

155. Πῶς πέθανε ἢ πῶς ἦλθε τὸ ξακουστὸ τέλος

τῆς μάννας μου;

ἐνῶ προσευχόταν ἡ ψυχή της ἔφυγε πρὸς τὸν Θεό.

156. Ἐδῶ προσευχομένη ἡ ψυχὴἄφησε τὸ σῶμα τῆς Νόνας

ἀπὸ δῶ πέταξε ἡ Νόνα ἀφήνοντας τὸ σῶμα.

157. Δὲν πέθανε ἡ Νόνα ἐκτὸς τοῦ εὐωδιαστοῦ ναοῦ

πρῶτος ἅρπαξε τὴ φωνή της ὁ βασιλιᾶς Χριστός

καθὼς προσευχόταν. Ποθοῦσε μὲ προσευχὴ νὰ τελειώση

αὐτὴν τὴ ζωή, τέλος ἁγνότερο ἀπὸ κάθε θυσία.

158.Ἐδῶ κάποτε ἐνῶ προσευχόταν

ὑψώθηκε ὁ νοῦς τῆς Νόνας

ὥσπου ἀκολούθησε κι ἡ ψυχὴ στὸ πέταγμά του

καθὼς δὲ προσευχόταν πέθανε δίπλα στὴν Τράπεζα,

ὦ εὐσεβεῖς, γράψτε τὸ θαῦμα τοῦτο γιαὐτοὺς ποὺ θἄρθουν.

159.Ὄχι ἀσθένεια, οὔτε γηρατειῶν ἀδυναμία μὰ οὔτε θλῖψι,

ἂν καὶ γερασμένη, δὲν σὲ δάμασε, μάννα μου,

ἄτρωτη, λαμπάδα ὄρθια πρὸ τῆς ἁγίας Τραπέζης

εὐχομένη, παρέδωσες, Νόνα, στὸ Χριστὸ τὴ φωνή σου.

160.Ἡ Νόνα τοῦ Φιλτάτιου. Ποῦ πέθανε; Σαὐτὸν τὸ ναό.

Πῶς; Προσευχομένη. Σὲ τὶἡλικία; Γερόντισσα.

Ὢ εὐτυχισμένη ζωή, ὢἅγιος θάνατος!

Γρηγορίου Θεολόγου Ἐπιτάφια: 68,72,75,77,79,80,83,86,93,99

ΕΠΕ 11,216,220,222,224,226,226,228,234,238

161. Τὸ κυριώτερο ἀπὸὅλα εἶναι νὰἐπιμένουμε στὴν προσευχή.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 3η  ΕΠΕ 7,50,3

162. Μᾶς προτρέπει ὁ Κύριος νὰ προσευχόμαστε μὲ θάρρος, ἀδιαλείπτως καὶ μὲἐπιμονὴ ζητώντας τὴν βοήθεια τῆς χάριτός του.

Αὐτὸς ἦλθε γιὰ τοὺς ἁμαρτωλούς, γιὰ νὰ τοὺς ἐπιστρέψη κοντά του καὶ νὰ γιατρέψη ὅσους πιστέψουν σαὐτόν.

Μακαρίου Αἰγυπτίου Ὁμιλία 4η ΕΠΕ 7,94

163.Ὅταν προσευχόμαστε στὸν Κύριο, χρειαζόμαστε κόπο, μεράκι, νηφαλιότητα, πολλὴ προσοχή, ἀδιαλλαξία καὶ θράσσος, γιὰ νὰ μπορέσουμε νὰ ξεπεράσουμε τὶς γήϊνες ἐπιθυμίες, τὶς παγίδες, τὰ δόκανα τῶν ἡδονῶν καὶ τὶς τρικυμίες τοῦ κόσμου. Νὰ μπορέσουμε νὰ γλυτώσουμε ἀπὸ τὶς ἐπιθέσεις τῶν πονηρῶν πνευμάτων.

Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο θὰ γνωρίσουμε καλά, πόσο ἄγρυπνα καὶ μὲ ποιὰἑτοιμότητα πίστεως καὶἀγάπης οἱἅγιοι ἀπέκτησαν στὶς ψυχές τους τὸν οὐράνιο θησαυρό, δηλαδὴ τὴν δύναμι τοῦἁγίου Πνεύματος, αὐτὸ ποὺ εἶναι ὁἀρραβώνας τῆς βασιλείας.

Μακαρίου Αἰγυπτίου Ὁμιλία 5η ΕΠΕ 7,124

164.Ὅποιοι πλησιάζουν τὸν Κύριο, γιὰ νὰ προσευχηθοῦν, ὀφείλουν νὰ προσεύχονται ἥσυχα, εἰρηνικά, εὐπρεπῶς καὶὄχι μὲἀπρεπεῖς καὶ συγκεχυμένες κραυγές. Νὰ προσεύχονται μὲ πνευματικὸ πόνο καὶ μὲ νηφάλιους λογισμούς.

Μακαρίου Αἰγυπτίου Ὁμιλία 6η ΕΠΕ 7,134

165. Τὸἀληθινὸ θεμέλιο τῆς προσευχῆς εἶναι τοῦτο. Νὰ προσέχης τοὺς λογισμοὺς καὶ νὰ προσεύχεσαι ἥσυχα καὶ εἰρηνικά, ὥστε νὰ μὴ σκανδαλίζονται οἱἄλλοι.

Ὁ προσευχόμενος κατὰ τέτοιον τρόπο ἂν δεχθῆ τὴν χάρι τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν τελειότητα ποὺ δίνει μέχρι τέλους, ἀθόρυβα θὰ οἰκοδομήση πολὺ τοὺς πολλούς, «διότι ὁ Θεὸς δὲν θέλει τὴν ἀκαταστασία, ἀλλὰ τὴν εἰρήνη» (Α’ Κορινθίους 14,33).

Ὅποιος προσεύχεται μὲ κραυγές, (σὰν τοὺς αἱρετικούς) μοιάζει πιὸ πολὺ μὲ «λοχία» ποὺ δίνει παραγγέλματα, χωρὶς νὰ μπορῆ νὰ προσεύχεται παντοῦ, οὔτε στὶς ἐκκλησίες, οὔτε στὰ χωριά, παρὰ μόνο στὶς ἐρημιὲς κατὰ τὸ θέλημά του. Ὅσοι ὅμως προσεύχονται ἥσυχα, οἰκοδομοῦν τοὺς πάντες καὶ σὲ κάθε τόπο.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 6η ΕΠΕ 7,136-138

166.Ἀρχίζει κάποιος ἀδελφὸς νὰ προσεύχεται. Ἡ καρδιά του γεμίζει μὲ θεία ἐνέργεια. Ἡ ψυχή του εὐφραίνεται μὲ τὸν Κύριο, ὅπως ἡ νύμφη μὲ τὸ νυμφίο, καθὼς λέγει ὁ προφήτης Ἡσαΐας, «ὅπως εὐφραίνεται ὁ νυμφίος μὲ τὴ νύμφη, ἔτσι θὰ εὐφρανθῆὁ Κύριος μὲ σένα» (Ἡσαΐα 62,5).

Συμβαίνει δὲἐνῶἀσχολῆται συνεχῶς μὲ τὴν προσευχή, σὲ μιὰ στιγμὴ νὰ παραδοθῆ τόσο, νὰἁρπαχθῆὁἐσωτερικὸς ἑαυτός του καὶ νὰἀνεβῆ σὲἄπειρο βάθος τῆς ἄλλης ζωῆς μὲ πολλὴν γλυκύτητα. Εὑρισκόμενος ἐκεῖ παραξενεύεται ὁ νοῦς, ἀφοῦ εἶναι μετέωρος καὶ σὲἁρπαγή. Τόσο δέ, ὥστε σὲ κείνη τὴν περίστασι νὰ ξεχάση ἐντελῶς τοὺς λογισμοὺς τοῦἐπιγείου φρονήματος, ἐπειδὴ χόρτασε ἡ σκέψι του καὶ αἰχμαλωτίσθηκε ἀπὸ  θεῖα καὶἐπουράνια, σὲἀπέραντα καὶἀκατάληπτα πράγματα, σὲ τόσο θαυμαστά, ποὺ εἶναι ἀδύνατο νὰ τὰ περιγράψη ἀνθρώπινο στόμα. Ἐκείνη τὴν ὥρα θὰ μποροῦσε νὰ εὐχηθῆ καὶ νὰ πῆ, «μακάρι νὰἔφευγε στὸν οὐρανὸ καὶἡ ψυχὴ μαζὶ μὲ τὴν εὐχή».

