Η οριστική επίλυση του Χριστολογικού ζητήματος
Αγαπητοί μου αδελφοί!
Οι σπουδαίοι πατέρες οι οποίοι τιμώνται σήμερα, γενικά παραμένουν άγνωστοι. Μνημονεύονται όλοι μαζί, συνολικά 630, πάντοτε μια Κυριακή του Ιουλίου. Αξίζει η αναφορά στο έργο τους στο σημερινό μας κήρυγμα και πιστεύω ότι θα αντιληφθείτε γιατί.
Όπως θα γνωρίζετε, οι Οικουμενικές Σύνοδοι, εκτός από διάφορα σημαντικά εκκλησιαστικά θέματα τα οποία ρύθμισαν, αποφάσισαν και την οριστική διατύπωση των δογμάτων. Λέγοντας δόγματα εννοούμε τις θεμελιώδεις αλήθειες της πίστης μας. Είναι οι οδοδείκτες, είναι αυτά που μας κάνουν Χριστιανούς και στρέφουν τον αγώνα μας προς την σωστή κατεύθυνση.
Οι Άγιοι Ιεράρχες οι οποίοι το 451 συγκεντρώθηκαν στην Χαλκηδόνα, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, είχαν να αντιμετωπίσουν πλανεμένες αντιλήψεις για το ποιος είναι ο Χριστός. Την Εκκλησία ταλαιπωρούσαν δύο αιρέσεις αντίθετες, αυτή που υποστήριζε πως ο Χριστός είναι μόνο Θεός και εκείνη που νόμιζε πως ήταν τέλειος μεν αλλά άνθρωπος μόνο. Και η Σύνοδος ξεκαθάρισε πως είναι Θεάνθρωπος και έχει δύο φύσεις.
Αδελφοί μου, τα δόγματα φανερώνουν τι είδους Χριστιανοί είμαστε. Τι σημαίνει ότι ο Χριστός μας είναι Θεάνθρωπος; Ποιά σημασία έχει αυτό για εμάς; Και όμως, από το πώς θα βιώσουμε αυτή την αλήθεια εξαρτάται η ποιότητα της πίστης μας. Το αν σκεφτόμαστε και πράττουμε σύμφωνα με τις δύο φύσεις του Χριστού καθορίζει αν η χριστιανική μας ζωή είναι υγιής ή άρρωστη.
Οι Πατέρες που γιορτάζουμε σήμερα γνώριζαν πολύ καλά, με τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, ότι στο Πρόσωλο του Ιησού μπόρεσαν να συνυπάρχουν η θεϊκή με την ανθρώπινη φύση χωρίς η μία να επηρεάζει την άλλη. Οι λέξεις που χρησιμοποίησαν για να περιγράψουν το φαινόμενο ήταν ασύγχυτες (δηλαδή χωρίς να μπερδεύονται ή να συγχωνεύονται) και αδιαίρετες (χωρίς να αλοχωρίζονται και να διασπώνται).
Μά, πώς γίνεται αυτό; Πώς είναι δυνατόν να μην παραμερίζει η μία φύση την άλλη; Πώς συνεργάζονται; Αυτές είναι πολύ λογικές απορίες, μόνο που εδώ
έχουμε καταστάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες της λογικής μας. Και ευτυχώς. Διότι μόνο έτσι θα μπορούσαμε να σωθούμε.
Γιατί; Διότι ο Θεός πήρε την πρωτοβουλία και κάνει τα ανθρώπινα δικό Του τόπο, έτσι ώστε τα δικά Του, η θεότητα, να γίνουν τόπος του ανθρώπου. Αυτό είναι αγιασμός και θέωση. Με το να υπάρχουν μαζί, για πάντα, οι δύο φύσεις στον Χριστό μπορεί πλέον ο καθένας μας να γίνει θεός κατά χάριν.
