Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ: Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος για το μισθολόγιο των Μητροπολιτών και Βοηθών Επισκόπων

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος για το μισθολόγιο των Μητροπολιτών και Βοηθών Επισκόπων

ΕΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ
ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΑΔΟΣ
Δ/νσις: Ἰωάννου Γενναδίου 14 – 115 21, Ἀθῆναι
Τηλ. 210-7272.204, Fax 210-7272.210, e-mail:
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΔΙ’ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ

Πρωτ. 3275
Αριθ.
Διεκπ. 1442
ΑΘΗΝΗΣΙ ΤΗ. 8η Ιουλίου 2026
ΕΓΚΥΚΛΙΟΝ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Πρός
τήν Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Ἀθηνῶν
τίς Ἱερές Μητροπόλεις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
τό Διορθόδοξο Κέντρο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
τήν Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
τίς Ὑπηρεσίες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
Θέμα: «Κοινοποίηση διατάξεων ἄρθρου 56 τοῦ ν. 5313/2026 – Διευκρινίσεις ἐπί τοῦ εἰδικοῦ μισθολογίου Μητροπολιτῶν-Βοηθῶν Ἐπισκόπων»
Διά τοῦ παρόντος σᾶς γνωρίζομε ὅτι μέ τό ἄρθρο 56 του συνημμένου νόμου 5313/2026 (ΦΕΚ Α’ 102/25.6.2026) ἀνεμορφώθη τό εἰδικό μισθολόγιο Ἀρχιερέων πού ἀφορᾶ τούς Μητροπολίτες καί ὅσους Βοηθούς Ἐπισκόπους προβλέπεται κατά νόμον ὅτι δικαιοῦνται μισθοῦ Ἐπισκόπου. Εἰδικότερα προβλέπεται ὅτι:
«1. Οἱ κάθε εἴδους μηνιαῖες ἀποδοχές τῶν Ἀρχιερέων τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καθορίζονται ὡς ἐξῆς: α) Οἱ συνολικές μηνιαῖες ἀποδοχές του Ἀρχιεπισκόπου, τῶν Μητροπολιτῶν καί τῶν Τιτουλαρίων Μητροπολιτῶν ὁρίζονται στο ὕψος του ἐνενήντα τοις ἑκατό (90%) του ὁρίου τῆς παρ. 1 του ἄρθρου 28 του ν. 4354/2015 (Α’ 176), περί ἀνωτάτων ὁρίων ἀποδοχῶν.
β) Οἱ συνολικές μηνιαῖες ἀποδοχές τῶν Τιτουλαρίων Ἐπισκόπων καί τῶν Βοηθῶν Ἐπισκόπων ὁρίζονται σε ποσοστό ἑβδομήντα τοις ἑκατό (70%) τῶν ἀποδοχῶν τῆς περ. α’).
2. Πέρα ἀπό τίς ἀνωτέρω ἀποδοχές δεν καταβάλλεται καμία ἄλλη παροχή.»
Ἐπειδή τόσο ἡ ἀρχικῶς ἐλλιπής ἐπίσημη ἐνημέρωση, ὅσο καί ἡ παραπληροφόρηση τῶν μέσων ἐνημερώσεως προκάλεσαν κοινωνικές ἐντυπώσεις, ἀλλά καί εὔλογο αἰφνιδιασμό τῶν Ἀρχιερέων, οἱ ὁποῖοι βρέθηκαν δημοσίως ἀπολογούμενοι γιά δήθεν δυσθεώρητες μισθολογικές αὐξήσεις, παρέχονται κατωτέρω ὁρισμένες ἀναγκαῖες διευκρινίσεις πρός ἀποκατάσταση τῆς ἀληθοῦς εἰκόνας τῶν πραγμάτων:
1. Αἰτία τῆς μισθοδοσίας καί ἱεραρχική ἀντιστοίχιση
Μισθός δέν πληρώνεται ἀπό τό Ἑλληνικό Δημόσιο στούς κάθε βαθμοῦ ὀρθοδόξους κληρικούς γιά θεσμικούς λόγους ἤ ἀπό χαριστική αἰτία, ἐπειδή π.χ. ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος εἶναι δημόσιος φορέας ἤ ἐπειδή τό Σύνταγμα προβλέπει ἐπικρατοῦσα θρησκεία. Ἡ μισθοδοσία καταβάλλεται ἐπειδή τό Ἑλληνικό Κράτος ἀπό τό 1833 μέχρι τό 1952 ἀφαίρεσε ἀπό τίς Ἱερές Μονές τεράστια ἀκίνητη μοναστηριακή περιουσία χωρίς νά τήν ἀποζημιώσει καί ὅσα ἀπό τά ἀκίνητα αὐτά ἀξιοποιήθηκαν ἀπό τό Δημόσιο καί τούς Δήμους χρησιμοποιήθηκαν πρός ὄφελος ὅλων τῶν πολιτῶν ἀσχέτως θρησκεύματος (γιά τή λειτουργία Πανεπιστημίων καί Νοσοκομείων, γιά τήν ἀποκατάσταση ἄγροτών 1917-1922, γιά τήν ἀποκατάσταση προσφύγων μετά τό 1922, γιά τήν ἀποκατάσταση ἄκτημόνων καί μικρῶν καλλιεργητῶν μετά τήν Κατοχή καί τόν Ἐμφύλιο, γιά τή δημιουργία κοινόχρηστων χώρων, πλατειῶν κ.λπ.).