Μακαρίου Αἰγυπτίου Ὁμιλία 8η ΕΠΕ 7,152

167. Προσεύχεται ἕνας ἁπλὸς χριστιανὸς καὶ γονατίζοντας εἰσέρχεται ὁ νοῦς του σὲ πνευματικὴἀνάπαυσι. Ὅσο δὲ σκάβει βαθύτερα, γκρεμίζεται τὸ τεῖχος τῆς κακίας, ποὺἀντιστέκεται καὶἔτσι βλέπει φῶς καὶἀποκτᾶ σοφία. Αὐτὸν τὸ χῶρο δὲν μποροῦν νὰ τὸν νοιώσουν ἢ νὰ γνωρίσουν ἀξιωματοῦχοι,  σοφοί, ἢ ρήτορες. Δηλαδὴ τὴν λεπτότητα αὐτῶν τῶν ἐννοιῶν, ἐπειδὴἀσχολεῖται μὲ θεῖα μυστήρια.

Ὅπως καὶἕνας ἄπειρος ἀπὸ μαργαριτάρια δὲν ξέρει νὰ τὰἀξιολογήση, ἀφοῦ δὲν ἔχει ἐμπειρία ὁἄνθρωπος. Οἱ χριστιανοί, λοιπόν, αὐτὰ ποὺὀνομάζονται ἔνδοξα τῆς γῆς τὰ συχαίνονται καὶ τὰ θεωροῦν κοπριά, ὅταν τὰ συγκρίνουν μὲ τὸ πνευματικὸ μεγαλεῖο ποὺ λειτουργεῖ μέσα τους.

Μακαρίου Αἰγυπτίου Ὁμιλία 15η ΕΠΕ 7,248

168.Ὁ χριστιανὸς ὀφείλει νὰἐπιμένη στὴν προσευχή, γιὰ νὰἔλθη ὁ Κύριος  μέσα του. Νὰ τὸν ὁλοκληρώση, νὰ τὸν δυναμώση στὴν ἐφαρμογὴ τῶν ἐντολῶν καὶ νὰ κατοικήση στὴν ψυχή του.

Σὰν ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι νὰ πράττη κάποια στιγμὴ εὔκολα, ὅσα ἀκούει δύσκολα. Ἔτσι θὰ συνηθίση τὸἀγαθὸ καὶ νὰ μνημονεύη τὸν Κύριό του ἀναμένοντάς τον μὲ πολλὴἀγάπη.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 19η ΕΠΕ 7,344

169. Νὰ προσευχόμαστε ὄχι τυπικὰ μὲ μιὰ συγκεκριμένη στάσι τοῦ σώματος, οὔτε φωνασκώντας, οὔτε μόνο σιωπηλά, οὔτε μόνο γονατισμένοι, ἀλλὰ νὰ περιμένουμε τὸν Θεὸ μὲ νηφαλιότητα. Πότε θὰἐμφανισθῆ καὶ θὰἐπισκεφθῆ τὴν ψυχή μας ἀπὸ πολλὰ μονοπάτια καὶ ποκιλία ἀφορμῶν.

Ὅταν χρειάζεται σιωποῦμε, κι ὅταν χρειάζεται κραυγάζουμε. Ἕνα εἶναι τὸἀπαραίτητο. Ὁ νοῦς μας νὰ εἶναι ἀφοσιωμένος στὸν Θεό.