Αυτό είναι, με δύο λόγια, το μυστήριο της σωτηρίας μας. Όμως υπάρχει και κάποια άλλη σημαντική συνέπεια του ασύγχυτου και αδιαίρετου για τη ζωή μας. Ποια είναι αυτή; ότι ο άνθρωπος τώρα μπορεί να συνυπάρχει και να συνεργάζεται με τον Θεό.
Γνωρίζουμε, αδελφοί μου, πώς όλοι μας έχουμε την τάση να σκεφτόμαστε με την λογική των άκρων. Ή το ένα θα ισχύει ή το άλλο, δύσκολα μπορεί να συλλάβει το μυαλό μας ότι δύο καταστάσεις ισχύουν ταυτόχρονα. Έτσι λοιπόν, τον 4ο και τον 5ο αιώνα μ.Χ, άλλοι σκέφτονταν ότι μπροστά στη θεϊκή φύση η ανθρώπινη δεν θα μπορούσε να σταθεί, ενώ άλλοι θεωρούσαν πώς η θεϊκή απουσίαζε διότι δεν θα μπορούσε να συνυπάρξει με την ανθρώπινη. Και η Δ’ Οικουμενική Σύνοδος είπε «όχι» και στις δύο πλευρές.
Μετά την Ενσάρκωση λοιπόν, μας χαρίστηκε το δώρο να συνυπάρχουμε με τον Θεό και να συνεργαζόμαστε μαζί Του. Μας πρόσφερε την ανεκτίμητη ευλογία να δέχεται την προσωπικότητά μας, να σέβεται την ελευθερία μας και να στέλνει τη Χάρη Του μέσα από τους ιδιαίτερους δρόμους που έχει κάθε ψυχή. Με τον τρόπο αυτό, καθώς ο άνθρωπος αγιάζεται, λαμβάνει σάρκα και οστά πάλι ο Χριστός μέσα σε αυτόν, με έναν ξεχωριστό τρόπο κάθε φορά. Όπως έγραφε ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «ο Υιός και Λόγος του Θεού επιθυμεί σε κάθε ανθρώπινη πράξη, να ενεργείται ξανά το μυστήριο της Ενσάρκωσής Του». Ναι, κάθε Άγιος είναι ο Χριστός με διαφορετική μορφή. Όπως αντιλαμβανόμαστε, η ψυχή και η ζωή του καθενός μας γίνονται ο χώρος εκείνος όπου ξετυλίγεται και πάλι το ασύλληπτο μυστήριο της συνεργασίας Θεού και ανθρώπου, όπως έγινε για πρώτη φορά με την Παναγία μας. Μέσα στο νου μας και στην καρδιά μας υπάρχουν πια μαζί και συνεργάζονται, ασύγχυτα και αδιαίρετα, το θείο με το ανθρώπινο.
Συχνά χάνουμε αυτή την ευλογημένη ισορροπία. Άλλοτε ο άνθρωπος παραμερίζει και εξαφανίζεται, δηλ. τα περιμένουμε όλα από τον Θεό χωρίς να κάνουμε εμείς όσα μας αναλογούν. Και άλλοτε εμείς παραμερίζουμε τον Θεό στην άκρη για να πράξουμε τα δικά μας, σαν Αυτός να μην υπάρχει ή σαν να είναι εμπόδιο. Αυτούς τους δύο κινδύνους θέλει να διώξει από τη ζωή μας ο Χριστός. Αυτούς τους δύο τρόπους να ζημιωθούμε πνευματικά προλαβαίνει και διορθώνει το δόγμα της Χαλκηδόνας. Να γιατί έχουν υπαρξιακή σημασία οι αλήθειες της πίστης.
Οι Άγιοι που γιορτάζουμε σήμερα συνέχισαν το έργο του Χριστού και το έκαναν πιο φανερό στα μάτια μας. Μακάρι να το συνειδητοποιήσουμε ώστε να πιάσει τόπο και για εμάς αυτό το ασύλληπτο δώρο! Δηλ. να γίνουμε Χριστοειδείς, όμοιοι με τον Χριστό. Αμήν!