Εἶναι δεδομένο ὅτι πέραν τῶν φιλανθρωπικῶν ἀναγκῶν τῶν ἀνθρώπων κάθε Μητρόπολης, στίς ὁποῖες ὁ Μητροπολίτης εἰσφέρει ἀνάλογα μέ τίς οἰκονομικές δυνάμεις του, στίς ἐπαρχιακές Ἱερές Μητροπόλεις πού ἔχουν χαμηλά ἔσοδα, ὁ μισθός τοῦ ἐπιχωρίου Μητροπολίτη χρησιμοποιεῖται γιά νά καλύπτει καί τά τακτικά λειτουργικά ἔξοδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλης του (πετρέλαιο, λογαριασμούς κοινῆς ὠφέλειας κ.λπ.). Ὁ Μητροπολίτης καλεῖται ὡς πνευματικός πατέρας, ἀλλά καί ὡς ἀνώτατο ὄργανο διοικήσεως μέ σημαντικές εὐθύνες νά διοικεῖ, νά ἐπιβλέπει καί νά μεριμνᾶ γιά προσωπικό πού ἀριθμεῖ ἀπό μερικές δεκάδες ἕως καί πάνω ἀπό διακόσιους κληρικούς, δεκάδες Ἐνορίες, Μονές καί ἱδρύματα ἀνά Μητρόπολη καί παράλληλα εἶναι καί θρησκευτικός λειτουργός, φυσικά ὅλα τά ἀνωτέρω χωρίς τό ὡράριο, χωρίς τίς ἀποζημιώσεις γιά ἀπασχόληση τίς Κυριακές, νύκτες, ἀργίες, ὑπερωρίες καί χωρίς τίς ἄδειες τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.
Οἱ ἀπαιτήσεις διοικήσεως, ἐποπτείας καί οἱ εὐθύνες τοῦ διοικητῆ μιᾶς Μητροπόλης ἀντιστοιχοῦν ὡς πρός τόν ἀριθμό προσωπικοῦ, ὑπηρεσιῶν, ἐποπτευόμενων φορέων καί τό πλῆθος καθηκόντων μέ ἐκεῖνες τοῦ διοικοῦντος ἕνα Ὑπουργεῖο. Γιά νά ἀποτυπωθεῖ μέ διαφάνεια ἡ ἀκριβής μισθολογική ἀναμόρφωση γιά τούς Μητροπολίτες, παρατίθεται ἡ παρακάτω συγκριτική ἀποτύπωση ἀποκλειστικά μέ τίς μεικτές, νομοθετημένες ἀποδοχές. Ὅπως προκύπτει ἀπό τήν ἄμεση σύγκριση τῶν Εἰδικῶν Μισθολογίων τῆς χώρας, οἱ Ἀρχιερεῖς βρίσκονται στό κατώφλι τῶν εἰδικῶν μισθολογίων.