Ὅπως τὸ σῶμα, ὅταν ἐργάζεται κάτι, εἶναι προσηλωμένο ἐξ ὁλοκλήρου στὸἔργο του καὶὅλα τὰ μέλη του βοηθοῦνται μεταξύ τους, ἔτσι καὶἡ ψυχὴ πρέπει νὰ εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου παραδομένη στὴν προσευχή καὶ στὴν ἀγάπη πρὸς τὸν Κύριο. Νὰ μὴν περιπολοῦν οἱ λογισμοί της, ἀλλὰ μὲὅση δύναμι ἔχει νὰ σπεύδη, συμμαζεύοντας τὸν ἑαυτό της καὶὅλους τοὺς λογισμούς της κοντὰ στὸν Χριστό.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 33η ΕΠΕ 7,512

170.Ἕνας ἔμπορος δὲν χρησιμοποιεῖ μόνο μιὰ μέθοδο γιὰ νὰ αὐξήση τὰ κέρδη του, ἀλλὰ προσπαθεῖ νὰ τὰ πολλαπλασιάση μὲ ποικίλους τρόπους. Χρησιμοποιεῖ πότε τὸν ἕνα καὶ πότε τὸν ἄλλο. Ἀπὸἐκεῖνον ποὺ δὲν κέρδισε τίποτε, σπεύδει στὸν πιὸ κερδοφόρο.

Ἔτσι ὀφείλουμε νὰ προσπαθοῦμε κι ἐμεῖς. Νὰ εὐτρεπίζουμε τὴν ψυχή μας μὲ ποικιλία καὶ τέχνη, γιὰ νὰ κερδίσουμε τὸ πραγματικὸ καὶ μεγάλο κέρδος. Αὐτὸ εἶναι ὁ Θεὸς ποὺ μᾶς διδάσκει πῶς νὰ προσευχόμαστε ἀληθινά. Μὲ τὴν προσευχὴ θὰἀναπαυθῆὁ Κύριος στὴν ἀγαθὴ προαίρεσι τῆς ψυχῆς. Θὰ τὴν καταστήση ἔνδοξο θρόνο του. Θὰἐνθρονισθῆ καὶ θὰἀναπαυθῆ σαὐτήν.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 33η ΕΠΕ 7,514

171. Κεφαλαιῶδες γεγονὸς κάθε ἀγαθῆς προσπάθειας καὶ κορυφαῖο ἀπὸ τὰ κατορθώματα εἶναι ἡἐπιμονὴ στὴν προσευχή. Μὲ αὐτὴν μποροῦμε νὰἀποκτήσουμε καὶ τὶς ἄλλες ἀρετὲς μὲ τὴν παράκλησί μας πρὸς τὸν Θεὸ μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου.

Μὲ τὸ θεμέλιο τῆς προσευχῆς ἀποκτᾶται ἀπὸ τοὺς ἀξίους ἡ κοινωνία τους μὲ τὸν Θεὸ καὶ τὴν πνευματικὴἐνέργεια. Ἀκόμη δὲ καὶὁ σύνδεσμος τῆς διαθέσεως τοῦ νοῦἀποκτᾶται μὲ τὸν Κύριο μέσα σὲἀγάπη ἀνέκφραστη.

Αὐτὸς ποὺἀναγκάζει μὲ τὸν καιρὸ τὸν ἑαυτό του στὴν προσευχή, καίγεται ἀπὸ τὴν πνευματικὴἀγάπη μὲ θεῖο ἔρωτα καὶ πόθο φλογερὸ πρὸς τὸν Θεό. Αὐτὸς ὑποδέχεται τὴν χάρι τῆς ἁγιαστικῆς τελειότητος τοῦ Πνεύματος.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 40η ΕΠΕ 7,554

172.Ὅταν ὑψώνης πρὸς τὸν οὐρανὸ τὰ χέρια τοῦ νοῦ σου

 καὶ τὸν λογισμό σου γιὰ προσευχή,

γιὰ νὰ προσκολληθῆς στὸν Κύριο,

τότε ὁ σατανᾶς γίνεται

 κατώτερος ἀπὸ τοὺς λογισμούς σου.

Ὅπως στὴν Ἰεριχὼ τὰ τείχη ἔπεσαν μὲ τὴ δύναμι τοῦ Θεοῦ, ἔτσι καὶ τώρα τὰ τείχη τῆς κακίας ποὺἐμποδίζουν τὸ νοῦ σου καὶ οἱ πόλεις τοῦ σατανᾶ καὶ οἱἐχθροί σου θὰἐξολοθρευθοῦν μὲ τὴ δύναμι τοῦ Θεοῦ.

Μακαρίου Αἰγυπτίου, Ὁμιλία 50η ΕΠΕ 7,652

173. Μὴν περιφανευθῆς, ἂν τρέξουν δάκρυα κατὰ τὴν προσευχή σου. Διότι ὁ Χριστὸς ἄγγιξε τὰ μάτια τῆς ψυχῆς σου καὶ εἶδες νοερῶς.

174.Ὑπάρχουν πολλοὶ τρόποι προσευχῆς. Ὁ καθένας εἶναι διαφορετικὸς ἀπὸ τὸν ἄλλο. Ὅμως κανένας δὲν εἶναι βλαβερός. Ἐκτὸς βέβαια καὶ δὲν εἶναι προσευχή, ἀλλὰἐργασία σατανική.

175. Στὸν καιρὸ ποὺἔχεις μνήμη Θεοῦ, νὰ πολλα-πλασιάζης τὴν προσευχή σου, ὥστε ὅταν θἄρθη καιρὸς πνευματικῆς ξηρασίας, νὰ σὲὑπενθυμήση ὁ Θεός.

176.Ὅποιος προσεύχεται συνετά, ὑπομένει ὅλα ὅσα ἀκολουθοῦν. Ὅποιος ὅμως μνησικακῆ, αὐτὸς ἀκόμη δὲν προσευχήθηκε καθαρά.

177. Προτιμότερο εἶναι νὰ προσεύχεσαι πολὺ μὲ σεμνότητα γιὰ τὸν πλησίον σου, παρὰ νὰ τὸν ἐλέγχης γιὰ κάθετὶ ποὺ πράττει.

178.Ὅποιος θέλει νὰ νικήση τοὺς πειρασμοὺς χωρὶς προσευχὴ καὶὑπομονή, δὲν θὰ τοὺς διώξη, ἀλλὰ θὰ περιπλεχθῆ περισσότερο μαὐτούς.

179. Καθαρὴ συνείδησι γίνεται μὲ τὴν προσευχή. Ἀλλὰ καὶ καθαρὴ προσευχὴ πετυχαίνεται μὲ τὴν συνείδησι. Διότι τὸ καθένα ἔχει τὴν ἀνάγκη τοῦἄλλου.  

Μάρκου Ἐρημίτη

Περὶ τοῦ Πνευματικοῦ Νόμου  ΙΒ’, ΙΘ’, ΚΓ’,ΡΙΕ’,ΡΛΓ’,190, 199. ΜignePG 65,929-908

180.Ὅποιος προσεύχεται, αὐτὸς εἶναι μακριὰἀπὸ τὴν ἀπόγνωσι.

181. Δὲν ὑπάρχει προσευχὴ χωρὶς νοερὴἐπίκλησι. Ὅταν δὲἡ διάνοιά μας προσεύχεται ἀπερίσπαστα, τότε ἀκούει ὁ Κύριος.

182.Ἡ προσευχὴ λέγεται ἀρετή, ἔστω κι ἂν εἶναι μητέρα της. Διότι ἡ προσευχὴ γεννᾶ τὶς ἀρετές, ὅταν συναντήση τὸν Χριστό.

183.Ἂν πετύχουμε κάτι πνευματικὸ χωρὶς προσευχὴ καὶἀγαθὴἐλπίδα, αὐτὸ στὴν συνέχεια θὰ καταντήση βλαβερὸ καὶἀτελές.