2. Ὁ καθαρός μηνιαῖος μισθός Μητροπολίτη τόν Ἰούνιο 2026
Μέ τόν νόμο 3205/2003 (ἄρθρο 48), ὁ μισθός τῶν Μητροπολιτῶν ἦταν συνδεμένος μέ σύστημα συντελεστῶν. Κατά τή διάρκεια τῆς δεκαετίας 2003-2012, προβλεπόταν κανονικά ἡ χορήγηση ἐπιδομάτων χρόνου ὑπηρεσίας, ἐξόδων παραστάσεως, μεταπτυχιακῶν καί δώρων ἑορτῶν. Μέ τήν ἔναρξη τῆς δημοσιονομικῆς κρίσεως, οἱ ἀποδοχές αὐτές ὑπέστησαν ὁριζόντιες περικοπές βάσει διαδοχικῶν νομοθετημάτων: α) ν. 3833/2010: Μείωση ἐπιδομάτων κατά 12% καί 20%, περικοπή δώρων κατά 30%, β) ν. 3986/2011: ἀναστολή («πάγωμα») τῆς μισθολογικῆς ὡριμάνσεως καί τοῦ ἐπιδόματος χρόνου ὑπηρεσίας ἀπό 1/7/2011, γ) ν. 4002/2011: Περαιτέρω μείωση 20% στά εἰδικά ἐπιδόματα λειτουργήματος, δ) ν. 4093/2012: Ὁριστική κατάργηση τῶν ἐπιδομάτων ἑορτῶν (Χριστουγέννων, Πάσχα) καί ἀδείας ἀπό 1/1/2013.
Εἰδικότερα ὁ μηνιαῖος μισθός Μητροπολίτη τόν Ἰούνιο 2026 εἶχε παγιωθεῖ στά ἀκόλουθα ἀνώτατα ἐπίπεδα: α) Βασικός Μισθός (μαζί μέ προσαυξήσεις): 2.350,00 € (μεικτά), β) Ἐξοδα παραστάσεως: 50,00 €. Σύνολο Μεικτῶν Ἀποδοχῶν: 2.400,00 €.
Ἐπί τῶν μεικτῶν ἀποδοχῶν, ἐπιβάλλονται κρατήσεις καί φόροι: α) Ὑπέρ Ὑγειονομικῆς Περιθάλψεως (ΕΟΠΥ/ΕΦΚΑ): 49,20 €, β) Εἰδική Εἰσφορά Ἀνεργίας (2%): 48,00 €, γ) Φόρος Μισθωτῶν Ὑπηρεσιῶν (ΦΜΥ): 368,98 €.
Ἀφαιρουμένων τῶν προαναφερθέντων νομίμων κρατήσεων (συνολικά 466,18 €), τό τελικό πληρωτέο ποσό εἶναι 1.933,82 € κατά μήνα (Ἰούνιος 2026).
3. Δύο στρεβλώσεις του μισθολογίου τῶν Ἀρχιερέων μέχρι τόν ν. 5313/2026
α. Ἀπαγόρευση μισθολογικῆς προαγωγῆς – κατάργηση ἐπιδομάτων (ν. 4472/2017)
Λόγω τῆς ἀπαγορεύσεως μισθολογικῆς προαγωγῆς βάσει ἐτῶν ὑπηρεσίας πού ἐπιβλήθηκε στό εἰδικό μισθολόγιο τῶν Ἀρχιερέων μέ τόν ν. 4472/2017, δημιουργήθηκε τό μισθολογικό παράδοξο: ἕνας ἔγγαμος ὑπάλληλος ἤ λειτουργός Πανεπιστημιακῆς Ἐκπαιδεύσεως μέ 35 ἔτη ὑπηρεσίας καί μεταπτυχιακό δίπλωμα ἐξελίσσεται – προάγεται κανονικά στά μισθολογικά κλιμάκια μέ βάση τό Ἐνιαῖο Μισθολόγιο, μπορεῖ νά λάβει μεγαλύτερο καθαρό μισθό ἀπό τόν προϊστάμενο Μητροπολίτη του.