184. Καλλίτερα εἶναι νὰ προσκολληθῆς στὸν Θεὸ μὲ τὴν προσευχὴ καὶ τὴν ἐλπίδα, παρὰ νὰ θυμᾶσαι ἐξωτερικὰ πράγματα, ἔστω κι ἂν εἶναι ὠφέλιμα.

185. Νὰἔχης ὑπομονετικὴ προσευχὴ γιὰ κάθε πρᾶγμα, διότι δὲν μπορεῖς νὰ κάνης τίποτε χωρὶς τὴν προσευχή.

186. Τίποτε δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήση περισσότερο ἀπὸ τὴν προσευχή, ὅπως πάλι τίποτε δὲν εἶναι ὠφελιμότερο ἀπὸ τὴν προσευχή, γιὰ νὰ εὐαρεστήσουμε τὸν Θεό.

187. Προσευχὴἀφοσιωμένη εἶναι σημάδι φιλοθεΐας γιὰ τὸν προσευχόμενο. Ὅταν ὅμως ἔχουμε κατὰ τὴν προσευχὴἀμέλεια καὶ ρεμβασμό, τότε αὐτὸ εἶναι ἀπόδειξι φιληδονίας.

188.Ὅποιος προσεύχεται, ἢἀγρυπνᾶ, ἢ μακροθυμεῖ χωρὶς πόνο, αὐτὸς εἶναι φανερὸὅτι εἶναι μέτοχος ἁγίου Πνεύματος. Ὅποιος ὅμως θλίβεται μὲ αὐτὰ καὶ τὰὑπομένη θεληματικά, γρήγορα κι αὐτὸς θὰ πετύχη τὴν βοήθεια.

189. Καλὸ εἶναι νὰὠφελοῦμε μὲ λόγια ὅσους μᾶς ἐρωτοῦν. Εἶναι καλλίτερο ὅμως νὰ τοὺς βοηθοῦμε μὲ τὴν ἀρετὴ καὶ τὴν προσευχή μας. Ὅποιος μὲ αὐτὰ προσφέρει τὸν ἑαυτό του στὸ Θεό, αὐτὸς μὲ τὴν προσφορά του βοηθεῖ καὶ τὸν πλησίον του.

190.Ἂν θέλης νὰ βοηθήσης μὲ λίγα λόγια κάποιον φιλομαθῆ, ὑπόδειξέ του νὰἔχη πίστι ὀρθὴ καὶ προσευχή, καθὼς καὶὑπομονὴ γιὰὅσα θὰἀκολουθήσουν. Ὅλα τὰὑπόλοιπα καλὰὑπάρχουν μέσα σὲ αὐτά.

191.Ὅσα λέμε ἢ πράττουμε ἐκτὸς προσευχῆς, στὸ τέλος ἀποδεικνύονται ἢἐσφαλμένα ἢ βλαβερά. Ἀποδεικνύουν δὲ καὶἐμᾶς στὰ πράγματα, ὅτι δὲν γνωρίζουμε τίποτα.

192.Ὅπως ἡ βροχή, ὅταν πέση στὴ γῆ, παρέχει στὰ φυτὰ ξεχωριστὲς γεύσεις, δηλαδὴ γλυκύτητα στὰ γλυκά, καὶ πικράδα στὰ πικρά. Ἔτσι καὶἡ θεία χάρι ἐρχομένη στὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων χαρίζει κατάλληλες ἐνέργειες ἀρετῶν. Σαὐτὸν ποὺ πεινᾶ γιὰ Χριστό, γίνεται τροφή. Σαὐτὸν ποὺ διψᾶ γίνεται νερὸ γλυκύτατο. Σαὐτὸν ποὺ κρυώνει γίνεται ἔνδυμα. Σαὐτὸν ποὺ κουράζεται γίνεται ἀνάπαυσι. Σαὐτὸν ποὺ προσεύχεται γίνεται ἐλπίδα καρδιακή. Καὶ σαὐτὸν ποὺ πενθεῖ γίνεται παρηγοριά.

193.Ὅταν εἴμαστε σὲ πολεμικὴἐπίθεσι τῶν παθῶν, τότε πρέπει νὰ προσευχόμαστε καὶ νὰὑπακοῦμε. Μὲ αὐτὴν τὴ βοήθεια μόλις καὶ μποροῦμε νὰ πολεμήσουμε τὸν ἐσωτερικὸ πόλεμο.

194.Ὅποιος πολεμᾶ τὸ θέλημά του μὲ προσευχὴ καὶὑπακοή, εἶναι ἀθλητὴς μὲ καλὴ πολεμικὴ μέθοδο. Αὐτὸς ἀποδεικνύει ὅτι ἀσκεῖ τὴν πνευματικὴ πάλη ἀπὸ τὴν ἀποχὴ τῶν αἰσθητῶν.

195. Εἶναι καλὸ νὰ κρατοῦμε τὴν περιεκτικότερη ἐντολή. Δηλαδὴ νὰ μὴν μεριμνοῦμε ἢ νὰ προσευχόμαστε ἀναλυτικὰ γιὰ τὸ καθένα, ἀλλὰ νὰ ζητοῦμε μόνο τὴν βασιλεία τοῦ Θεοῦ σύμφωνα μὲ τὸν λόγο τοῦ Χριστοῦ. Ἐὰν δὲ φροντίζουμε γιὰ κάθε ἀνάγκη, τότε ὀφείλουμε νὰ προσευχόμαστε ξεχωριστὰ γιὰ τὸ καθένα…

196. Αὐτὸν ποὺὑποκλέπτει τὴν ἐντολὴ τῆς προσευχῆς, τὸν ἀκολουθοῦν ἀτοπώτερες παρακοές. Δηλαδὴἡ καθεμιὰ τὸν παραπέμπει σὰν δέσμιο στὴν ἄλλη.

Μάρκου Ἐρημίτου Περὶ τῶν νομιζόντων, ὅτι θὰ δικαιωθοῦν ἀπὸ τὰἔργα τους, ΚΔ’,ΛΑ’,ΛΓ’,ΛΔ’,ΛΖ’,ΠΖ’,ΠΗ’,90,91,93,94,Ρ’,ΡΘ’,ΡΜΖ’,ΡΜΗ’,ΡΝΔ’, ΡΝΕ’  Μigne ΡG65,933-953    

197.Ἡ προσευχὴ εἶναι ἀξία τῶν οὐρανῶν.

Ἰω Χρυσ Εἰς τὸν 4^ον Ψαλμὸν, ΕΠΕ 5,140,11

198. Δόξα σὲ σένα, Κύριε. Δόξα σὲ σένα, ἅγιε. Δόξα σὲ σένα βασιλιᾶ. Διότι μᾶς ἔδωσες τροφές, γιὰ νὰ εὐφρανθοῦμε. Γέμισέ μας μὲ Πνεῦμα ἅγιο, γιὰ νὰ εὑρεθοῦμε ἐνώπιόν σου, ἀφοῦ πράξουμε τὸ θέλημά σου. Τότε νὰ μὴν εἴμαστε ντροπιασμένοι, ὅταν θὰἀποδίδης στὸν καθένα σύμφωνα μὲ τὰἔργα του.

Ἰω Χρυσ Εἰς Ματθαῖον ὁμ. ΝΕ’ ΕΠΕ 11,226,23-26

199. Χρειάζεται πολλὴ προσευχή, γιὰ νὰ μπορέσουμε ἔστω καὶ λίγο νὰ εἰσέλθουμε στὸ βάθος τῶν νοημάτων τῆς Ἁγίας Γραφῆς.