β. Ἀπώλεια εἰσφορῶν σύνταξης – ἐφ’ ἅπαξ γιά τά ἔτη ὑπηρεσίας τοῦ κληρικοῦ πρίν ἀπό τήν ἐκλογή του ὡς Μητροπολίτη ἤ Βοηθοῦ Ἐπισκόπου
Ἡ δημόσια συζήτηση συστηματικά παραβλέπει δύο μισθολογικές καί ἀσφαλιστικές στρεβλώσεις πού ὑφίστανται οἱ Μητροπολίτες, οἱ οποῖες καθιστοῦν τήν ἀναπροσαρμογή τῶν ἀποδοχῶν τους ἐπιβεβλημένη:
Οἱ Μητροπολίτες ἐκλέγονται συνήθως σέ ἡλικία ἄνω τῶν 50-60 ἐτῶν. Προηγουμένως, ἔχουν ὑπηρετήσει ἐπί 30 ἤ 40 χρόνια ὡς κατώτεροι κληρικοί, εἴτε ἐφημέριοι εἴτε ἱεροκήρυκες. Οἱ κληρικοί αὐτοί, πού ὕστερα ἀπό 30-40 ἔτη ὑπηρεσίας, ὡς ἐφημέριοι ἤ ἱεροκήρυκες, ἐκλέγονται Μητροπολίτες ἤ Βοηθοί Ἐπίσκοποι, χάνουν τίς κρατήσεις ὑπέρ Κλάδου Συντάξεως καί Ἀρωγῆς (ἐφ’ ἅπαξ) πού εἶχαν παρακρατηθεῖ ἐπί δεκαετίες ἀπό τίς ἀποδοχές τους. Κατά τή νομοθεσία δέν ἔχουν δικαίωμα λήψης σύνταξης ἤ ἐφ’ ἅπαξ γιά τά χρόνια ὑπηρεσίας τους ὡς κατωτέρων κληρικῶν καί οἱ εἰσφορές χάνονται. Ἐκτός τοῦ ὅτι δηλαδή ὁ Μητροπολίτης καί ὁ Ἐπίσκοπος δέν ἔχουν δικαίωμα λήψης σύνταξης, ἀφοῦ ἀφυπηρετήσουν ἀπό τίς θέσεις Ἀρχιερέων, δέν προβλέπεται γι’ αὐτούς δικαίωμα λήψης σύνταξης ἤ ἐφ’ ἅπαξ οὔτε ὡς πρός τά 30-40 χρόνια πού εἶχαν ὑπηρετήσει ὡς ἐφημέριοι ἤ ἱεροκήρυκες καί ἔγιναν κρατήσεις ἀπό τόν μισθό τους.
Ἑπομένως ἡ αὔξηση ἀποδοχῶν τοῦ ν. 5313/2026 ἀφορᾶ Μητροπολίτες καί ὅσους Βοηθούς Ἐπισκόπους ἔχουν μισθό Ἀρχιερέως καί ἀντισταθμίζει χαμένες ἀσφαλιστικές εἰσφορές 30-40 ἐτῶν ὑπηρεσίας τους ὡς κατωτέρων κληρικῶν.
4. Ὁ καθαρός μισθός Μητροπολίτη μετά τόν νόμο 5313/2026 (καθαρή αὔξηση περίπου 1.250 € κατά μήνα)
Ὁ ν. 5313/2026 τροποποιεῖ τό ἄρθρο 145 τοῦ ν. 4472/2017, καταργεῖ τά ὀνομαστικά καί ἀμετάβλητα ποσά του καί ἐπανασυνδέει τόν μισθό μέ τά ἀνώτα ὅρια τοῦ Δημοσίου (ἄρθρο 28 τοῦ Ν. 4354/2015).
Τό ἄρθρο 56 ν. 5313/2026 ἀναφέρει ὅτι οἱ συνολικές μηνιαῖες ἀποδοχές ὁρίζονται στό ὕψος τοῦ 90% τοῦ ὁρίου τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ ν. 4354/2015 (τό ὁποῖο ἀνέρχεται στά 5.191 €) καί παράλληλα καταργεῖ ρητά κάθε ἄλλη παροχή πού χορηγεῖτο προηγουμένως (δηλαδή καταργεῖ τό πάγιο ἐπίδομα παραστάσεως ποσού 50€ καί τά ἐπιδόματα μεταπτυχιακῶν/διδακτορικῶν τίτλων) καί δέν ἐπιτρέπει καμία ἄλλη παροχή (ἐπίδομα κ.λπ.).