Ἰω Χρυσ Εἰς Ἰωάννην ὁμ ΚΑ’ ΕΠΕ 13,28,6-8

200.Ἐὰν ἔχης παιδιά, ξύπνα τα καὶ αὐτά. Ἂς γίνη μὲὅλα αὐτὰ τὸ σπίτι σου Ἐκκλησία μέσα στὴ νύχτα. Ἂν ὅμως εἶναι ἀκόμη μικρὰ καὶ δὲν ἀντέχουν στὴν ἀγρυπνία, ἂς ποῦν μία ἢ καὶ δύο προσευχές. Ὕστερα ἂς σταματήσουν. Μόνο ξύπνα τα. Μόνο νὰἀποκτήσουν αὐτὴν τὴν συνήθεια. Τίποτε δὲν ὑπάρχει καλλίτερο ἀπὸ αὐτὸ τὸ ταμεῖο, τὸὁποῖο δέχεται τέτοιες προσευχές…100

Πίστεψέ με. Δὲν καθαρίζει τόσο ἡ φωτιὰ τὴν σκουριά, ὅσο ἡ νυκτερινὴ προσευχή. Αὐτὴ καθαρίζει τὴν σκουριὰ τῶν ἁμαρτημάτων μας.

Ἰω Χρυσ Εἰς Πράξεις ὁμ ΚΣΤ’ ΕΠΕ 16^Α ,100 καὶ 102

201. Μεγάλα εἶναι τὰ χαρίσματα τῆς προσευχῆς καὶ τὰ κατορθώματά της δὲν σβύνουν. Ὅπου κι ἂν στρέψη κάποιος τὰ μάτια τῆς διανοίας του, δὲν θὰ βρῆ τίποτε πολυτιμώτερο ἀπὸ τὴν προσευχή.

Ἡ προσευχὴ κατεύθυνε τὸν Νῶε καὶ τὸν διατήρησε ἀναυάγητο ἀπὸ τὸν θεόσταλτο κατακλυσμό.

Ἡ προσευχὴἔλυσε τὴν στείρωσι τῆς Ἄννας καὶ τὴν ἀπάλλαξε μὲ παράδοξο τρόπο ἀπὸ τὴν κατάρα τῆς ἀτεκνίας.

Ἡ προσευχὴ τοῦἸωνᾶἔκαμε εὐκτήριο οἶκο τὴν κοιλιὰ τοῦ κήτους καὶ κατέστησε ἄτρωτη τὴν πόλι γιὰ τοὺς Νινευΐτες.

Ἡ προσευχὴ δώρησε δεκαπέντε χρόνια ζωῆς στὸν βασιλιᾶἘζεκία.

Καὶ γιὰ νὰ μὴ μακρύνω τὸν λόγο, γιὰ τὸ πόσα μπορεῖἡ προσευχή, ἂς φέρουμε ἀνάμεσά μας τὸν ἴδιο τὸν Κύριο, ὁὁποῖος ἔπραξε καὶ δίδαξε. Ὁ Χριστὸς δὲν προσευχήθηκε μόνο, ἀλλὰ καὶ προέτρεψε νὰ προσευχόμαστε, ὅπως μποροῦμε νὰ τὸν ἀκούσουμε νὰ λέη στοὺς μαθητάς του, «Ὅταν προσεύχεσθε, νὰ λέτε, Πάτερ ἡμῶν, ὁἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου» (Ματθαίου 6,9-10). Νὰ τὸν παρακαλᾶτε, ὅπως τὰ παιδιὰ τὸν πατέρα τους. Νὰ τὸν περιμένετε ὅπως οἱ στρατιῶτες τὸν βασιλιᾶ τους, ἀφοῦ πολιτογραφηθήκατε στὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Δεσποτικὸὄνομα, μὴν ἐπικαλῆσθε κανένα ἄλλο.

ΤΑ ΜΙΚΡΑ

ἀββᾶ Δωροθέου ΕΠΕ 12,324 καὶ 378

ἀββᾶ Δωροθέου ΕΠΕ 12,490

ἀββᾶ Δωροθέου ΕΠΕ 12,504

ἀββᾶ Δωροθέου ΕΠΕ 12,514

ΚΕΝΟΔΟΞΙΑ

Μ. Βασίλειος ΕΠΕ 9,466

ΠΑΡΡΗΣΙΑ ΕΠΕ 12,344

4 ΡΗΜΑΤΑ ΕΠΕ 12,350

ΚΑΤΑΚΡΙΣΙ ΕΠΕ 12,378

ΤΑΠΕΙΝΩΣΙ ΕΠΕ 7,352