Ἀπό τόν ν. 4472/2017 (ἄρθρο 145) καί μέχρι σήμερα (ν. 5313/2026) ἴσχυε ὁριζόντιο «πάγωμα» μισθῶν, ὁποῖος καθόρισε ἀμετάβλητο μισθό, δηλαδή μεικτές ἀποδοχές 2.210 € γιά τόν Μητροπολίτη, σύν 50 € ἔξοδα παραστάσεως καί 1.820 € μεικτά γιά τούς Βοηθούς Ἐπισκόπους, ἐνῶ κατάργησε: α) τή μισθολογική προαγωγή τους σέ ἀνώτερο Μισθολογικό Κλιμάκιο, ὅσα χρόνια ὑπηρεσίας καί ἐάν συμπληρώσουν στή θέση τους, σέ ἀντίθεση μέ τό Ἐνιαῖο Μισθολόγιο (ν. 4354/2015) πού ἰσχύει γιά τούς δημοσίους ὑπαλλήλους (καί τούς κατωτέρους κληρικούς), καί β) κάθε ἄλλο ἐπίδομα, ἀποζημίωση, παροχή.
Ἑπομένως, βάσει τοῦ παραπάνω ν. 4472/2017 πρίν ἀπό τήν τροποποίησή του ἀπό τόν πρόφατο ν. 5313/2026 καί συνυπολογίζοντας τίς ὁριζόντιες αὐξήσεις πού δόθηκαν μετά τό 2017 γενικῶς στό Δημόσιο, οἱ ἀποδοχές τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ Μητροπολίτη εἶχαν παγώσει νομοθετικά καί δέν ἐπιτρεπόταν ἡ ἄνοδος Μισθολογικοῦ Κλιμακίου ἀνάλογα μέ τά ἔτη ὑπηρεσίας, ὅπως ἐπιτρεπόταν γιά τά λοιπά μισθολόγια τοῦ Δημοσίου.
Ἔως τόν νόμο 5313/2026, λόγω τῆς μισθολογικῆς καθήλωσης τοῦ νόμου 4472/2017, οἱ Μητροπολίτες βρίσκονται στήν κατώτατη κλίμακα τῆς μισθολογικῆς ἱεραρχίας τῶν δημοσίων λειτουργῶν πού ἐντάσσονται στά Εἰδικά Μισθολόγια:

Κατά συνέπεια, μετά τόν ν. 5313/2026 οἱ μεικτές μηνιαῖες ἀποδοχές Μητροπολίτη ἀνέρχονται σέ: 5.191 € x 90% = 4.671,90 € (μεικτά).
Οἱ φορολογικές καί ἀσφαλιστικές κρατήσεις στίς ὁποῖες ὑποβάλλεται αὐτό τό μεικτό ποσό ἀποδοχῶν 4.671,90 € εἶναι: α) Ἀσφαλιστικές Κρατήσεις (ΕΟΠΥΥ/ΕΦΚΑ & Ἀνεργία ≈ 4,05%): ≈189,21 €, β) Φόρος Μισθωτῶν Ὑπηρεσιῶν (ΦΜΥ) γιά φορολογητέο μηνιαῖο εἰσόδημα 4.482,69 € (λόγω τοῦ ὕψους τοῦ εἰσοδήματος, ἡ ἔκπτωση φόρου μηδενίζεται): ≈1.297,00 €.
Ἑπομένως μετά τόν ν. 5313/2026 τό καθαρό ποσό ἀποδοχῶν κατά μήνα: ≈ 3.185,69 €.
Ἡ προτεινόμενη αὔξηση ὁδηγεῖ σέ συνολικό καθαρό μισθό 3.185 ευρώ (χωρίς νά ἐπιτρέπονται ἐπιδόματα ἤ ἄλλες παροχές ἤ αὐξήσεις λόγω χρόνου ὑπηρεσίας), ὁ μηνιαῖος φόρος πού θά πληρώνει ὁ Μητροπολίτης ὑπερτριπλασιάζεται καί ποσοστό 44% τῆς μισθολογικῆς αὐξήσεως ἐπιστρέφεται μέσω τῶν κρατήσεων στά δημόσια ταμεῖα γιά τίς ἀνάγκες του Κράτους.
Συνεπῶς, μετά τόν ν. 5313/2026, ἡ καθαρή αὔξηση τῶν ἀποδοχῶν ὑπολογίζεται σέ ποσό περίπου 1.250 € κατά μήνα.
Ἐντολῇ καί Ἐξουσιοδοτήσει τῆς Ἱερᾶς Συνόδου
Ὁ Ἀρχιγραμματεύς
† Ὁ Σκιάθου Ἰωάννης